स्मृतानि यानि पद्मस्य केसराणि समन्ततः असंख्येयाः पृथिव्यास्ते विश्वे वै धातुपर्वताः
कमळाच्या असंख्य केसरांची आठवण होते, ती म्हणजे पृथ्वीवरील सर्व खनिज पर्वत होत.
यानि पद्मस्य पर्णानि भूरीणि तु नराधिप ते दुर्गमाः शैलचिता म्लेच्छदेशा विकल्पिताः
राजा, कमळाची जी अनेक पानं आहेत, ती म्हणजे डोंगरांनी भरलेली, कठीण आणि परकीयांची प्रदेशं आहेत.
यान्यधोभागपर्णानि ते निवासास्तु भागशः दैत्यानामुरगाणां च पतङ्गानां च पार्थिव
राजन, जी पानं खाली आहेत, ती दैत्य, सर्प आणि कीटक यांच्या वेगवेगळ्या वासस्थानांसारखी आहेत.
तेषां महार्णवो यत्र तद्रसेत्यभिसंज्ञितम् महापातककर्माणो मज्जन्ते यत्र मानवाः
त्यातच एक मोठं समुद्र आहे, ज्याला 'ते सार' असं म्हणतात, जिथे मोठे पाप करणारे माणसं बुडतात.
पद्मस्यान्तरतो यत्तद् एकार्णवगता मही प्रोक्ताथ दिक्षु सर्वासु चत्वारः सलिलाकराः
कमळाच्या आत जी पृथ्वी एकाच समुद्रात गेली आहे, ती सांगितली आहे; आणि सर्व दिशांना चार पाण्याची साठवणूक असलेली ठिकाणं आहेत.
एवं नारायणस्यार्थे मही पुष्करसंभवा प्रादुर्भावो ऽप्ययं तस्मान् नाम्ना पुष्करसंज्ञितः
नारायणासाठी कमळातून निर्माण झालेली ही पृथ्वी प्रकट झाली; म्हणून तिला 'पुष्कर' असं नाव पडलं.
एतस्मात्कारणात्तज्ज्ञैः पुराणैः परमर्षिभिः याज्ञिकैर्वेददृष्टान्तैर् यज्ञे पद्मविधिः स्मृतः
या कारणामुळे जाणकार, प्राचीन ऋषी आणि यज्ञ करणारे वेदांच्या दाखल्यावरून यज्ञात कमळाची पद्धत स्मरतात.
एवं भगवता तेन विश्वेषां धारणाविधिः पर्वतानां नदीनां च ह्रदानां चैव निर्मितः
भगवंताने अशा प्रकारे पर्वत, नद्या आणि तळी यांचा आधार देणारी पद्धत निर्माण केली.
विभुस्तथैवाप्रतिमप्रभावः प्रभाकराभो वरुणः सितद्युतिः शनैः स्वयंभूः शयनं सृजत्तदा जगन्मयं पद्मविधिं महार्णवे
म्हणूनच, तेजस्वी, अद्वितीय सामर्थ्याचा, सूर्यासारखा, शुभ्र प्रकाशाचा वरुण, हळूहळू, स्वयंभूने जग व्यापणारी कमळाची शय्या त्या महासागरात निर्माण केली.
विघ्नस्तपसि सम्भूतो मधुर्नाम महासुरः तेनैव च सहोद्भूतो ह्य् असुरो नाम कैटभः
तपस्येत अडथळा निर्माण झाला आणि मधु नावाचा मोठा असुर जन्माला आला; त्याच्याबरोबर कैटभ नावाचा दुसरा असुरही उत्पन्न झाला.
तौ रजस्तमसौ विष्णोः सम्भूतौ तामसौ गणौ एकार्णवे जगत्सर्वं क्षोभयन्तौ महाबलौ
हे दोघे विष्णूच्या रज आणि तमातून जन्मलेले, मोठ्या शक्तीचे, तामसी स्वभावाचे असून, एकाच समुद्रात साऱ्या जगात गोंधळ घालू लागले.
दिव्यरक्ताम्बरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ किरीटकुण्डलोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ
ते दिव्य लाल वस्त्र घातलेले, शुभ्र तेजस्वी आणि भयंकर दात असलेले, उंच मुकुट, कुंडले, झळाळती कडे आणि बांगड्या घातलेले होते.
महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ महागिरेः संहननौ जङ्गमाविव पर्वतौ
त्यांच्या मोठ्या तांबड्या डोळ्यांनी, भरदार छातीने, बलवान हातांनी, ते जणू काही मोठ्या पर्वतासारखे दिसत आणि चालताना जणू पर्वतच फिरत आहेत असे वाटे.
नवमेघप्रतीकाशाव् आदित्यसदृशाननौ विद्युदाभौ गदाग्राभ्यां कराभ्यामतिभीषणौ
नव्या मेघांसारखे, सूर्यासारखी तोंडं, विजेसारखे चमकणारे, आणि हातात गदा घेऊन अतिशय भयंकर दिसत होते.
तौ पादयोस्तु विन्यासाद् उत्क्षिपन्ताविवार्णवम् कम्पयन्ताविव हरिं शयानं मधुसूदनम्
त्यांनी पाय ठेवून जणू समुद्र उचलावा तसे वाटत होते, आणि झोपलेल्या मधुसूदन हरिला हलवित आहेत असे भासत होते.
तौ तत्र विचरन्तौ स्म पुष्करे विश्वतोमुखम् योगिनां श्रेष्ठमासाद्य दीप्तं ददृशतुस्तदा
ते दोघे कमळात सर्व दिशांना तोंड करून फिरताना, तिथे तेजस्वी आणि श्रेष्ठ योगी दिसला.
नारायणसमाज्ञातं सृजन्तमखिलाः प्रजाः दैवतानि च विश्वानि मानसानसुरानृषीन्
त्यांनी पाहिलं की, नारायणाच्या आज्ञेने तो सर्व प्रजांचा, देवांचा, साऱ्या जगाचा, मनातून जन्मलेल्या, असुरांचा आणि ऋषींचा निर्माणकर्ता आहे.
ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ दीप्तौ मुमूर्षू संक्रुद्धौ रोषव्याकुलितेक्षणौ
मग ते दोन्ही तेजस्वी आणि क्रोधाने डोळे लाल झालेले, मारण्याच्या इच्छेने भरलेले असुर, तिथे ब्रह्माजींना म्हणाले.
कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः आधाय नियमं मोहाद् आस्ते त्वं विगतज्वरः
तू कोण आहेस, जो कमळाच्या मध्यभागी बसला आहेस, डोक्यावर पांढरी पट्टी बांधली आहेस, चार हात आहेत, नियम पाळत शांतपणे बसला आहेस, आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त असूनही अजूनही मोहात पडला आहेस?
एह्यागच्छावयोर् युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव आवाभ्यां परमीशाभ्याम् अशक्तस्त्वमिहार्णवे
ए कमळातून जन्मलेल्या, चल, आपण दोघे युद्ध करू या! या महासागरात आम्हा दोघा श्रेष्ठ देवांपुढे तुला काहीच सामर्थ्य नाही.
तत्र कश्चोद्भवस्तुभ्यं केन वासि न योजितः कः स्रष्टा कश्च ते गोप्ता केन नाम्ना विधीयसे
तुझा जन्म कसा झाला, आणि तुला कोणत्या कारणासाठी नेमलं गेलं? तुझा सर्जक कोण, तुझी रक्षा कोण करतो, आणि तुला कोणत्या नावाने ओळखतात?
एक इत्युच्यते लोकैर् अविचिन्त्यः सहस्रदृक् तत्संयोगेन भवतोः कर्म नामावगच्छताम्
संपूर्ण जग त्याला 'एक' म्हणतं, तो समजून न येणारा, हजार डोळ्यांचा आहे; त्याच्या संयोगाने तुम्ही दोघांनी तुमच्या कृत्यांचा आणि नावांचा अर्थ समजून घ्या.
नावयोः परमं लोके किंचिदस्ति महामते आवाभ्यां छाद्यते विश्वं तमसा रजसाथ वै
हे बुद्धिमान, या जगात आमच्यापेक्षा श्रेष्ठ असं काहीच नाही; आम्हीच या सृष्टीला अज्ञान आणि राजसतेने झाकून टाकतो.
रजस्तमोमयावावाम् ऋषीणाम् अवलङ्घितौ छाद्यमानौ धर्मशीलौ दुस्तरौ सर्वदेहिनाम्
आम्ही दोघे राजस आणि तामस गुणांनी बनलो आहोत, ऋषींपेक्षाही श्रेष्ठ, धर्मशील असून सर्व सजीवांसाठी अत्यंत कठीण आहोत, जरी आम्ही लपलेले असलो तरी.
आवाभ्यामुह्यते लोको दुष्कराभ्यां युगे युगे आवामर्थश्च कामश्च यज्ञः स्वर्गपरिग्रहः
प्रत्येक युगात आम्ही दोघे जिंकायला कठीण असल्यामुळे सारा जग मोहात पडतो; आम्हीच कारण, इच्छा, यज्ञ आणि स्वर्गप्राप्ती आहोत.
सुखं यत्र मुदा युक्तं यत्र श्रीः कीर्तिरेव च येषां यत्काङ्क्षितं चैव तत्तदावां विचिन्तय
जिथे आनंदासोबत सुख आहे, जिथे लक्ष्मी आणि कीर्ती आहे, आणि ज्यांना जे हवं असतं, ते सर्व आम्ही दोघेच विचार करतो.
यत्नाद् योगवतो दृष्ट्या योगः पूर्वं मयार्जितः तं समाधाय गुणवत् सत्त्वं चास्मि समाश्रितः
प्रयत्न आणि योगदृष्टीने मी आधी योग प्राप्त केला; तो स्थिर करून, गुणांनी युक्त होऊन मी सत्त्वगुणात आश्रय घेतला आहे.
यः परो योगमतिमान् योगाख्यः सत्त्वमेव च रजसस्तमसश्चैव यः स्रष्टा विश्वसंभवः
जो सर्वोच्च आहे, योग आणि बुद्धीने युक्त आहे, ज्याला योग आणि सत्त्व म्हणतात, तोच राजस आणि तामस गुणांचा सर्जक आणि जगाचा उगम आहे.
ततो भूतानि जायन्ते सात्त्विकानीतराणि च स एव हि युवां नांशे वशी देवो हनिष्यति
त्याच्यापासून सर्व सत्त्वगुणी आणि इतर जीव जन्म घेतात; तोच देव, आपल्या अंशाने, तुम्हा दोघांना जिंकणार आहे.
स्वपन्नेव ततः श्रीमान् बहुयोजनविस्तृतम् बाहुं नारायणो ब्रह्मा कृतवानात्ममायया
नंतर, झोपेत असताना, तेजस्वी नारायणाने आपल्या मायेमुळे, आपल्या विशाल हातातून ब्रह्मा निर्माण केला.