कम्पितं मानसं चैव हंसकारण्डवाकुलम् त्रिशृङ्गपर्वतश्चैव कुमारी च सरिद्वरा
मानस सरोवरही हलवलं गेलं, ते हंस आणि कारंड्यांनी भरलेलं आहे; तिथे त्रिशृंग पर्वत आणि कुमारिका ही श्रेष्ठ नदी आहे.
तुषारचयसंछन्नो मन्दरश्चापि पर्वतः उशीरबिन्दुश्च गिरिश् चन्द्रप्रस्थस्तथाद्रिराट्
मंदार पर्वत बर्फाच्या राशींनी झाकलेला आहे; उशीराबिंदू पर्वत आणि चंद्रप्रस्थ हा शिखरांचा राजा आहे.
प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः देवाभ्रपर्वतश्चैव तथा वै रेणुको गिरिः
प्रजापतीचा पर्वत आणि पुष्कर पर्वत आहेत; देवाभ्र पर्वत आणि रेनुका पर्वतसुद्धा आहेत.
क्रौञ्चः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा
क्रौंच, सप्तर्षी पर्वत आणि धूम्रवर्ण पर्वत; हे आणि इतर डोंगर, प्रदेश आणि जनपद सुद्धा आहेत.
नद्यः ससागराः सर्वाः सो ऽकम्पयत दानवः कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्चैव कम्पितः
सर्व नद्या आणि समुद्र दानवाने हलवले; कपिल हा पृथ्वीपुत्र आणि व्याघ्रवान हेही अस्वस्थ झाले.
खेचराश्च सतीपुत्राः पातालतलवासिनः गणस्तथा परो रौद्रो मेघनामाङ्कुशायुधः
आकाशात राहणारे आणि सतीचे पुत्र, तसेच पाताळात राहणारे; आणि मेघ नावाचा, अंकुशधारी भयंकर गण आहे.
ऊर्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एवाभिकम्पिताः गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तदा
वर जाणा-या, प्रचंड वेग असलेले सर्वजण हलवले गेले; गदा, शूळधारी, कराळ आणि हिरण्यकशिपू त्यावेळी होते.
जीमूतघनसंकाशो जीमूतघननिःस्वनः जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्
तो घनगर्द मेघासारखा, मेघांचा गडगडाट, मेघांचा आवाज, आणि मेघासारखा वेगवान होता.
देवारिर्दितिजो वीरो नृसिंहं समुपाद्रवत् समुत्पत्य ततस्तीक्ष्णैर् मृगेन्द्रेण महानखैः तदोंकारसहायेन विदार्य निहतो युधि
देवतांचा शत्रू, दितीचा वीर पुत्र नरसिंहावर झेपावला; पण सिंहराजाच्या तीक्ष्ण नखांनी, ओंकाराच्या सहाय्याने, युद्धात फाडून मारला गेला.
मही च कालश्च शशी नभश्च ग्रहाश्च सूर्यश्च दिशश्च सर्वाः नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात्
पृथ्वी, काळ, चंद्र, आकाश, ग्रह, सूर्य, सर्व दिशा, नद्या, पर्वत आणि मोठे समुद्र, दितीपुत्राचा नाश झाल्यावर शांत झाले.
ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैर् आदिदेवं सनातनम्
त्यावेळी आनंदित देव आणि तपश्चर्येने परिपूर्ण ऋषी यांनी त्या आदिदेव, सनातन परमेश्वराचे दिव्य नावांनी स्तुती केली.
यत्त्वया विहितं देव नारसिंहमिदं वपुः एतदेवार्चयिष्यन्ति परावरविदो जनाः
हे देव, तू प्रकट केलेले हे नरसिंहाचे रूप—ज्यांना सर्वश्रेष्ठ आणि सर्वात क्षुद्र गोष्टींचे ज्ञान आहे, असे लोक फक्त या रूपाचीच पूजा करतील.
भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेन्द्रो देवसत्तमः भवान्कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवो ऽव्ययः
तू, ब्रह्मा, रुद्र आणि महेंद्र—हे देवश्रेष्ठ—तूच सृष्टीकर्ता आणि संहारकर्ता आहेस, सर्व लोकांचा अविनाशी उगम आहेस.
परां च सिद्धिं च परं च देवं परं च मन्त्रं परमं हविश्च परं च धर्मं परमं च विश्वं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च सिद्धी, सर्वोच्च देव, सर्वोच्च मंत्र, सर्वोच्च होम, सर्वोच्च धर्म, सर्वोच्च विश्व—हे सर्व तुला अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम् परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च शरीर, सर्वोच्च ब्रह्म, सर्वोच्च योग, सर्वोच्च वाणी, सर्वोच्च गूढ, सर्वोच्च ध्येय—हे सर्व तुला अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
एवं परस्यापि परं पदं यत् परं परस्यापि परं च देवम् परं परस्यापि परं च भूतं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च अवस्था, सर्वोच्च देव, सर्वोच्च तत्त्व—even सर्वश्रेष्ठाहूनही पुढे—तुलाच अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
परं परस्यापि परं रहस्यं परं परस्यापि परं महत्त्वम् परं परस्यापि परं महद्यत् त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च रहस्य, सर्वोच्च महिमा, सर्वोच्च विशालता—even सर्वश्रेष्ठाहूनही पुढे—तुलाच अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
परं परस्यापि परं निधानं परं परस्यापि परं पवित्रम् परं परस्यापि परं च दान्तं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्
सर्वोच्च ठेवा, सर्वोच्च पावित्र्य, सर्वोच्च संयम—even सर्वश्रेष्ठाहूनही पुढे—तुलाच अग्रगण्य, प्राचीन पुरुष म्हणतात.
एवमुक्त्वा तु भगवान् सर्वलोकपितामहः स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः
असे म्हणून, सर्व लोकांचे पितामह भगवंत, नारायण देवाची स्तुती करून, ब्रह्मलोकात गेले.
ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यन्तीष्वप्सरःसु च क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः
तेव्हा, वाद्यांचा गजर होत असताना आणि अप्सरा नाचत असताना, हरि ईश्वर क्षीरसागराच्या उत्तरेकडील काठावर गेले.
नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमत् पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरुडध्वजः
तेजस्वी नरसिंहाचे रूप स्थापन करून, प्राचीन रूप धारण केलेला, गरुडध्वज प्रभू तेथून निघून गेले.
अष्टचक्रेण यानेन भूतयुतेन भास्वता अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः
आठ चाकांचे तेजस्वी वाहन, अनेक जीवांसह, ज्याचे स्वरूप अदृश्य आहे, अशा प्रभूंनी आपल्या स्वतःच्या स्थानात परत गेले.
कथितं नरसिंहस्य माहात्म्यं विस्तरेण च पुनस्तस्यैव माहात्म्यम् अन्यद्विस्तरतो वद
नरसिंहाच्या महात्म्याचे सविस्तर वर्णन झाले; आता त्याचे दुसरे महात्म्य पुन्हा विस्ताराने सांग.
पद्मरूपमभूदेतत् कथं हेममयं जगत् कथं च वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्ये ऽभवत्पुरा
हे कमलरूप कसे निर्माण झाले? हे जग सोन्यासारखे कसे झाले? आणि कमलाच्या मध्यभागी वैष्णव सृष्टी कशी प्रकट झाली?
श्रुत्वा च नरसिंहस्य माहात्म्यं रविनन्दनः विस्मयोत्फुल्लनयनः पुनः पप्रच्छ केशवम्
नरसिंहाचे महात्म्य ऐकून, राविनंदन विस्मयाने डोळे मोठे करून पुन्हा केशवाला विचारू लागला.
कथं पाद्मे महाकल्पे तव पद्ममयं जगत् जलार्णवगतस्येह नाभौ जातं जनार्दन
महाकल्पाच्या कमलात, समुद्रात निजलेल्या तुझ्या नाभीतून, हे जनार्दन, तुझे कमलरूप जग कसे प्रकट झाले?
प्रभावात्पद्मनाभस्य स्वपतः सागराम्भसि पुष्करे च कथं भूता देवाः सर्षिगणाः पुरा
पद्मनाभाच्या प्रभावामुळे, तो समुद्रात झोपलेला असताना, त्या कमलात पूर्वी देव आणि ऋषीगण कसे प्रकट झाले?
एतदाख्याहि निखिलं योगं योगविदां पते शृण्वतस्तस्य मे कीर्तिं न तृप्तिरुपजायते
हे योगविदांचा स्वामी, हे सर्व योग मला सांग; तुझी कीर्ती ऐकत असताना मला समाधानच मिळत नाही.
कियता चैव कालेन शेते वै पुरुषोत्तमः कियन्तं वा स्वपिति च को ऽस्य कालस्य संभवः
परमेश्वर किती काळ झोपतो आणि किती वेळ स्वप्न पाहतो? या काळाची सुरुवात कशी झाली हे सांग.
कियता वाथ कालेन ह्य् उत्तिष्ठति महायशाः कथं चोत्थाय भगवान् सृजते निखिलं जगत्
महान कीर्ती असलेला तो प्रभू किती काळानंतर उठतो? आणि उठल्यावर तो भगवंत हे सर्व जग कसे निर्माण करतो?