कृष्यमाणौ ततस्तस्य बाहुना बाहुशालिनः चेरतुस्तौ विगलितौ शकुनाविव पीवरौ
मग त्या बलाढ्याच्या हाताने ओढले जात असताना, ते दोघे सैल होऊन, जाड पक्ष्यांसारखे इकडे तिकडे फिरू लागले.
ततस्तावाहतुर्गत्वा तदा देवं सनातनम् पद्मनाभं हृषीकेशं प्रणिपत्य स्थितावुभौ
मग दोघेही सनातन देव, पद्मनाभ, हृषीकेश यांच्याकडे गेले आणि नमस्कार करून त्यांच्या समोर उभे राहिले.
जानीवस्त्वां विश्वयोनिं त्वामेकं पुरुषोत्तमम् त्वमावां पाहि हेत्वर्थम् इदं नौ बुद्धिकारणम्
आम्ही तुला विश्वाचा उगम, एकमेव श्रेष्ठ पुरुष म्हणून ओळखतो; आमच्या हेतूसाठी आम्हा दोघांचे रक्षण कर, हाच आमचा या येण्याचा कारण आहे.
अमोघदर्शनः स त्वं यतस्त्वां विद्वः शाश्वतम् ततस्त्वामागतावावाम् अभितः प्रसमीक्षितुम्
तुझं दर्शन कधीही व्यर्थ जात नाही, म्हणून तुला शाश्वत मानलं जातं; म्हणूनच आम्ही दोघे तुला प्रत्यक्ष पाहण्यासाठी आलो आहोत.
तदिच्छामो वरं देव त्वत्तो ऽद्भुतम् अरिंदम अमोघदर्शनो ऽसि त्वं नमस्ते समितिंजय
हे अद्भुत देव, शत्रूंना जिंकणारा, आम्ही तुझ्याकडून एक वर मागतो; तुझं दर्शन कधीही व्यर्थ जात नाही, आम्ही तुला नमस्कार करतो, युद्धात विजयी असणाऱ्या.
किमर्थं हि द्रुतं ब्रूतं वरं ह्यसुरसत्तमौ दत्तायुष्कौ पुनर्भूयो रहो जीवितुम् इच्छथः
लवकर सांगा, हे असुरश्रेष्ठ, तुम्हाला पुन्हा आयुष्य मिळाल्यावर, तुम्ही गुप्तपणे जगण्याची इच्छा का केली?
यस्मिन्न कश्चिन्मृतवान् देव तस्मिन्प्रभो वधम् तमिच्छावो वधश्चैव त्वत्तो नो ऽस्तु महाव्रत
हे प्रभो, ज्या ठिकाणी कोणीही मरण पावलेला नाही, त्या ठिकाणी आम्ही तुझ्याकडूनच मृत्यू मागतो; महाव्रती, आमचा मृत्यू तुझ्याच हातून होऊ दे.
बाढं युवां तु प्रवरौ भविष्यत्कालसंभवे भविष्यतो न संदेहः सत्यमेतद्ब्रवीमि वाम्
तसेच होईल; भविष्यात तुम्ही दोघेही श्रेष्ठ व्हाल, यात शंका नाही. मी तुम्हाला सत्य सांगतो.
वरं प्रदायाथ महासुराभ्यां सनातनो विश्ववरः सुरोत्तमः रजस्तमोवर्गभवायनौ यमौ ममन्थ तावूरुतलेन वै प्रभुः
मग त्या दोन महान असुरांना वर देऊन, सनातन, सर्वश्रेष्ठ देवतेने, स्वतःच्या मांडीने, रज आणि तम या गुणांपासून जन्मलेल्या यम आणि यमी यांना हालवले.
स्थित्वा च तस्मिन्कमले ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ऊर्ध्वबाहुर्महातेजास् तपो घोरं समाश्रितः
त्या कमळावर बसून, ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ असलेल्या ब्रह्मदेवाने, दोन्ही हात वर करून, तेजाने उजळून, कठोर तप सुरू केले.
प्रज्वलन्निव तेजोभिर् भाभिः स्वाभिस्तमोनुदः बभासे सर्वधर्मस्थः सहस्रांशुरिवांशुभिः
स्वतःच्या तेजाने जणू प्रज्वलित होत, स्वतःच्या किरणांनी अंधार दूर करत, सर्व धर्मांमध्ये स्थित होऊन, तो हजार किरणांच्या सूर्याप्रमाणे चमकत होता.
अथान्यद्रूपमास्थाय शंभुर्नारायणो ऽव्ययः आजगाम महातेजा योगाचार्यो महायशाः
तेव्हा शंभू, अविनाशी नारायण, महान तेजस्वी आणि योगशास्त्राचे प्रसिद्ध आचार्य, दुसरे रूप धारण करून तेथे आले.
सांख्याचार्यो हि मतिमान् कपिलो ब्राह्मणो वरः उभावपि महात्मानौ स्तुवन्तौ क्षेत्रतत्परौ
सांख्यशास्त्राचे ज्ञानी आचार्य कपिल, श्रेष्ठ ब्राह्मण, आणि ते दोघेही महात्मे, क्षेत्राशी एकनिष्ठ राहून त्याची स्तुती करू लागले.
तौ प्राप्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणममितौजसम् परावरविशेषज्ञौ पूजितौ च महर्षिभिः
ते दोघे तेथे पोहोचल्यावर, अपरिमित तेज असलेल्या ब्रह्मदेवास बोलले; ते परा आणि अपरा यांचे तत्त्व जाणणारे आणि महर्षींकडून पूजिलेले होते.
ब्रह्मात्मदृढबन्धश्च विशालो जगदास्थितः ग्रामणीः सर्वभूतानां ब्रह्मा त्रैलोक्यपूजितः
ब्रह्मदेव आत्म्याशी दृढ नाते जोडलेला, विशाल, जगात स्थिर असलेला, सर्व प्राण्यांचा प्रमुख, आणि त्रैलोक्यात पूजिला जाणारा आहे.
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्माभ्याहृतयोगवित् त्रीनिमान् कृतवांल्लोकान् यथेयं ब्रह्मणः श्रुतिः
त्यांचे बोल ऐकून, योग जाणणाऱ्या ब्रह्मदेवाने, वेदात सांगितल्याप्रमाणे, हे तीन लोक निर्माण केले.
पुत्रं च शंभवे चैकं समुत्पादितवानृषिः तस्याग्रे वाग्यतस्तस्थौ ब्रह्मा तामसमव्ययम्
त्याने शंभूसाठी एक पुत्र म्हणजे ऋषी उत्पन्न केला; त्याच्या समोर ब्रह्मदेव वाणी आवरून, त्या अचल अंधारात, शांत उभा राहिला.
सोत्पन्नमात्रो ब्रह्माणम् उक्तवान्मानसः सुतः किं कुर्मस्तव साहाय्यं ब्रवीतु भगवानृषिः
जन्मताच त्या मानसपुत्राने ब्रह्मदेवास विचारले, 'आम्ही तुझ्या मदतीसाठी काय करू? भगवंत ऋषींनी सांगावे.'
य एष कपिलो ब्रह्म नारायणमयस्तथा वदते भवतस्तत्त्वं तत्कुरुष्व महामते
'हा कपिल आहे, हे ब्रह्मदेवा, आणि तो नारायणमयही आहे; तो तुझे तत्त्व सांगतो—हे महाबुद्धीमान, तेच कर.'
ब्रह्मणस्तु तदर्थं तु तदा भूयः समुत्थितः शुश्रूषुरस्मि युवयोः किं करोमि कृताञ्जलिः
मग त्या हेतूने, ब्रह्मदेव पुन्हा उभा राहिला आणि म्हणाला, 'मी तुमची सेवा करायला तयार आहे; मी काय करू?' असे हात जोडून विचारले.
यत्सत्यमक्षरं ब्रह्म ह्य् अष्टादशविधं तु तत् यत्सत्यं यदृतं तत्तु परं पदमनुस्मर
'जे सत्य, अक्षय ब्रह्म आहे, ते अठरा प्रकारचे आहे; जे सत्य, जे ऋत आहे, तेच परमतत्त्व आठवत जा.'
एतद्वचो निशम्यैव ययौ स दिशमुत्तराम् गत्वा च तत्र ब्रह्मत्वम् अगमज्ज्ञानतेजसा
ही वचने ऐकताच, तो उत्तरेकडे गेला आणि तेथे जाऊन, ज्ञानाच्या तेजाने ब्रह्मपद प्राप्त केले.
ततो ब्रह्मा भुवं नाम द्वितीयमसृजत्प्रभुः संकल्पयित्वा मनसा तमेव च महामनाः
मग प्रभू ब्रह्मदेवाने, आपल्या मनाने संकल्प करून, 'भू' नावाचा दुसरा लोक निर्माण केला.
ततः सो ऽथाब्रवीद्वाक्यं किं करोमि पितामह पितामहसमाज्ञातो ब्रह्माणं समुपस्थितः
मग त्याने असे विचारले, 'पितामह, मी काय करू?' पितामहाने आज्ञा दिल्यावर, तो ब्रह्मदेवाजवळ गेला.
ब्रह्माभ्यासं तु कृतवान् भुवश्च पृथिवीं गतः प्राप्तश्च परमं स्थानं स तयोः पार्श्वमागतः
त्याने ब्रह्माची भक्ती केली आणि भूवरातून पृथ्वीवर येऊन, सर्वोच्च स्थिती प्राप्त केली आणि त्या दोघांच्या जवळ गेला.
तस्मिन्नपि गते पुत्रे तृतीयमसृजत्प्रभुः मोक्षप्रवृत्तिकुशलं भूर्भुवं नामतो विभुम्
त्या मुलानेही निघून गेल्यावर, प्रभूंनी तिसरा मुलगा निर्माण केला, जो मोक्षाच्या मार्गात पारंगत होता, त्याचे नाव भुर्भुव असे होते.
गोपतित्वं समासाद्य तयोरेवागमद्गतिम् एवं पुत्रास्त्रयो ऽप्येत उक्ताः शंभोर्महात्मनः
गोपाळक म्हणून काम मिळवून, त्यानेही त्या दोघांच्या मार्गाचा अनुसरण केला; अशा प्रकारे या महान आत्म्याच्या शंभूच्या तीनही पुत्रांचे वर्णन झाले आहे.
तान्गृहीत्वा सुतांस्तस्य प्रयातः स्वार्जितां गतिम् नारायणश्च भगवान् कपिलश्च यतीश्वरः
त्या मुलांना घेऊन, तो आपल्या मिळवलेल्या अवस्थेकडे गेला; आणि भगवान नारायण, कपिल आणि यतीश्वर यांनीही तसेच केले.
यं कालं तौ गतौ मुक्तौ ब्रह्मा तं कालमेव हि ततो घोरतमं भूयः संश्रितः परमं व्रतम्
ज्या काळात त्या दोघांना मुक्ती मिळाली, तोच काळ ब्रह्माचा होता; त्यानंतर त्याने अतिशय कठोर व्रत स्वीकारले.
न रेमे ऽथ ततो ब्रह्मा प्रभुरेकस्तपश्चरन् शरीरार्धात्ततो भार्यां समुत्पादितवाञ्छुभाम्
मग ब्रह्मा, एकटा प्रभू, आनंदी राहू शकला नाही, आणि तप करत असताना, त्याने आपल्या शरीराच्या अर्ध्या भागातून शुभ पत्नी निर्माण केली.