इत्युक्ता गिरिजा तेन मुक्तकण्ठा पिनाकिना उवाच कोपरक्ताक्षी भ्रुकुटीकुटिलानना
त्याने असे म्हटल्यावर, गिरिजा उघड्या आवाजात उत्तर देऊ लागली; तिच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा, कपाळावर आठ्या पडल्या होत्या.
स्वकृतेन जनः सर्वो जाड्येन परिभूयते अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां जनमण्डले
प्रत्येकजण आपल्या कर्मामुळेच जडत्वाने ग्रासला जातो; काहीतरी हवे असणाऱ्याला लोकांमध्ये नक्कीच निंदा सहन करावी लागते.
तपोभिर्दीर्घचरितैर् यच्च प्रार्थितवत्यहम् तस्या मे नियतस्त्वेष ह्य् अवमानः पदे पदे
मी दीर्घ तपश्चर्येने जे काही मागितले, त्याला प्रत्येक पावलावर अपमानच मिळतो, हे नेहमीच घडते.
नैवास्मि कुटिला शर्व विषमा नैव धूर्जटे सविषयस्त्वं गतः ख्यातिं व्यक्तदोषाकराश्रयः
मी वाकडी नाही, शर्वा, ना कठोर आहे, धूर्जटी; तूच विषयांच्या मागे गेलास, कीर्ती आणि दोषांनी भरलेल्या ठिकाणी आसरा घेतलास.
नाहं पूष्णो ऽपि दशना नेत्रे चास्मि भगस्य हि आदित्यश्च विजानाति भगवान्द्वादशात्मकः
मी पूष्णाच्या दातांत नाही, ना भगाच्या डोळ्यांत; हे प्रभू, बारा रूपांचा सूर्यदेव हे जाणतो.
मूर्ध्नि शूलं जनयसि स्वैर्दोषैर्मामधिक्षिपन् यस्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालेति विश्रुतः
तुझ्या दोषांनी तू माझ्या डोक्यावर त्रिशूळ ठेवतोस, मला कृष्णा आणि महाकाळी म्हणतोस, जशी मी प्रसिद्ध आहे.
यास्याम्यहं परित्यक्त्वा चात्मानं तपसा गिरिम् जीवन्त्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया
मी स्वतःला सोडून पर्वतावर तप करायला निघून जाईन; एका जिवंत स्त्रीला फसवणाऱ्याने अपमान केल्यावर काहीच करायचे राहात नाही.
निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः उवाचाविष्टसंभ्रान्तिप्रणयोन्मिश्रया गिरा
तिचे रागाने तिखट शब्द ऐकून, भवाने काळजी आणि प्रेम मिसळलेल्या बोलण्यात उत्तर दिले.
अनात्मज्ञासि गिरिजे नाहं निन्दापरस्तव त्वद्भक्तिबुद्ध्या कृतवांस् तवाहं नामसंश्रयम्
गिरीजे, मी स्वतःची ओळख नसलेला नाही आणि तुझी निंदा करणारा देखील नाही. मी तुझं नाव फक्त भक्तिभावाने घेतलं आहे.
विकल्पः स्वस्थचित्ते ऽपि गिरिजे नैव कल्पना यद्येवं कुपिता भीरु त्वं तवाहं न वै पुनः
गिरीजे, मन शांत असतानाही शंका मनात येत नाही. असं असेल तर, भित्र्या, पुन्हा माझ्यावर रागावू नकोस.
नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं शुचिस्मिते शिरसा प्रणतश्चाहं रचितस्ते मयाञ्जलिः
मी थट्टेने बोलणार आहे; शुद्ध हास्य असलेल्या देवी, तुझा राग शांत कर. मी डोकं वाकवून तुला नमस्कार केला आहे.
स्नेहेनाप्यवमानेन निन्दितेनैति विक्रियाम् तस्मान्न जातु रुष्टस्य नर्मस्पृष्टो जनः किल
माया, तिरस्कार किंवा निंदा यामुळे मन अस्वस्थ होतं. म्हणूनच, थट्टेने बोलल्यावर कोणीही रागावू नये असं म्हणतात.
अनेकैश्चाटुभिर्देवी देवेन प्रतिबोधिता कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता
देवतांनी अनेक गोड शब्दांनी देवीला समजावलं, पण सतीला मनाला लागलं होतं म्हणून तिने तीव्र राग सोडला नाही.
अवष्टब्धम् अथास्फाल्य वासः शंकरपाणिना विपर्यस्तालका वेगाद् यातुमैच्छत शैलजा
शंकराने हाताने वस्त्र धरले, केस विस्कटले गेले, आणि हिमालयकन्या घाईने निघून जाण्याचा विचार करू लागली.
तस्या व्रजन्त्याः कोपेन पुनराह पुरान्तकः सत्यं सर्वैरवयवैः सुतासि सदृशी पितुः
ती रागाने जात असताना, नगरांचा संहार करणाऱ्या देवाने पुन्हा म्हटलं: 'खरंच, कन्ये, तू सर्व प्रकारे तुझ्या वडिलांसारखीच आहेस.'
हिमाचलस्य शृङ्गैस्तैर् मेघजालाकुलैर्नभः तथा दुरवगाह्येभ्यो हृदयेभ्यस्तवाशयः
हिमालयाच्या शिखरांनी जसं आकाश ढगांनी भरून झाकलं जातं, तसंच तुझं मन समजायला कठीण आहे.
काठिन्याङ्कस्त्वमस्मभ्यं वनेभ्यो बहुधा गता कुटिलत्वं च वर्त्मभ्यो दुःसेव्यत्वं हिमादपि संक्रान्तिं सर्वदैवेति तन्वङ्गि हिमशैलराट्
तू जंगलांपासून कठोरपणा, वाटांपासून वाकडेपणा, हिमापासून जवळ जाण्याची कठीणता, आणि पर्वतराजापासून नेहमीच गारवा घेतलास, तनु अंग असलेल्या देवी.
इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं शैलजा तदा कोपकम्पितमूर्धा च प्रस्फुरद्दशनच्छदा
असं ऐकून, हिमालयकन्येने रागाने थरथरत, दात घट्ट आवळून, गिरीशाला उत्तर दिलं.
मा सर्वान्दोषदानेन निन्दान्यान्गुणिनो जनान् तवापि दुष्टसंपर्कात् संक्रान्तं सर्वमेव हि
सर्व सद्गुणी लोकांवर दोष लावून त्यांची निंदा करू नकोस; तुझे सर्व दोष हे तुझ्या वाईट संगतीमुळेच आले आहेत.
व्यालेभ्यो ऽनेकजिह्वत्वं भस्मना स्नेहबन्धनम् हृत्कालुष्यं शशाङ्कात्तु दुर्बोधित्वं वृषादपि
सर्पांपासून तुला अनेक जिभा मिळाल्या, भस्मामुळे स्नेहाचे बंधन, चंद्रामुळे मनाचा कलुष, आणि वृषभामुळे समजायला कठीणपणा.
तथा बहु किमुक्तेन अलं वाचा श्रमेण ते श्मशानवासान् निर्भीस् त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा निर्घृणत्वं कपालित्वाद् दया ते विगता चिरम्
आता पुरे, तुझ्या शब्दांचा त्रास नको. तू स्मशानात निर्भय राहतोस, नग्न आहेस म्हणून तुला लाज नाही, कवटी बाळगतोस म्हणून तुझ्यात दया राहिली नाही.
इत्युक्त्वा मन्दिरात्तस्मान् निर्जगाम हिमाद्रिजा
असं म्हणून हिमालयकन्या त्या मंदिरातून बाहेर पडली.
तस्यां व्रजन्त्यां देवेशगणैः किलकिलो ध्वनिः क्व मातर्गच्छसि त्यक्त्वा रुदन्तो धाविताः पुनः
ती जात असताना, देवांच्या गणांनी हंबरडा फोडला, 'आई, आम्हाला सोडून कुठे चाललीस?' असं रडत रडत तिच्यामागे धावले.
विष्टभ्य चरणौ देव्या वीरको बाष्पगद्गदम् प्रोवाच मातः किंत्वेतत् क्व यासि कुपितान्तरा
देवीच्या पायाशी बसून, वीरकाने अश्रूंनी भरलेल्या आवाजात विचारलं: 'आई, हे काय? रागाने कुठे चाललीस?'
अहं त्वामनुयास्यामि व्रजन्तीं स्नेहवर्जिताम् नो चेत्पतिष्ये शिखरात् तपोनिष्ठे त्वयोज्झितः
'तू जरी स्नेह सोडून जात असलीस, तरी मी तुझ्या मागे येईन; नाहीतर, तुझ्याविना, तपश्चर्येला लागून, मी शिखरावरून उडी मारेन.'
उन्नाम्य वदनं देवी दक्षिणेन तु पाणिना उवाच वीरकं माता शोकं पुत्रक मा कृथाः
देवीने उजव्या हाताने चेहरा वर करून वीरकाला म्हटलं: 'मुला, दुःख करू नकोस.'
शैलाग्रात्पतितुं नैव न चागन्तुं मया सह युक्तं ते पुत्र वक्ष्यामि येन कार्येण तच्छृणु
मुला, तुला डोंगराच्या टोकावरून उडी मारणं किंवा माझ्यासोबत येणं योग्य नाही. मी तुला याचं कारण सांगतो, ते नीट ऐक.
कृष्णेत्युक्त्वा हरेणाहं निन्दिता चाप्यनिन्दिता सार्हं तपः करिष्यामि येन गौरीत्वमाप्नुयाम्
हरिने मला 'कृष्णा' असं म्हटलं म्हणून काहींनी मला दोष दिला, काहींनी नाही. म्हणून मी असं कठोर व्रत करणार आहे की ज्यामुळे मला गौरीपण मिळेल.
एष स्त्रीलम्पटो देवो यातायां मय्यनन्तरम् द्वाररक्षा त्वया कार्या नित्यं रन्ध्रान्ववेक्षिणा
हा देव स्त्रियांच्या मोहात पडणारा आहे; मी निघून गेल्यावर तू नेहमी दाराची काळजी घे, कुठूनही कोणी आत येत नाही ना हे पाहा.
यथा न काचित् प्रविशेद् योषिदत्र हरान्तिकम् दृष्ट्वा परांस्त्रियं चात्र वदेथा मम पुत्रक
कोणतीही स्त्री इथे हराजवळ येऊ नये म्हणून, तुला इथे दुसरी स्त्री दिसली तर मला लगेच सांग, मुला.