चतुष्पदानि सत्त्वानि तथा गावस्तु सौरभाः सुपर्णान्पक्षिणश्चैव विनता च व्यजायत
चार पायांचे प्राणी, तसेच सुगंधी गायी, सुपर्ण आणि पक्षी, आणि विनतेने त्यांना जन्म दिला.
महीधरान्सर्वनागान् देवी कद्रूर्व्यजायत एवं वृद्धिं समगमन् विश्वे लोकाः परंतप
देवी कद्रूने सर्व पर्वत आणि नागांना जन्म दिला; अशा प्रकारे सर्व लोकांची वाढ झाली, हे शत्रूंना जाळणारा.
तदा वै पौष्करो राजन् प्रादुर्भावो महात्मनः प्रादुर्भावः पौष्करस्ते मया द्वैपायनेरितः
त्या वेळी, राजन, पौष्कर या महात्म्याचा प्रादुर्भाव झाला; पौष्कराचा प्रादुर्भाव मी द्वैपायनाने तुला सांगितला आहे.
पुराणः पुरुषश्चैव मया विष्णुर्हरिः प्रभुः कथितस्ते ऽनुपूर्वेण संस्तुतः परमर्षिभिः
पुरातन पुरुष, विष्णु, हरि, प्रभू, यांचा मी तुला क्रमाने कथन केला आहे, आणि ते परम ऋषींनी स्तुतिले आहेत.
यश्चेदमग्र्यं शृणुयात् पुराणं सदा नरः पर्वसु गौरवेण अवाप्य लोकान्स हि वीतरागः परत्र च स्वर्गफलानि भुङ्क्ते
जो मनुष्य नेहमी श्रद्धेने हे श्रेष्ठ पुराण पवित्र काळात ऐकतो, तो विरक्त होऊन विविध लोकांना प्राप्त करतो आणि पुढे स्वर्गातील फळे भोगतो.
चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् प्रसादयति यः कृष्णं तं कृष्णो ऽनुप्रसीदति
जो डोळ्यांनी, मनाने, वाणीने आणि कृतीने कृष्णाला संतुष्ट करतो, त्याच्यावर कृष्ण प्रसन्न होतो.
राजा च लभते राज्यम् अधनश्चोत्तमं धनम् क्षीणायुर्लभते चायुः पुत्रकामः सुतं तथा
राजाला राज्य मिळते, गरीबाला उत्तम धन मिळते, ज्याचे आयुष्य कमी आहे त्याला दीर्घायुष्य मिळते, आणि ज्याला पुत्र हवा आहे त्याला पुत्र मिळतो.
यज्ञा वेदास्तथा कामास् तपांसि विविधानि च प्राप्नोति विविधं पुण्यं विष्णुभक्तो धनानि च
यज्ञ, वेद, इच्छा, आणि विविध तप मिळतात; विष्णुभक्ताला अनेक पुण्य आणि धन प्राप्त होते.
यद्यत्कामयते किंचित् तत्तल्लोकेश्वराद् भवेत् सर्वं विहाय य इमं पठेत्पौष्करकं हरेः
जो कोणी या हरीच्या पौष्करकाचा पाठ करतो, त्याने इतर सर्व गोष्टी सोडून दिल्या असता, त्याला मनातली जी काही इच्छा असेल ती या जगाचा स्वामी देतो.
प्रादुर्भावं नृपश्रेष्ठ न तस्य ह्यशुभं भवेत् एष पौष्करको नाम प्रादुर्भावो महात्मनः कीर्तितस्ते महाभाग व्यासश्रुतिनिदर्शनात्
राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या राजा, त्याला कधीच कोणतेही अशुभ घडत नाही. या महात्म्याचा पौष्करक नावाचा प्रादुर्भाव मी तुला सांगितला, भाग्यवान राजा, व्यासाच्या श्रवणातून ऐकलेला.
विष्णुत्वं शृणु विष्णोश्च हरित्वं च कृते युगे वैकुण्ठत्वं च देवेषु कृष्णत्वं मानुषेषु च
विष्णूचे दिव्यत्व, कृतयुगात त्याचा हरिरूप, देवांमध्ये वैकुंठरूप आणि माणसांमध्ये कृष्णरूप कसे होते, ते ऐक.
ईश्वरस्य हि तस्यैषा कर्मणां गहना गतिः संप्रत्यतीतान्भव्यांश्च शृणु राजन्यथातथम्
त्या ईश्वराची कर्मांची वाट फारच गूढ आहे. राजन, आता जे घडले, जे आहे आणि जे पुढे घडणार आहे, ते मी तुला जसेच्या तसे सांगतो, ते नीट ऐक.
अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गस्थो य एष भगवान्प्रभुः नारायणो ह्यनन्तात्मा प्रभवो ऽव्यय एव च
जो अव्यक्त असूनही प्रकट रूपात वास करणारा आहे, तोच भगवंत, नारायण, अनंत आत्मा, सर्वांचा उगम आणि अखंड राहणारा आहे.
एष नारायणो भूत्वा हरिरासीत्सनातनः ब्रह्मा वायुश्च सोमश्च धर्मः शक्रो बृहस्पतिः
हा नारायण, हरिरूप धारण करून, सनातन आहे. तोच ब्रह्मा, वायू, सोम, धर्म, शक्र आणि बृहस्पती आहे.
अदितेरपि पुत्रत्वम् एव याति युगे युगे एष विष्णुरिति ख्यात इन्द्रस्यावरजो विभुः
हा प्रत्येक युगात अदितीचा पुत्र म्हणून जन्म घेतो. हा विष्णू, इंद्राचा धाकटा भाऊ म्हणून प्रसिद्ध आहे.
प्रसादजं ह्यस्य विभोर् अदित्याः पुत्रकारणम् वधार्थं सुरशत्रूणां दैत्यदानवरक्षसाम्
या सर्वशक्तिमानाचा प्रसाद म्हणून, अदितीचा पुत्र होण्यासाठी, देवांचे शत्रू असलेल्या दैत्य, दानव आणि राक्षसांच्या संहारासाठी त्याचा जन्म होतो.
प्रधानात्मा पुरा ह्येष ब्रह्माणमसृजत्प्रभुः सो ऽसृजत्पूर्वपुरुषः पुराकल्पे प्रजापतीन्
पूर्वी या प्रधानस्वरूप परमेश्वराने ब्रह्माचा निर्माण केला; त्या आदिपुरुषाने मग मागील कल्पात प्रजापतींची निर्मिती केली.
असृजन्मानवांस्तत्र ब्रह्मवंशाननुत्तमान् तेभ्यो ऽभवन्महात्मभ्यो बहुधा ब्रह्म शाश्वतम्
तिथे त्याने मनूंची आणि ब्रह्माच्या श्रेष्ठ वंशांची निर्मिती केली. त्या महात्म्यांपासून, ब्रह्माचे शाश्वत रूप अनेक प्रकारांनी प्रकट झाले.
एतदाश्चर्यभूतस्य विष्णोः कर्मानुकीर्तनम् कीर्तनीयस्य लोकेषु कीर्त्यमानं निबोध मे
आता या विष्णूच्या अद्भुत कर्मांची कथा, जी लोकांमध्ये नेहमी गातात आणि गौरवतात, ती मी तुला सांगतो, ती ऐक.
वृते वृत्रवधे तत्र वर्तमाने कृते युगे आसीत्त्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः
वृत्राचा वध झाल्यावर, त्या कृतयुगात, त्रैलोक्यात प्रसिद्ध असलेला तारकामय नावाचा युद्ध झाला.
यत्र ते दानवा घोराः सर्वे सङ्ग्रामदुर्जयाः घ्नन्ति देवगणान्सर्वान् सयक्षोरगराक्षसान्
त्या ठिकाणी, घोर आणि युद्धात अपराजेय असलेल्या दानवांनी, सर्व देवगणांना, यक्ष, नाग आणि राक्षसांसह, पराभूत केले.
ते वध्यमाना विमुखाः क्षीणप्रहरणा रणे त्रातारं मनसा जग्मुर् देवं नारायणं प्रभुम्
युद्धात मारले जात असताना, शस्त्रे संपली आणि मन खचले असता, त्यांनी मनानेच रक्षणासाठी देव नारायणाकडे धाव घेतली.
एतस्मिन्नन्तरे मेघा निर्वाणाङ्गारवर्चसः सार्कचन्द्रग्रहगणं छादयन्तो नभस्तलम्
त्या वेळी, विझलेल्या निखाऱ्यांसारखी तेज असलेली मेघ आकाशात पसरली आणि सूर्य, चंद्र, ग्रह यांना झाकून टाकली.
चण्डा विद्युद्गणोपेता घोरनिर्ह्रादकारिणः अन्योन्यवेगाभिहताः प्रववुः सह मारुताः
भीषण वीजांचा समूह, भयंकर गडगडाट करणारे, एकमेकांच्या वेगाने धडकून, वाऱ्यांसह जोरात वाहू लागले.
दीप्ततोयाशनिपनैर् वज्रवेगानलानिलैः रवैः सुघोरैरुत्पातैर् दह्यमानम् इवाम्बरम्
तेजस्वी पाऊस, वज्र, अग्नी आणि वाऱ्यांच्या जोराने, भयंकर आवाज आणि अपशकुनांनी, आकाश जणू काही जळत आहे असे वाटू लागले.
तत उल्कासहस्राणि निपेतुः खगतान्यपि दिव्यानि च विमानानि प्रपतन्त्युत्पतन्ति च
नंतर हजारो उल्का आकाशातून पडू लागल्या, आणि दिव्य विमानं खाली येऊ लागली, काही वर उडू लागली.
चतुर्युगान्तपर्याये लोकानां यद्भयं भवेत् अरूपवन्ति रूपाणि तस्मिन्नुत्पातलक्षणे
चारही युगांच्या शेवटी, जेव्हा सगळ्या लोकांना भीतीने ग्रासलेलं असतं, तेव्हा रूपं आपली मूळ ओळख हरवतात; हेच मोठ्या आपत्तीचं लक्षण असतं.
जातं च निष्प्रभं सर्वं न प्राज्ञायत किंचन तिमिरौघपरिक्षिप्ता न रेजुश्च दिशो दश
त्या वेळी सगळं काही फिकट आणि तेजहीन झालं होतं; काहीच नीट दिसत नव्हतं, कारण दहा दिशाही घनदाट अंधारानं वेढलेल्या होत्या आणि कुठेच प्रकाश नव्हता.
विवेश रूपिणी काली कालमेघावगुण्ठिता द्यौर्न भात्यभिभूतार्का घोरेण तमसावृता
मग काळीने रूप धारण केलं आणि काळाच्या मेघांनी झाकून तिथे आली; आकाश उजळलं नाही, सूर्यही हरवला, आणि सगळीकडे भयंकर अंधार पसरला.
तान्घनौघान्स तिमिरान् दोर्भ्यामाक्षिप्य स प्रभुः वपुः संदर्शयामास दिव्यं कृष्णवपुर्हरिः
त्या प्रभूंनी आपल्या दोन्ही हातांनी त्या अंधाराच्या ढगांना पकडलं आणि आपलं दिव्य, काळं तेजस्वी रूप — हरि — प्रकट केलं.