हुताशनज्वलितशिखोज्ज्वलत्प्रभम् उपस्थितं शरदमलार्कतेजसम् विराजते कमलमुदारवर्चसं महात्मनस्तनुरुहचारुदर्शनम्
त्याच्या ज्वलंत शिखांनी ते अग्निसारखे तेजस्वी दिसत होतं, शरद ऋतूच्या निर्मळ सूर्याच्या प्रकाशासारखं होतं; त्या महान आत्म्याच्या छातीजवळ ते तेजस्वी, सुंदर कमळ शोभून दिसत होतं.
अथ योगवतां श्रेष्ठम् असृजद्भूरितेजसम् स्रष्टारं सर्वलोकानां ब्रह्माणं सर्वतोमुखम्
नंतर त्याने योगाने युक्त, अत्यंत तेजस्वी, सर्व लोकांचे सृष्टीकर्ता आणि सर्व दिशांना तोंड असलेला ब्रह्मा निर्माण केला.
यस्मिन्हिरण्मये पद्मे बहुयोजनविस्तृतम् सर्वतेजोगुणमयं पार्थिवैर्लक्षणैर्वृतम्
त्या सोन्याच्या कमळात, जे अनेक योजन विस्तारलेलं होतं, सर्व तेजस्वी गुणांनी भरलेलं आणि पृथ्वीच्या चिन्हांनी सुशोभित होतं—
तच्च पद्मं पुराणज्ञाः पृथिवीरूपमुत्तमम् नारायणसमुद्भूतं प्रवदन्ति महर्षयः
त्या कमळाला प्राचीन ज्ञान असणारे श्रेष्ठजन पृथ्वीचे सर्वोत्तम रूप मानतात आणि महर्षी सांगतात की ते नारायणातून उत्पन्न झालं आहे.
या पद्मा सा रसा देवी पृथिवी परिचक्ष्यते ये पद्मसारगुरवस् तान्दिव्यान् पर्वतान्विदुः
ती पद्मा म्हणजे रसादेवी, जिला पृथ्वी म्हणतात; कमळाच्या साराचे गुरु जे आहेत, ते त्या दिव्य पर्वतांना ओळखतात.
हिमवन्तं च मेरुं च नीलं निषधमेव च कैलासं मुञ्जवन्तं च तथान्यं गन्धमादनम्
हिमवंत, मेरू, निळ, निषध, कैलास, मुंजवंत आणि गंधमादन हे पर्वत आहेत.
पुण्यं त्रिशिखरं चैव कान्तं मन्दरमेव च उदयं पिञ्जरं चैव विन्ध्यवन्तं च पर्वतम्
तसेच पुण्य त्रिशिखर, सुंदर मंदार, उदय, पिंजरा आणि विंध्य पर्वत आहेत.
एते देवगणानां च सिद्धानां च महात्मनाम् आश्रयाः पुण्यशीलानां सर्वकामफलप्रदाः
हे सर्व पर्वत देवगण, सिद्ध महात्मा आणि पुण्यशील लोकांचे निवासस्थान आहेत, आणि सर्व इच्छित फळ देणारे आहेत.
एतेषामन्तरे देशो जम्बूद्वीप इति स्मृतः जम्बूद्वीपस्य संस्थानं यज्ञिया यत्र वै क्रियाः
या पर्वतांच्या मध्ये जंबूद्वीप नावाचा प्रदेश आहे, जिथे यज्ञकर्मे होत असतात.
एभ्यो यत्स्रवते तोयं दिव्यामृतरसोपमम् दिव्यास्तीर्थशताधाराः सुरम्याः सरितः स्मृताः
या पर्वतांतून जे पाणी वाहतं, ते अमृतासारखं दिव्य असतं; शेकडो दिव्य, सुंदर नद्या आणि पवित्र तीर्थक्षेत्रे प्रसिद्ध आहेत.
स्मृतानि यानि पद्मस्य केसराणि समन्ततः असंख्येयाः पृथिव्यास्ते विश्वे वै धातुपर्वताः
कमळाच्या असंख्य केसरांची आठवण होते, ती म्हणजे पृथ्वीवरील सर्व खनिज पर्वत होत.
यानि पद्मस्य पर्णानि भूरीणि तु नराधिप ते दुर्गमाः शैलचिता म्लेच्छदेशा विकल्पिताः
राजा, कमळाची जी अनेक पानं आहेत, ती म्हणजे डोंगरांनी भरलेली, कठीण आणि परकीयांची प्रदेशं आहेत.
यान्यधोभागपर्णानि ते निवासास्तु भागशः दैत्यानामुरगाणां च पतङ्गानां च पार्थिव
राजन, जी पानं खाली आहेत, ती दैत्य, सर्प आणि कीटक यांच्या वेगवेगळ्या वासस्थानांसारखी आहेत.
तेषां महार्णवो यत्र तद्रसेत्यभिसंज्ञितम् महापातककर्माणो मज्जन्ते यत्र मानवाः
त्यातच एक मोठं समुद्र आहे, ज्याला 'ते सार' असं म्हणतात, जिथे मोठे पाप करणारे माणसं बुडतात.
पद्मस्यान्तरतो यत्तद् एकार्णवगता मही प्रोक्ताथ दिक्षु सर्वासु चत्वारः सलिलाकराः
कमळाच्या आत जी पृथ्वी एकाच समुद्रात गेली आहे, ती सांगितली आहे; आणि सर्व दिशांना चार पाण्याची साठवणूक असलेली ठिकाणं आहेत.
एवं नारायणस्यार्थे मही पुष्करसंभवा प्रादुर्भावो ऽप्ययं तस्मान् नाम्ना पुष्करसंज्ञितः
नारायणासाठी कमळातून निर्माण झालेली ही पृथ्वी प्रकट झाली; म्हणून तिला 'पुष्कर' असं नाव पडलं.
एतस्मात्कारणात्तज्ज्ञैः पुराणैः परमर्षिभिः याज्ञिकैर्वेददृष्टान्तैर् यज्ञे पद्मविधिः स्मृतः
या कारणामुळे जाणकार, प्राचीन ऋषी आणि यज्ञ करणारे वेदांच्या दाखल्यावरून यज्ञात कमळाची पद्धत स्मरतात.
एवं भगवता तेन विश्वेषां धारणाविधिः पर्वतानां नदीनां च ह्रदानां चैव निर्मितः
भगवंताने अशा प्रकारे पर्वत, नद्या आणि तळी यांचा आधार देणारी पद्धत निर्माण केली.
विभुस्तथैवाप्रतिमप्रभावः प्रभाकराभो वरुणः सितद्युतिः शनैः स्वयंभूः शयनं सृजत्तदा जगन्मयं पद्मविधिं महार्णवे
म्हणूनच, तेजस्वी, अद्वितीय सामर्थ्याचा, सूर्यासारखा, शुभ्र प्रकाशाचा वरुण, हळूहळू, स्वयंभूने जग व्यापणारी कमळाची शय्या त्या महासागरात निर्माण केली.
विघ्नस्तपसि सम्भूतो मधुर्नाम महासुरः तेनैव च सहोद्भूतो ह्य् असुरो नाम कैटभः
तपस्येत अडथळा निर्माण झाला आणि मधु नावाचा मोठा असुर जन्माला आला; त्याच्याबरोबर कैटभ नावाचा दुसरा असुरही उत्पन्न झाला.
तौ रजस्तमसौ विष्णोः सम्भूतौ तामसौ गणौ एकार्णवे जगत्सर्वं क्षोभयन्तौ महाबलौ
हे दोघे विष्णूच्या रज आणि तमातून जन्मलेले, मोठ्या शक्तीचे, तामसी स्वभावाचे असून, एकाच समुद्रात साऱ्या जगात गोंधळ घालू लागले.
दिव्यरक्ताम्बरधरौ श्वेतदीप्तोग्रदंष्ट्रिणौ किरीटकुण्डलोदग्रौ केयूरवलयोज्ज्वलौ
ते दिव्य लाल वस्त्र घातलेले, शुभ्र तेजस्वी आणि भयंकर दात असलेले, उंच मुकुट, कुंडले, झळाळती कडे आणि बांगड्या घातलेले होते.
महाविवृतताम्राक्षौ पीनोरस्कौ महाभुजौ महागिरेः संहननौ जङ्गमाविव पर्वतौ
त्यांच्या मोठ्या तांबड्या डोळ्यांनी, भरदार छातीने, बलवान हातांनी, ते जणू काही मोठ्या पर्वतासारखे दिसत आणि चालताना जणू पर्वतच फिरत आहेत असे वाटे.
नवमेघप्रतीकाशाव् आदित्यसदृशाननौ विद्युदाभौ गदाग्राभ्यां कराभ्यामतिभीषणौ
नव्या मेघांसारखे, सूर्यासारखी तोंडं, विजेसारखे चमकणारे, आणि हातात गदा घेऊन अतिशय भयंकर दिसत होते.
तौ पादयोस्तु विन्यासाद् उत्क्षिपन्ताविवार्णवम् कम्पयन्ताविव हरिं शयानं मधुसूदनम्
त्यांनी पाय ठेवून जणू समुद्र उचलावा तसे वाटत होते, आणि झोपलेल्या मधुसूदन हरिला हलवित आहेत असे भासत होते.
तौ तत्र विचरन्तौ स्म पुष्करे विश्वतोमुखम् योगिनां श्रेष्ठमासाद्य दीप्तं ददृशतुस्तदा
ते दोघे कमळात सर्व दिशांना तोंड करून फिरताना, तिथे तेजस्वी आणि श्रेष्ठ योगी दिसला.
नारायणसमाज्ञातं सृजन्तमखिलाः प्रजाः दैवतानि च विश्वानि मानसानसुरानृषीन्
त्यांनी पाहिलं की, नारायणाच्या आज्ञेने तो सर्व प्रजांचा, देवांचा, साऱ्या जगाचा, मनातून जन्मलेल्या, असुरांचा आणि ऋषींचा निर्माणकर्ता आहे.
ततस्तावूचतुस्तत्र ब्रह्माणमसुरोत्तमौ दीप्तौ मुमूर्षू संक्रुद्धौ रोषव्याकुलितेक्षणौ
मग ते दोन्ही तेजस्वी आणि क्रोधाने डोळे लाल झालेले, मारण्याच्या इच्छेने भरलेले असुर, तिथे ब्रह्माजींना म्हणाले.
कस्त्वं पुष्करमध्यस्थः सितोष्णीषश्चतुर्भुजः आधाय नियमं मोहाद् आस्ते त्वं विगतज्वरः
तू कोण आहेस, जो कमळाच्या मध्यभागी बसला आहेस, डोक्यावर पांढरी पट्टी बांधली आहेस, चार हात आहेत, नियम पाळत शांतपणे बसला आहेस, आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त असूनही अजूनही मोहात पडला आहेस?
एह्यागच्छावयोर् युद्धं देहि त्वं कमलोद्भव आवाभ्यां परमीशाभ्याम् अशक्तस्त्वमिहार्णवे
ए कमळातून जन्मलेल्या, चल, आपण दोघे युद्ध करू या! या महासागरात आम्हा दोघा श्रेष्ठ देवांपुढे तुला काहीच सामर्थ्य नाही.