ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैर् आदिदेवं सनातनम्
त्यावेळी आनंदित देव आणि तपश्चर्येने परिपूर्ण ऋषी यांनी त्या आदिदेव, सनातन परमेश्वराचे दिव्य नावांनी स्तुती केली.
यत्त्वया विहितं देव नारसिंहमिदं वपुः एतदेवार्चयिष्यन्ति परावरविदो जनाः
हे देव, तू प्रकट केलेले हे नरसिंहाचे रूप—ज्यांना सर्वश्रेष्ठ आणि सर्वात क्षुद्र गोष्टींचे ज्ञान आहे, असे लोक फक्त या रूपाचीच पूजा करतील.
भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेन्द्रो देवसत्तमः भवान्कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवो ऽव्ययः
तू, ब्रह्मा, रुद्र आणि महेंद्र—हे देवश्रेष्ठ—तूच सृष्टीकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस, सर्व लोकांचा अविनाशी उगम आहेस.
परां च सिद्धिं च परं च देवं परं च मन्त्रं परमं हविश्च परं च धर्मं परमं च विश्वं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च सिद्धी, सर्वोच्च देव, सर्वोच्च मंत्र, सर्वोच्च होम, सर्वोच्च धर्म, सर्वोच्च विश्व—हे सर्व तुला अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम् परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च शरीर, सर्वोच्च ब्रह्म, सर्वोच्च योग, सर्वोच्च वाणी, सर्वोच्च गूढ, सर्वोच्च ध्येय—हे सर्व तुला अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
एवं परस्यापि परं पदं यत् परं परस्यापि परं च देवम् परं परस्यापि परं च भूतं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च अवस्था, सर्वोच्च देव, सर्वोच्च तत्त्व—even सर्वश्रेष्ठाहूनही पुढे—तुलाच अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
परं परस्यापि परं रहस्यं परं परस्यापि परं महत्त्वम् परं परस्यापि परं महद्यत् त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च रहस्य, सर्वोच्च महिमा, सर्वोच्च विशालता—even सर्वश्रेष्ठाहूनही पुढे—तुलाच अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
परं परस्यापि परं निधानं परं परस्यापि परं पवित्रम् परं परस्यापि परं च दान्तं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च ठेवा, सर्वोच्च पावित्र्य, सर्वोच्च संयम—even सर्वश्रेष्ठाहूनही पुढे—तुलाच अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
एवमुक्त्वा तु भगवान् सर्वलोकपितामहः स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः
असे म्हणून, सर्व लोकांचे पितामह भगवंत, नारायण देवाची स्तुती करून, ब्रह्मलोकात गेले.
ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यन्तीष्वप्सरःसु च क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः
तेव्हा, वाद्यांचा गजर होत असताना आणि अप्सरा नाचत असताना, हरि ईश्वर क्षीरसागराच्या उत्तरेकडील काठावर गेले.
नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमत् पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरुडध्वजः
तेजस्वी नरसिंहाचे रूप स्थापन करून, प्राचीन रूप धारण केलेला, गरुडध्वज प्रभू तेथून निघून गेले.
अष्टचक्रेण यानेन भूतयुतेन भास्वता अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः
आठ चाकांचे तेजस्वी वाहन, अनेक जीवांसह, ज्याचे स्वरूप अदृश्य आहे, अशा प्रभूंनी आपल्या स्वतःच्या स्थानात परत गेले.
कथितं नरसिंहस्य माहात्म्यं विस्तरेण च पुनस्तस्यैव माहात्म्यम् अन्यद्विस्तरतो वद
नरसिंहाच्या महात्म्याचे सविस्तर वर्णन झाले; आता त्याचे दुसरे महात्म्य पुन्हा विस्ताराने सांग.
पद्मरूपमभूदेतत् कथं हेममयं जगत् कथं च वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्ये ऽभवत्पुरा
हे कमलरूप कसे निर्माण झाले? हे जग सोन्यासारखे कसे झाले? आणि कमलाच्या मध्यभागी वैष्णव सृष्टी कशी प्रकट झाली?
श्रुत्वा च नरसिंहस्य माहात्म्यं रविनन्दनः विस्मयोत्फुल्लनयनः पुनः पप्रच्छ केशवम्
नरसिंहाचे महात्म्य ऐकून, राविनंदन विस्मयाने डोळे मोठे करून पुन्हा केशवाला विचारू लागला.
कथं पाद्मे महाकल्पे तव पद्ममयं जगत् जलार्णवगतस्येह नाभौ जातं जनार्दन
महाकल्पाच्या कमलात, समुद्रात निजलेल्या तुझ्या नाभीतून, हे जनार्दन, तुझे कमलरूप जग कसे प्रकट झाले?
प्रभावात्पद्मनाभस्य स्वपतः सागराम्भसि पुष्करे च कथं भूता देवाः सर्षिगणाः पुरा
पद्मनाभाच्या प्रभावामुळे, तो समुद्रात झोपलेला असताना, त्या कमलात पूर्वी देव आणि ऋषीगण कसे प्रकट झाले?
एतदाख्याहि निखिलं योगं योगविदां पते शृण्वतस्तस्य मे कीर्तिं न तृप्तिरुपजायते
हे योगविदांचा स्वामी, हे सर्व योग मला सांग; तुझी कीर्ती ऐकत असताना मला समाधानच मिळत नाही.
कियता चैव कालेन शेते वै पुरुषोत्तमः कियन्तं वा स्वपिति च को ऽस्य कालस्य संभवः
परमेश्वर किती काळ झोपतो आणि किती वेळ स्वप्न पाहतो? या काळाची सुरुवात कशी झाली हे सांग.
कियता वाथ कालेन ह्य् उत्तिष्ठति महायशाः कथं चोत्थाय भगवान् सृजते निखिलं जगत्
महान कीर्ती असलेला तो प्रभू किती काळानंतर उठतो? आणि उठल्यावर तो भगवंत हे सर्व जग कसे निर्माण करतो?
के प्रजापतयस्तावद् आसन्पूर्वं महामुने कथं निर्मितवांश्चैव चित्रं लोकं सनातनम्
महामुनी, पूर्वी कोणते प्रजापती होते आणि त्यांनी हे अद्भुत, सनातन जग कसे निर्माण केले?
कथमेकार्णवे शून्ये नष्टस्थावरजङ्गमे दग्धे देवासुरनरे प्रनष्टोरगराक्षसे
जेव्हा सगळे स्थावर आणि जंगम एकाच रिकाम्या समुद्रात विलीन झाले, देव, असुर, माणसे, सर्प आणि राक्षस नष्ट झाले, तेव्हा कसे झाले?
नष्टानिलानले लोके नष्टाकाशमहीतले केवलं गह्वरीभूते महाभूतविपर्यये
जेव्हा वायू आणि अग्नी नाहीसे झाले, आकाश आणि पृथ्वीही नाहीशी झाली, आणि सगळीकडे फक्त अंधार आणि महान तत्त्वांचा उलथापालथ होता—
विभुर्महाभूतपतिर् महातेजा महाकृतिः आस्ते सुरवरश्रेष्ठो विधिमास्थाय योगवित्
त्या वेळी सर्वव्यापी, महान तत्त्वांचा स्वामी, तेजस्वी आणि विशाल स्वरूपाचा, देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेला प्रभू योगाने स्थित राहिला का?
शृणुयां परया भक्त्या ब्रह्मन्नेतदशेषतः वक्तुमर्हसि धर्मिष्ठ यशो नारायणात्मकम्
हे ब्रह्मन्, मी हे सगळे अत्यंत भक्तीने ऐकू इच्छितो. धर्मशील असलेल्या तुझ्या मुखातून नारायणाच्या कीर्तीचे वर्णन ऐकण्यास मी पात्र आहे.
श्रद्धया चोपविष्टानां भगवन्वक्तुमर्हसि
हे भगवंत, आम्ही श्रद्धेने येथे बसलो आहोत, आम्हाला तू हे सांगावे.
नारायणस्य यशसः श्रवणे या तव स्पृहा तद्वंश्यान्वयभूतस्य न्याय्यं रविकुलर्षभ
हे रविकुळातील श्रेष्ठ, तुला नारायणाच्या कीर्तीचे ऐकण्याची इच्छा आहे, ती अगदी योग्य आहे, कारण तू त्याच्या वंशातील आहेस.
शृणुष्वादिपुराणेषु वेदेभ्यश्च यथा श्रुतम् ब्राह्मणानां च वदतां श्रुत्वा वै सुमहात्मनाम्
आद्य पुराणे आणि वेदांमध्ये जसे ऐकले, तसेच श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी सांगितलेले तू ऐक.
यथा च तपसा दृष्ट्वा बृहस्पतिसमद्युतिः पराशरसुतः श्रीमान् गुरुर्द्वैपायनो ऽब्रवीत्
जसा पराशरपुत्र, बृहस्पतीसारख्या तेजाचा, श्रीमंत आणि पूज्य द्वैपायन ऋषीने तपस्येने पाहून सांगितले—
तत्ते ऽहं कथयिष्यामि यथाशक्ति यथाश्रुति यद्विज्ञातुं मया शक्यम् ऋषिमात्रेण सत्तमाः
हे श्रेष्ठ ऋषींनो, माझ्या शक्तीनुसार आणि मी जसे ऐकले, तसे मी तुम्हाला सांगतो, जसे मला ऋषी म्हणून समजले.