तौ रजस्तमसौ विष्णोः सम्भूतौ तामसौ गणौ एकार्णवे जगत्सर्वं क्षोभयन्तौ महाबलौ
हे दोघे विष्णूच्या रज आणि तमातून जन्मलेले, मोठ्या शक्तीचे, तामसी स्वभावाचे असून, एकाच समुद्रात साऱ्या जगात गोंधळ घालू लागले.
दिव्यरक्ताम्बरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ किरीटकुण्डलोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ
ते दिव्य लाल वस्त्र घातलेले, शुभ्र तेजस्वी आणि भयंकर दात असलेले, उंच मुकुट, कुंडले, झळाळती कडे आणि बांगड्या घातलेले होते.
महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ महागिरेः संहननौ जङ्गमाविव पर्वतौ
त्यांच्या मोठ्या तांबड्या डोळ्यांनी, भरदार छातीने, बलवान हातांनी, ते जणू काही मोठ्या पर्वतासारखे दिसत आणि चालताना जणू पर्वतच फिरत आहेत असे वाटे.
नवमेघप्रतीकाशाव् आदित्यसदृशाननौ विद्युदाभौ गदाग्राभ्यां कराभ्यामतिभीषणौ
नव्या मेघांसारखे, सूर्यासारखी तोंडं, विजेसारखे चमकणारे, आणि हातात गदा घेऊन अतिशय भयंकर दिसत होते.
तौ पादयोस्तु विन्यासाद् उत्क्षिपन्ताविवार्णवम् कम्पयन्ताविव हरिं शयानं मधुसूदनम्
त्यांनी पाय ठेवून जणू समुद्र उचलावा तसे वाटत होते, आणि झोपलेल्या मधुसूदन हरिला हलवित आहेत असे भासत होते.
तौ तत्र विचरन्तौ स्म पुष्करे विश्वतोमुखम् योगिनां श्रेष्ठमासाद्य दीप्तं ददृशतुस्तदा
ते दोघे कमळात सर्व दिशांना तोंड करून फिरताना, तिथे तेजस्वी आणि श्रेष्ठ योगी दिसला.
नारायणसमाज्ञातं सृजन्तमखिलाः प्रजाः दैवतानि च विश्वानि मानसानसुरानृषीन्
त्यांनी पाहिलं की, नारायणाच्या आज्ञेने तो सर्व प्रजांचा, देवांचा, साऱ्या जगाचा, मनातून जन्मलेल्या, असुरांचा आणि ऋषींचा निर्माणकर्ता आहे.
ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ दीप्तौ मुमूर्षू संक्रुद्धौ रोषव्याकुलितेक्षणौ
मग ते दोन्ही तेजस्वी आणि क्रोधाने डोळे लाल झालेले, मारण्याच्या इच्छेने भरलेले असुर, तिथे ब्रह्माजींना म्हणाले.
कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः आधाय नियमं मोहाद् आस्ते त्वं विगतज्वरः
तू कोण आहेस, जो कमळाच्या मध्यभागी बसला आहेस, डोक्यावर पांढरी पट्टी बांधली आहेस, चार हात आहेत, नियम पाळत शांतपणे बसला आहेस, आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त असूनही अजूनही मोहात पडला आहेस?
एह्यागच्छावयोर् युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव आवाभ्यां परमीशाभ्याम् अशक्तस्त्वमिहार्णवे
ए कमळातून जन्मलेल्या, चल, आपण दोघे युद्ध करू या! या महासागरात आम्हा दोघा श्रेष्ठ देवांपुढे तुला काहीच सामर्थ्य नाही.
तत्र कश्चोद्भवस्तुभ्यं केन वासि न योजितः कः स्रष्टा कश्च ते गोप्ता केन नाम्ना विधीयसे
तुझा जन्म कसा झाला, आणि तुला कोणत्या कारणासाठी नेमलं गेलं? तुझा सर्जक कोण, तुझी रक्षा कोण करतो, आणि तुला कोणत्या नावाने ओळखतात?
एक इत्युच्यते लोकैर् अविचिन्त्यः सहस्रदृक् तत्संयोगेन भवतोः कर्म नामावगच्छताम्
संपूर्ण जग त्याला 'एक' म्हणतं, तो समजून न येणारा, हजार डोळ्यांचा आहे; त्याच्या संयोगाने तुम्ही दोघांनी तुमच्या कृत्यांचा आणि नावांचा अर्थ समजून घ्या.
नावयोः परमं लोके किंचिदस्ति महामते आवाभ्यां छाद्यते विश्वं तमसा रजसाथ वै
हे बुद्धिमान, या जगात आमच्यापेक्षा श्रेष्ठ असं काहीच नाही; आम्हीच या सृष्टीला अज्ञान आणि राजसतेने झाकून टाकतो.
रजस्तमोमयावावाम् ऋषीणाम् अवलङ्घितौ छाद्यमानौ धर्मशीलौ दुस्तरौ सर्वदेहिनाम्
आम्ही दोघे राजस आणि तामस गुणांनी बनलो आहोत, ऋषींपेक्षाही श्रेष्ठ, धर्मशील असून सर्व सजीवांसाठी अत्यंत कठीण आहोत, जरी आम्ही लपलेले असलो तरी.
आवाभ्यामुह्यते लोको दुष्कराभ्यां युगे युगे आवामर्थश्च कामश्च यज्ञः स्वर्गपरिग्रहः
प्रत्येक युगात आम्ही दोघे जिंकायला कठीण असल्यामुळे सारा जग मोहात पडतो; आम्हीच कारण, इच्छा, यज्ञ आणि स्वर्गप्राप्ती आहोत.
सुखं यत्र मुदा युक्तं यत्र श्रीः कीर्तिरेव च येषां यत्काङ्क्षितं चैव तत्तदावां विचिन्तय
जिथे आनंदासोबत सुख आहे, जिथे लक्ष्मी आणि कीर्ती आहे, आणि ज्यांना जे हवं असतं, ते सर्व आम्ही दोघेच विचार करतो.
यत्नाद् योगवतो दृष्ट्या योगः पूर्वं मयार्जितः तं समाधाय गुणवत् सत्त्वं चास्मि समाश्रितः
प्रयत्न आणि योगदृष्टीने मी आधी योग प्राप्त केला; तो स्थिर करून, गुणांनी युक्त होऊन मी सत्त्वगुणात आश्रय घेतला आहे.
यः परो योगमतिमान् योगाख्यः सत्त्वमेव च रजसस्तमसश्चैव यः स्रष्टा विश्वसंभवः
जो सर्वोच्च आहे, योग आणि बुद्धीने युक्त आहे, ज्याला योग आणि सत्त्व म्हणतात, तोच राजस आणि तामस गुणांचा सर्जक आणि जगाचा उगम आहे.
ततो भूतानि जायन्ते सात्त्विकानीतराणि च स एव हि युवां नांशे वशी देवो हनिष्यति
त्याच्यापासून सर्व सत्त्वगुणी आणि इतर जीव जन्म घेतात; तोच देव, आपल्या अंशाने, तुम्हा दोघांना जिंकणार आहे.
स्वपन्नेव ततः श्रीमान् बहुयोजनविस्तृतम् बाहुं नारायणो ब्रह्मा कृतवानात्ममायया
नंतर, झोपेत असताना, तेजस्वी नारायणाने आपल्या मायेमुळे, आपल्या विशाल हातातून ब्रह्मा निर्माण केला.
कृष्यमाणौ ततस्तस्य बाहुना बाहुशालिनः चेरतुस्तौ विगलितौ शकुनाविव पीवरौ
मग त्या बलाढ्याच्या हाताने ओढले जात असताना, ते दोघे सैल होऊन, जाड पक्ष्यांसारखे इकडे तिकडे फिरू लागले.
ततस्तावाहतुर्गत्वा तदा देवं सनातनम् पद्मनाभं हृषीकेशं प्रणिपत्य स्थितावुभौ
मग दोघेही सनातन देव, पद्मनाभ, हृषीकेश यांच्याकडे गेले आणि नमस्कार करून त्यांच्या समोर उभे राहिले.
जानीवस्त्वां विश्वयोनिं त्वामेकं पुरुषोत्तमम् त्वमावां पाहि हेत्वर्थम् इदं नौ बुद्धिकारणम्
आम्ही तुला विश्वाचा उगम, एकमेव श्रेष्ठ पुरुष म्हणून ओळखतो; आमच्या हेतूसाठी आम्हा दोघांचे रक्षण कर, हाच आमचा या येण्याचा कारण आहे.
अमोघदर्शनः स त्वं यतस्त्वां विद्वः शाश्वतम् ततस्त्वामागतावावाम् अभितः प्रसमीक्षितुम्
तुझं दर्शन कधीही व्यर्थ जात नाही, म्हणून तुला शाश्वत मानलं जातं; म्हणूनच आम्ही दोघे तुला प्रत्यक्ष पाहण्यासाठी आलो आहोत.
तदिच्छामो वरं देव त्वत्तो ऽद्भुतम् अरिंदम अमोघदर्शनो ऽसि त्वं नमस्ते समितिंजय
हे अद्भुत देव, शत्रूंना जिंकणारा, आम्ही तुझ्याकडून एक वर मागतो; तुझं दर्शन कधीही व्यर्थ जात नाही, आम्ही तुला नमस्कार करतो, युद्धात विजयी असणाऱ्या.
किमर्थं हि द्रुतं ब्रूतं वरं ह्यसुरसत्तमौ दत्तायुष्कौ पुनर्भूयो रहो जीवितुम् इच्छथः
लवकर सांगा, हे असुरश्रेष्ठ, तुम्हाला पुन्हा आयुष्य मिळाल्यावर, तुम्ही गुप्तपणे जगण्याची इच्छा का केली?
यस्मिन्न कश्चिन्मृतवान् देव तस्मिन्प्रभो वधम् तमिच्छावो वधश्चैव त्वत्तो नो ऽस्तु महाव्रत
हे प्रभो, ज्या ठिकाणी कोणीही मरण पावलेला नाही, त्या ठिकाणी आम्ही तुझ्याकडूनच मृत्यू मागतो; महाव्रती, आमचा मृत्यू तुझ्याच हातून होऊ दे.
बाढं युवां तु प्रवरौ भविष्यत्कालसंभवे भविष्यतो न संदेहः सत्यमेतद्ब्रवीमि वाम्
तसेच होईल; भविष्यात तुम्ही दोघेही श्रेष्ठ व्हाल, यात शंका नाही. मी तुम्हाला सत्य सांगतो.
वरं प्रदायाथ महासुराभ्यां सनातनो विश्ववरः सुरोत्तमः रजस्तमोवर्गभवायनौ यमौ ममन्थ तावूरुतलेन वै प्रभुः
मग त्या दोन महान असुरांना वर देऊन, सनातन, सर्वश्रेष्ठ देवतेने, स्वतःच्या मांडीने, रज आणि तम या गुणांपासून जन्मलेल्या यम आणि यमी यांना हालवले.
स्थित्वा च तस्मिन्कमले ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ऊर्ध्वबाहुर्महातेजास् तपो घोरं समाश्रितः
त्या कमळावर बसून, ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ असलेल्या ब्रह्मदेवाने, दोन्ही हात वर करून, तेजाने उजळून, कठोर तप सुरू केले.