ग्रस्ते सहस्ररूपाणां तारारूपे प्रदर्शिते पार्वत्या चाथ निःशङ्कः शंकरो वाभवत्ततः
त्या हजारो रूपांचा अंत झाल्यावर, पार्वतीने ताऱ्यासारखे रूप दाखवले. तेव्हा शंकराची शंका पूर्णपणे दूर झाली.
दृष्ट्वा जगन्मयीं तां तु रराम सुरतप्रियः विरहोत्कण्ठितां भार्यां प्राप्य भूयो हिमात्मजाम्
जगाचा आधार असलेल्या तिला पाहून, रमणप्रिय शंकर हरखून गेला; विरहाने तळमळणारी हिमालयाची कन्या पत्नी पुन्हा मिळाल्याने तो आनंदित झाला.
यावद्वर्षसहस्रान्तम् उभयो रहसिस्थयोः नानाकरणबद्धोत्था क्रीडासीत् संतता तयोः
दोघेही एकांतात राहिले आणि हजारो वर्षे वेगवेगळ्या कारणांनी त्यांची क्रीडा अखंड सुरू राहिली.
द्वारस्थो वीरको देवान् हरदर्शनकाङ्क्षिणः व्यसर्जयत् स्वकान्येव गृहाण्यादरपूर्वकम्
दाराशी उभा असलेला वीरक, हराचे दर्शन घेण्यास उत्सुक असलेल्या देवांना आदरपूर्वक त्यांच्या घरी परत जाण्यास सांगितले.
नास्त्यत्रावसरो देवा देव्या सह वृषाकपिः निभृतः क्रीडतीत्युक्ता ययुस्ते च यथागतम्
"इथे सध्या वेळ नाही, कारण वृषध्वज शंकर देवीसोबत एकांतात क्रीडा करीत आहे," असे सांगून देवांनी जसे आले तसे परत गेले.
गते वर्षसहस्रे तु देवास्त्वरितमानसाः ज्वलनं चोदयामासुर् ज्ञातुं शंकरचेष्टितम्
हजारो वर्षे गेल्यावर, देवांना उत्कंठा वाटू लागली आणि त्यांनी शंकर काय करतो हे जाणून घेण्यासाठी अग्नीला पुढे पाठवले.
प्रविश्य जालरन्ध्रेण शुकरूपी हुताशनः ददृशे शयने शर्वं रतं गिरिजया सह
अग्नीने डुक्कराचे रूप घेऊन, जाळ्याच्या छिद्रातून आत प्रवेश केला आणि त्याने शर्वाला गिरिजेसोबत शय्येवर पाहिले.
ददृशे तं च देवेशो हुताशं शुकरूपिणम् तमुवाच महादेवः किंचित्कोपसमन्वितः
देवतांचा स्वामी शंकराने डुक्कररूपातील अग्नीला पाहिले आणि थोड्या रागाने महादेवाने त्याच्याशी बोलले.
निषिक्तमर्धं देव्यां मे शुक्रस्य शुकविग्रह लज्जया विरतिस्थायां त्वमर्धं पिब पावक
"माझे अर्धे वीर्य देवीमध्ये पडले आहे, आणि उरलेले अर्धे, जी तिने लाजेने थांबवले, ते तू पिऊन टाक," असे महादेवाने अग्नीला सांगितले.
यस्मात्तु त्वत्कृतो विघ्नस् तस्मात्त्वय्युपपद्यते इत्युक्तः प्राञ्जलिर्वह्निर् अपिबद्वीर्यमाहितम्
"तू अडथळा आणला आहेस, म्हणून त्याचे फळ तुलाच भोगावे लागेल," असे सांगितल्यावर अग्नीने हात जोडून ते वीर्य पिले.
तेनापूर्यत तान्देवांस् तत्तत्कायविभेदतः विपाट्य जठरं तेषां वीर्यं माहेश्वरं ततः
त्यामुळे देवांचे शरीर वेगवेगळ्या भागांतून भरले गेले; मग त्यांच्या पोटातली ती महेश्वराची शक्ती बाहेर आली.
निष्क्रान्ते तप्तहेमाभं विततं शंकराश्रमे तस्मिन्सरो महज्जातं विमलं बहुयोजनम्
ती शक्ती तापलेल्या सोन्यासारखी चमकत, शंकराच्या आश्रमात पसरली आणि तिथे एक विशाल, निर्मळ, मोठे सरोवर निर्माण झाले.
प्रोत्फुल्लहेमकमलं नानाविहगनादितम् तच्छ्रुत्वा तु ततो देवी हेमद्रुममहाजलम्
त्या सरोवरात सोन्याच्या कमळांची फुले उमलली होती आणि विविध पक्ष्यांचे आवाज घुमत होते. हे ऐकून देवी त्या सुवर्णजलाशयाकडे गेली.
जगाम कौतुकाविष्टा तत्सरः कनकाम्बुजम् तत्र कृत्वा जलक्रीडां तदब्जकृतशेखरा
कौतुकाने तिने त्या सोन्याच्या कमळांनी भरलेल्या सरोवरात प्रवेश केला; तिथे पाण्यात खेळून, तिने कमळांची माळ घालून स्वतःला सजवले.
उपविष्टा ततस्तस्य तीरे देवी सखीयुता पातुकामा च तत्तोयं स्वादु निर्मलपङ्कजम्
मग ती देवी आपल्या सख्या सोबत त्या तीरावर बसली आणि तिला प्यायची इच्छा झाली. तिथे तिला कमळांनी शोभलेलं, गोड आणि निर्मळ पाणी दिसलं.
अपश्यत्कृत्तिकाः स्नाताः षडर्कद्युतिसंनिभाः पद्मपत्रे तु तद्वारि गृहीत्वोपस्थिता गृहम्
तिने पाहिलं की कृतिका स्नान करून, सहा सूर्यांसारख्या तेजस्वी दिसत होत्या. त्या कमळाच्या पानावरचं पाणी घेऊन घरी चालल्या होत्या.
हर्षादुवाच पश्यामि पद्मपत्रे स्थितं पयः ततस्ता ऊचुरखिलं कृत्तिका हिमशैलजाम्
आनंदाने देवी म्हणाली, 'मी कमळाच्या पानावर दूध ठेवलेलं पाहते.' तेव्हा कृतिकांनी हिमालयकन्येला सगळं सांगितलं.
दास्यामो यदि ते गर्भः सम्भूतो यो भविष्यति सो ऽस्माकमपि पुत्रः स्याद् अस्मन्नाम्ना च वर्तताम् भवेल्लोकेषु विख्यातः सर्वेष्वपि शुभानने
जर तुझ्या पोटी मूल जन्माला आलं, तर आम्ही ते तुला देऊ; पण तो आमचाही मुलगा असू दे, आमच्या नावाने त्याला ओळख मिळू दे, आणि तो सर्व लोकांत प्रसिद्ध होऊ दे, हे शुभेच्छेने.
इत्युक्तोवाच गिरिजा कथं मद्गात्रसंभवः सर्वैरवयवैर्युक्तो भवतीभ्यः सुतो भवेत्
त्यावर गिरिजा म्हणाली, 'माझ्या अंगातून जन्मलेला, सर्व अंगांनी युक्त असा मुलगा तुमचा कसा होईल?'
ततस्तां कृत्तिका ऊचुर् विधास्यामो ऽस्य वै वयम् उत्तमान्युत्तमाङ्गानि यद्येवं तु भविष्यति
तेव्हा कृतिकांनी तिला सांगितलं, 'आम्ही त्याला उत्तम अंग देऊ; असं असेल तर तसंच होऊ दे.'
उक्ता वै शैलजा प्राह भवत्वेवमनिन्दिताः ततस्ता हर्षसम्पूर्णाः पद्मपत्रस्थितं पयः
शैलजाने उत्तर दिलं, 'तसंच होऊ दे, हे निष्कलंक महिलांनो.' मग त्या आनंदाने भरून, कमळाच्या पानावरचं दूध तिला दिलं.
तस्यै ददुस्तया चापि तत्पीतं क्रमशो जलम् पीते तु सलिले तस्मिंस् ततस्तस्मिन्सरोवरे
त्यांनी ते तिला दिलं आणि तिने ते पाणी हळूहळू प्यायला; जेव्हा तीने ते पाणी प्यायलं, तेव्हा त्या सरोवरात,
विपाट्य देव्याश्च ततो दक्षिणां कुक्षिमुद्गतः निश्चक्रामाद्भुतो बालः सर्वलोकविभासकः
मग देवीने आपली उजवी बाजू फाडली आणि तिथून एक अद्भुत, सर्व लोकांना प्रकाश देणारा बालक बाहेर आला.
प्रभाकरप्रभाकारः प्रकाशकनकप्रभः गृहीतनिर्मलोदग्रशक्तिशूलः षडाननः
तो सूर्यासारखा तेजस्वी, सोन्यासारखा झळाळता, हातात निर्मळ आणि टोकदार भाला घेऊन, सहा तोंडांचा होता.
दीप्तो मारयितुं दैत्यान् कुत्सितान्कनकच्छविः एतस्मात्कारणाद्दैवः कुमारश्चापि सो ऽभवत्
तो दुष्ट दैत्यांचा नाश करण्यासाठी तेजस्वी, सोन्यासारखा होता; म्हणूनच दैवी इच्छेने तो कुमार झाला.
वामं विदार्य निष्क्रान्तः सुतो देव्याः पुनः शिशुः स्कन्दाच्च वदने वह्नेः शुक्रात्सुवदनो ऽरिहा
पुन्हा देवीच्या डाव्या बाजूला फाडून तिचा मुलगा बाहेर आला; स्कंदाच्या तोंडातून, अग्नीच्या वीर्यापासून, सुंदर चेहरा असलेला शत्रूंचा संहारक जन्मला.
कृत्तिकामेलनादेव शाखाभिः सविशेषतः शाखाभिधाः समाख्याताः षट्सु वक्त्रेषु विस्तृताः
कृतिकांसोबतच्या संयोगामुळे त्याला 'शाखा' हे नाव मिळालं; सहा तोंडांमध्ये 'शाखा' ही नावे पसरली.
यतस्ततो विशाखो ऽसौ ख्यातो लोकेषु षण्मुखः स्कन्दो विशाखः षड्वक्त्रः कार्तिकेयश्च विश्रुतः
म्हणून तो जगात 'विशाख', 'षण्मुख', 'स्कंद', 'विशाख', 'षड्वक्त्र' आणि 'कार्तिकेय' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
चैत्रस्य बहुले पक्षे पञ्चदश्यां महाबलौ सम्भूतावर्कसदृशौ विशाले शरकानने
चैत्र महिन्याच्या शुद्ध पक्षातील पंधराव्या दिवशी, विशाल शरवनात, सूर्यासारखे दोन बलवान जन्मले.
चैत्रस्यैव सिते पक्षे पञ्चम्यां पाकशासनः बालकाभ्यां चकारैकं मत्वा चामरभूतये
त्याच चैत्र महिन्याच्या शुद्ध पक्षातील पंचमीला, पाकशासनाने त्या दोन मुलांसाठी, त्यांना सेनापती व्हावं म्हणून विधी केला.