दानप्रधानः शूद्रः स्याद् इत्याह भगवान्प्रभुः दानेन सर्वकामाप्तिर् अस्य संजायते यतः
भगवंत म्हणतात की शूद्राने दानाला महत्त्व द्यावं, कारण दान केल्याने त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
एकोद्दिष्टमतो वक्ष्ये यदुक्तं चक्रपाणिना मृते पुत्रैर्यथा कार्यम् आशौचं च पितर्यपि
आता मी एकोदिष्ट श्राद्ध सांगतो, जसं चक्रधारी भगवंतांनी सांगितलंय—मृत पित्याच्या निमित्ताने मुलांनी काय करावं आणि त्या वेळी शौच किती काळ पाळावं.
दशाहं शावमाशौचं ब्राह्मणेषु विधीयते क्षत्रियेषु दश द्वे च पक्षं वैश्येषु चैव हि
ब्राह्मणांसाठी मृत्यूच्या वेळी दहा दिवस शौच असतं; क्षत्रियांना बारा दिवस, आणि वैश्यांना पंधरा दिवस शौच पाळावं लागतं.
शूद्रेषु मासमाशौचं सपिण्डेषु विधीयते नैशं वाकृतचूडस्य त्रिरात्रं परतः स्मृतम्
शूद्रांमध्ये सपींडांसाठी एक महिना शौच असतं; ज्याचं चूडाकर्म झालेलं नाही त्याला तीन दिवस शौच पाळावं लागतं.
जनने ऽप्येवमेव स्यात् सर्ववर्णेषु सर्वदा तथास्थिसंचयाद् ऊर्ध्वम् अङ्गस्पर्शो विधीयते
जन्माच्या वेळीही सर्व जातींमध्ये हेच नियम आहेत; हाडं गोळा केल्यावर शरीराला स्पर्श करावा.
प्रेताय पिण्डदानं तु द्वादशाहं समाचरेत् पाथेयं तस्य तत्प्रोक्तं यतः प्रीतिकरं महत्
मृत व्यक्तीसाठी बारा दिवस पिंडदान करावं; हेच त्याचं पाथेय मानलं जातं, कारण याने त्याला मोठा आनंद मिळतो.
तस्मात्प्रेतपुरं प्रेतो द्वादशाहं न नीयते गृहं पुत्रं कलत्रं च द्वादशाहं प्रपश्यति
म्हणून, मृतात्मा बारा दिवस यमलोकात जात नाही; तो बारा दिवस घर, मुलगा आणि पत्नी यांचं निरीक्षण करतो.
तस्मान्निधेयमाकाशे दशरात्रं पयस्तथा सर्वदाहोपशान्त्यर्थम् अध्वश्रमविनाशनम्
म्हणून, दहा रात्री अंगणात दूध ठेवावं, जे नेहमी दहनानंतरची शांतता आणि प्रवासाचा थकवा दूर करण्यासाठी असतं.
तत एकादशाहे तु द्विजानेकादशैव तु क्षत्रादिः सूतकान्ते तु भोजयेदयुजो द्विजान्
अकराव्या दिवशी, एकादश ब्राह्मणांना किंवा क्षत्रियादींना, जे शौच संपले आहेत, अशौच नसलेल्या व्यक्तीने जेवू घालावं.
द्वितीये ऽह्नि पुनस्तद्वद् एकोद्दिष्टं समाचरेत् आवाहनाग्नौकरणं दैवहीनं विधानतः
दुसऱ्या दिवशी पुन्हा, एकोदिष्ट श्राद्ध पूर्वीप्रमाणेच करावं; अग्नीची आवाहन करावी, पण देवांसाठी भाग ठेवू नये.
एकं पवित्रमेको ऽर्घ एकः पिण्डो विधीयते उपतिष्ठतामित्येतद् देयं पश्चात्तिलोदकम्
एक पवित्र धागा, एक अर्घ्य, आणि एक पिंड द्यावा; 'या समोर या' असं म्हणावं आणि नंतर तिळांचं पाणी द्यावं.
स्वदितं विकिरेद्ब्रूयाद् विसर्गे चाभिरम्यताम् शेषं पूर्ववदत्रापि कार्यं वेदविदा पितुः
शेवटी, उरलेलं विखुरावं, 'प्रस्थानाच्या वेळी हे प्रिय होवो' असं म्हणावं, आणि पूर्वीप्रमाणे उरलेली पित्याची विधी वेदज्ञाने करावी.
अनेन विधिना सर्वम् अनुमासं समाचरेत् सूतकान्ताद्द्वितीये ऽह्नि शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्
या पद्धतीने सर्व विधी एक महिना करावेत. सूतक संपल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी वेगळी झोपायची जागा द्यावी.
काञ्चनं पुरुषं तद्वत् फलवस्त्रसमन्विताम् संपूज्य द्विजदाम्पत्यं नानाभरणभूषणैः
सोन्याचा माणसाचा पुतळा, फळं आणि वस्त्रांनी सजवून, त्याची पूजा करावी. ब्राह्मण दांपत्याला विविध दागिन्यांनी सन्मान करावा.
वृषोत्सर्गं प्रकुर्वीत देया च कपिला शुभा उदकुम्भश्च दातव्यो भक्ष्यभोज्यसमन्वितः
बैल सोडावा आणि शुभ अशी तपकिरी गाय द्यावी. पाण्याचा कलश, त्यात खाण्याचे पदार्थ भरून दान करावा.
यावदब्दं नरश्रेष्ठ सतिलोदकपूर्वकम् ततः संवत्सरे पूर्णे सपिण्डीकरणं भवेत्
हे श्रेष्ठ पुरुषा, एक वर्षभर तिळाचे पाणी द्यावे. नंतर वर्ष पूर्ण झाल्यावर सपिंडीकरण विधी करावा.
सपिण्डीकरणादूर्ध्वं प्रेतः पार्वणभाग्भवेत् वृद्धिपूर्वेषु योग्यश्च गृहस्थश्च भवेत्ततः
सपिंडीकरणानंतर मृत व्यक्ती पितृपक्षातील भागीदार होते. त्यानंतर तो वृद्धीच्या विधीसाठी पात्र होतो आणि गृही राहणारा मानला जातो.
सपिण्डीकरणे श्राद्धे देवपूर्वं नियोजयेत् पितॄन् निवासयेत्तत्र पृथक्प्रेतं विनिर्दिशेत्
सपिंडीकरण श्राद्धात प्रथम देवतेची नेमणूक करावी. पितरांना तिथे बसवावे आणि मृत व्यक्तीस वेगळे ओळखावे.
गन्धोदकतिलैर्युक्तं कुर्यात्पात्रचतुष्टयम् अर्घार्थं पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत्
चंदन, पाणी आणि तिळांनी चार भांडी तयार करावीत. अर्घ्य देण्यासाठी, मृत व्यक्तीसाठीचे भांडे पितरांच्या भांड्यात ओतावे.
तद्वत्संकल्प्य चतुरः पिण्डान्पिण्डप्रदस्तथा ये समाना इति द्वाभ्याम् अन्त्यं तु विभजेत्त्रिधा
त्याचप्रमाणे संकल्प करून, पिंड देणाऱ्याने चार पिंड तयार करावेत आणि म्हणावे, 'जे समान आहेत.' शेवटच्या दोन पिंडांपैकी अखेरचा तीन भाग करावा.
चतुर्थस्य पुनः कार्यं न कदाचिदतो भवेत् ततः पितृत्वमापन्नः सर्वतस्तुष्टिमागतः
चौथ्या पिंडासाठी पुन्हा कधीच विधी करायचा नसतो. त्यानंतर तो पितृपदाला पोहोचतो आणि पूर्णपणे तृप्त होतो.
अग्निष्वात्तादिमध्यत्वं प्राप्नोत्यमृतमुत्तमम् सपिण्डीकरणादूर्ध्वं तस्मै तस्मान्न दीयते
तो अग्निष्वात्त वगैरे पितरांमध्ये मधला दर्जा आणि श्रेष्ठ अमरत्व मिळवतो. सपिंडीकरणानंतर त्याला काहीच द्यायचे नसते.
पितृष्वेव तु दातव्यं तत्पिण्डो येषु संस्थितः ततः प्रभृति संक्रान्ताव् उपरागादिपर्वसु
तो ज्या पितरांमध्ये स्थिरावतो, त्यांनाच तो पिंड द्यावा. त्यानंतर ग्रहण वगैरे पर्वांपासून संक्रमण घडते.
त्रिपिण्डमाचरेच्छ्राद्धम् एकोद्दिष्टे मृते ऽहनि एकोद्दिष्टं परित्यज्य मृताहे यः समाचरेत्
मृत्यूच्या दिवशी, मृत व्यक्तीसाठी तीन पिंडांचे श्राद्ध करावे. एकपिंडी श्राद्ध टाळून, जो मृत्यूच्या दिवशी हे करतो—
सदैव पितृहा स स्यान् मातृभ्रातृविनाशकः मृताहे पार्वणं कुर्वन् नधो ऽधो याति मानवः
तो नेहमीच पितृहंता, आई आणि भावाचा नाश करणारा ठरतो. जो मृत्यूच्या दिवशी पार्वण श्राद्ध करतो, तो माणूस खालच्या जन्माला जातो.
संपृक्तेष्वाकुलीभावः प्रेतेषु तु गतो भवेत् प्रतिसंवत्सरं तस्माद् एकोद्दिष्टं समाचरेत्
मृत व्यक्ती एकत्र आल्यावर गोंधळ निर्माण होतो. म्हणून दरवर्षी एकपिंडी श्राद्ध करावे.
यावदब्दं तु यो दद्याद् उदकुम्भं विमत्सरः प्रेतायान्नसमायुक्तं सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
जो कुणी द्वेष न ठेवता, एक वर्षभर मृत व्यक्तीसाठी अन्नासहित पाण्याचा कलश देतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
आमश्राद्धं यदा कुर्याद् विधिज्ञः श्राद्धदस्तदा तेनाग्नौकरणं कुर्यात् पिण्डांस्तेनैव निर्वपेत्
जो विधी जाणतो, तो जेव्हा आमश्राद्ध करतो, तेव्हा अग्निकर्म करावे आणि त्यानुसार पिंड अर्पण करावेत.
त्रिभिः सपिण्डीकरणे अशेषत्रितये पिता यदा प्राप्स्यति कालेन तदा मुच्येत बन्धनात्
सपिंडीकरणात जेव्हा वडील तिन्ही पिढ्यांशी पूर्ण संबंध प्राप्त करतात, तेव्हा योग्य वेळी ते बंधनातून मुक्त होतात.
मुक्तो ऽपि लेपभागित्वं प्राप्नोति कुशमार्जनात् लेपभाजश्चतुर्थाद्याः पित्राद्याः पिण्डभागिनः पिण्डदः सप्तमस्तेषां सापिण्ड्यं साप्तपौरुषम्
मुक्त झाल्यावरही कुशाने स्वच्छता केल्याने उरलेल्या भागात त्याला वाटा मिळतो. चौथ्या पिढीपासून जे पितर पिंड घेतात, ते उरलेल्या भागाचे भागीदार असतात. सातव्या पिढीत पिंड देणारा असतो—हीच सपिंड आणि सात पिढ्यांपर्यंतची नाती आहेत.