यज्जगद्दलनादाप्तं किल्बिषं दानव त्वया तस्याहं शासकस्ते ऽद्य राजास्मि भुवनत्रये
दानवा, तू या जगाला त्रास देऊन जे पाप मिळवलंस, त्याचा आज मीच शिक्षा करणारा आणि या तिन्ही लोकांचा राजा आहे.
श्रुत्वैतद्दूतवचनं कोपसंरक्तलोचनः उवाच दूतं दुष्टात्मा नष्टप्रायविभूतिकः
दूताचं हे बोल ऐकून, रागाने डोळे लाल झालेले, वाईट मनाचा आणि जवळपास आपली कीर्ती गमावलेला तो दानव दूताला म्हणाला.
दृष्टं ते पौरुषं शक्र रणेषु शतशो मया निस्त्रपत्वान्न ते लज्जा विद्यते शक्र दुर्मते
इंद्रा, मी युद्धात शेकडो वेळा तुझं शौर्य पाहिलं आहे; तुला लाज कशी वाटत नाही, म्हणूनच तू निर्लज्ज आहेस, वाईट बुद्धीच्या इंद्रा.
एवमुक्ते गते दूते चिन्तयामास दानवः नालब्धसंश्रयः शक्रो वक्तुमेवं हि चार्हति
दूत असं बोलून निघून गेला, तेव्हा दानव विचार करू लागला — 'इंद्राला कुठेच आसरा मिळत नाही, म्हणूनच तो असं बोलणं योग्य आहे.'
जितः स शक्रो नाकस्माज् जायते संश्रयाश्रयः निमित्तानि च दुष्टानि सो ऽपश्यद्दुष्टचेष्टितः
तो इंद्र जरी हरला असला, तरी तो कुठूनही उगवलेला नाही; तो नेहमी कुणाचा तरी आधार शोधतो. त्या वाईट मनाच्या दानवाने वाईट शकुन आणि आपलीच वाईट कृत्यं पाहिली.
पांशुवर्षमसृक्पातं गगनादवनीतले भुजनेत्रप्रकम्पं च वक्त्रशोषमनोभ्रमम्
त्याने पाहिलं — धुळीचा पाऊस, आकाशातून रक्ताचा सडा जमिनीवर पडतोय, हात आणि डोळे थरथरत आहेत, तोंड कोरडं पडलंय, आणि मन गोंधळलंय.
स्वकान्तावक्त्रपद्मानां म्लानतां च व्यलोकयत् दुष्टांश्च प्राणिनो रौद्रान् सो ऽपश्यद्दुष्टवेदिनः
त्याने आपल्या प्रियांच्या चेहऱ्यावरचं फुलासारखं तेज फिकट होताना पाहिलं, आणि वाईट, रौद्र, वाईट ज्ञान असणारी प्राणीही दिसली.
तदचिन्त्वैव दितिजो न्यस्तचिन्तो ऽभवत्क्षणात् यावद्गजघटाघण्टारणत्काररवोत्कटाम्
असं विचार करून, दितीपुत्राने क्षणातच चिंता सोडून दिली, तोपर्यंत हत्तींच्या फौजांचा गजर आणि घंटांचा भयंकर आवाज घुमू लागला.
तद्वत्तुरगसंघातक्षुण्णभूरेणुपिञ्जराम् चञ्चलस्यन्दनोदग्रध्वजराजिविराजिताम्
त्याने पाहिलं — घोड्यांच्या गर्दीने तुडवलेल्या धुळीने पिवळसर झालेली पृथ्वी, आणि वेगाने धावणाऱ्या रथांच्या पताकांनी सजलेली.
विमानैश्चाद्भुताकारैश् चलितामरचामरैः तां भूषणनिबद्धां च किंनरोद्गतिनादिताम्
त्याने अद्भुत आकाराच्या विमानांना, हलणाऱ्या अमरांच्या चामरांनी, दागिन्यांनी सजलेल्या आणि किन्नरांच्या गाण्यांनी निनादलेल्या त्या सैन्याला पाहिलं.
नानानाकतरूत्फुल्लकुसुमापीडधारिणीम् विकोशास्त्रपरिष्कारां वर्मनिर्मलदर्शनाम्
त्यात अनेक प्रकारच्या झाडांची फुलांची गच्छे, उघडी अस्त्रं, आणि स्वच्छ कवचांनी चमकणारी सैन्य पाहिली.
बन्द्युद्घुष्टस्तुतिरवां नानावाद्यनिनादिताम् सेनां नाकसदां दैत्यः प्रासादस्थो व्यलोकयत्
त्याने स्वर्गवासींच्या सैन्याला, गायकांच्या जयघोषांनी, विविध वाद्यांच्या आवाजांनी निनादलेली, आणि स्वतः दैत्याने राजमहालातून पाहिली.
चिन्तयामास स तदा किंचिदुद्भ्रान्तमानसः अपूर्वः को भवेद्योद्धा यो मया न विनिर्जितः
तेव्हा त्याचं मन थोडं अस्वस्थ झालं, आणि तो विचार करू लागला — 'हा असा अद्भुत योद्धा कोण असावा, जो माझ्या हातून अजून जिंकला गेला नाही?'
ततश्चिन्ताकुलो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् सिद्धबन्दिभिरुद्घुष्टम् इदं हृदयदारणम्
मग चिंता वाढलेल्या त्या दैत्याने सिद्ध गायकांनी उच्चारलेली, काळजाचा ठाव घेणारी ती कडवट वाणी ऐकली.
जयातुलशक्तिदीधितिपिञ्जर भुजदण्डचण्डरणरभस । सुरवदन कुमुदकानन-विकासनेन्दो कुमार जय दितिजकुलमहोदधिवडवानल
जय हो, तुझ्या अद्वितीय शक्तीच्या तेजाने उजळलेल्या, रणात तुझ्या भुजदंडांच्या प्रचंड वेगाने भयभीत करणाऱ्या! देवांना आनंद देणाऱ्या, त्यांच्या चेहऱ्यांना फुलवणाऱ्या चंद्रा, कुमार, जय हो! दितिजांच्या महासागराला जाळणाऱ्या अग्नीप्रमाणे, तुझ्या विजयाला वंदन!
षण्मुख मधुररवमयूररथ सुरमुकुटकोटिघट्टितचरणनखाङ्कुरमहासन । जय ललितचूडाकलापनवविमलदलकमलकान्त दैत्यवंशदुःसहदावानल
जय हो, षण्मुखा! तुझ्या मधुर आवाजाच्या मोररथावर, देवांच्या मुकुटांना तुझ्या पायांच्या नखांनी स्पर्शून मोठेपण लाभलेल्या आसनावर बसणाऱ्या! तुझ्या सुंदर शिरोभूषेत ताज्या, स्वच्छ कमळाच्या पाकळ्या शोभून दिसतात, आणि दैत्यवंशाला सहन न होणाऱ्या दावाग्नीप्रमाणे तुझा विजय असो!
जय विशाख विभो जय सकललोकतारक जय देवसेनानायक । स्कन्द जय गौरीनन्दन घण्टाप्रिय प्रिय विशाख विभो धृतपताकप्रकीर्णपटल । कनकभूषण भासुरदिनकरच्छाय
जय हो, विशाखा प्रभो! सर्व लोकांचे तारक, देवसेनेचे सेनापती, स्कंदा, गौरीपुत्रा, घंटेला प्रिय असणारा, विशाखा, ध्वजधारी, सुवर्णाभूषणांनी सजलेला आणि सूर्याच्या किरणांसारखा तेजस्वी, तुझ्या विजयाला वंदन!
जय जनितसंभ्रम लीलालूनाखिलाराते जय सकललोकतारक दितिजासुरवरतारकान्तक । स्कन्द जय बाल सप्तवासर जय भुवनावलिशोकविनाशन
जय हो, सर्व शत्रूंना सहजपणे घाबरवणाऱ्या! सर्व लोकांचे तारक, दितिज आणि तारकासारख्या असुरांचा संहार करणारा, स्कंदा, सातव्या दिवशी जन्मलेला बाल, जगातील सगळ्या लोकांचे दुःख दूर करणारा, तुझ्या विजयाला वंदन!
श्रुत्वैतत्तारकः सर्वम् उद्घुष्टं देवबन्दिभिः सस्मार ब्रह्मणो वाक्यं वधं बालादुपस्थितम्
हे सर्व देवगायकांनी मोठ्याने सांगितल्यावर तारकाने ब्रह्मदेवाचे शब्द आठवले आणि आपला अंत जवळ आला आहे हे त्याला उमगले.
स्मृत्वा घर्मार्द्रसर्वाङ्गः पदातिरपदानुगः मन्दिरान्निर्जगामाशु शोकग्रस्तेन चेतसा
हे आठवल्यावर, घामाने भिजलेला, वाट चुकलेला तो पायदळ सैनिक दुःखाने ग्रासलेले मन घेऊन लवकरच राजवाड्यातून बाहेर पडला.
कालनेमिमुखा दैत्याः संरम्भाद्भ्रान्तचेतसः स्वे स्वे स्वनीकेषु तदा त्वराविस्मितचेतसः योधा धावत गृहीत योजयध्वं वरूथिनीम्
कालनिमी यांच्या पुढाकाराने सर्व दैत्य रागाने गोंधळलेले, आपापल्या फौजांमध्ये धावू लागले. आश्चर्य आणि घाईने त्यांनी ओरडले — 'योद्ध्यांनो, धावा! त्याला पकडा! युद्धाची मांडणी करा!'
कुमारं तारको दृष्ट्वा बभाषे भीषणाकृतिः किं बाल योद्धुकामो ऽसि क्रीड कन्दुकलीलया
कुमाराला पाहून भीषण रूपाचा तारक म्हणाला — 'अरे मुला, तुला लढायचे आहे का, की फक्त चेंडू खेळायला आला आहेस?'
त्वया न दानवा दृष्टा यत्सङ्गरविभीषकाः बालत्वादथ ते बुद्धिर् एवं स्वल्पार्थदर्शिनी
'तू आमच्या भयंकर युद्धांचा अनुभव घेतलेला नाहीस. तू अजून लहान आहेस, म्हणून तुझी समज जेमतेम आणि मर्यादित आहे.'
कुमारो ऽपि तमग्रस्थं बभाषे हर्षयन्सुरान् शृणु तारक शास्त्रार्थस् तव चैव निरूप्यते
पण कुमाराने त्याच्या समोर उभा राहून देवांना आनंद देत उत्तर दिले — 'ऐक तारका, आता तुला शास्त्राचा खरा अर्थ दाखवतो.'
शास्त्रैरर्था न दृश्यन्ते समरे निर्भयैर्भटैः शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कालभुजंगमः
'युद्धात शास्त्राचा अर्थ नाही, तर निर्भय योद्ध्यांनीच तो दाखवावा लागतो. माझ्या लहानपणाला कमी लेखू नको — कधी कधी एक लहान मुलही काळसर्पासारखा असतो.'
दुष्प्रेक्ष्यो भास्करो बालस् तथाहं दुर्जयः शिशुः अल्पाक्षरो न मन्त्रः किं सुस्फुरो दैत्य दृश्यते
'सूर्य जरी लहान असला तरी त्याच्याकडे पाहणे कठीण असते; तसाच मीही, जरी मुलगा असलो तरी जिंकता येणार नाही. मंत्र लहान असू शकतो — पण दैत्यांनो, त्याचा प्रभाव किती तेजस्वी आहे ते पाहा.'
कुमारे प्रोक्तवत्येवं दैत्यश्चिक्षेप मुद्गरम् कुमारस्तं निरस्याथ वज्रेणामोघवर्चसा
कुमाराने असे म्हटल्यावर दैत्याने गदा फेकली; पण कुमाराने आपल्या अचूक वज्राने ती परतवली.
ततश्चिक्षेप दैत्येन्द्रो भिन्दिपालमयोमयम् करेण तच्च जग्राह कार्तिकेयो ऽमरारिहा
मग दैत्यराजाने लोखंडी गदा फेकली, पण देवांचा शत्रू संहार करणारा कार्तिकेयाने ती हातात पकडली.
गदां मुमोच दैत्याय षण्मुखः परमस्वनाम् तया हतस्ततो दैत्यश् चकम्पे ऽचलराडिव
षण्मुख कार्तिकेयाने मोठ्या आवाजात आपली गदा दैत्यावर फेकली; तिचा प्रहार बसल्यावर दैत्य पर्वतराजासारखा थरथर कापू लागला.
मेने च दुर्जयं दैत्यस् तदा षड्वदनं रणे चिन्तयामास बुद्ध्या वै प्राप्तः कालो न संशयः
मग त्या दैत्याने रणांगणात षड्वदनाला जिंकता येणार नाही हे पाहून मनात विचार केला — 'माझा वेळ आला आहे, यात शंका नाही.'