जले ऽप्येषा व्यवस्थेति संशयेताखिलं बुधः दिनान्तानुगतो भानुः स्वजनत्वमपूरयत्
पाण्यातसुद्धा हीच व्यवस्था आहे; ज्ञानी माणूस सगळ्या गोष्टींवर शंका घेऊ शकतो. दिवसाच्या शेवटी सूर्य आपल्या लोकांना पुन्हा प्रकाशाने भरून टाकतो.
संध्याबद्धाञ्जलिपुटा मुनयो ऽभिमुखा रविम् याचन्त्यागमनं शीघ्रं निवार्यात्मनि भाविताम्
संध्याकाळी ऋषी हात जोडून सूर्याच्या दिशेने उभे राहतात आणि त्याला लवकर परत यावे म्हणून विनंती करतात, मन एकाग्र करून त्याला थांबवतात.
व्यजृम्भत तथा लोके क्रमाद्वैभावरं तमः कुटिलस्येव हृदये कालुष्यं दूषयन्मनः
जगात हळूहळू अंधार पसरू लागला, वाईट मनाच्या माणसाच्या हृदयात जसा द्वेष असतो तसा तो मनाला दूषित करू लागला.
ज्वलत्फणिफणारत्नदीपोद्द्योतितभित्तिके शयनं शशिसंघातशुभ्रवस्त्रोत्तरच्छदम्
तेथे जिथे जळत्या सर्पाच्या फणावरचे रत्न भिंती उजळवत होते, चंद्राच्या किरणांसारख्या शुभ्र वस्त्रांनी झाकलेली पलंगाची छत होती.
नानारत्नद्युतिलसच्छक्रचापविडम्बकम् रत्नकिङ्किणिकाजालं लम्बमुक्ताकलापकम्
नानाविध रत्नांच्या तेजाने झळाळणारे, इंद्रधनुष्याची आठवण करून देणारे, रत्नांच्या घंट्या आणि मोत्यांच्या गुच्छांनी सजलेले जाळे तेथे लटकले होते.
कमनीयचलल्लोलवितानाच्छादिताम्बरम् मन्दिरे मन्दसंचारः शनैर्गिरिसुतायुतः
मंदिरात सुंदर, हलके हलके डुलणाऱ्या पडद्यांनी छाया पसरली होती; तेथे तो हळूच चालत गेला, पर्वतराजाच्या कन्येसोबत.
तस्थौ गिरिसुताबाहुलतामीलितकंधरः शशिमौलिसितज्योत्स्ना शुचिपूरितगोचरः
तो पर्वतराजकन्येच्या बाहूंमध्ये आपली मान झुकवून उभा राहिला, चंद्रमौळीच्या तेजाने त्याचे सर्व क्षेत्र पवित्र झाले होते.
गिरिजाप्यसितापङ्गी नीलोत्पलदलच्छविः विभावर्या च संपृक्ता बभूवातितमोमयी तमुवाच ततो देवः क्रीडाकेलिकलायुतम्
पर्वतराजकन्या काळ्या डोळ्यांची आणि निळ्या कमळाच्या पाकळीसारखी छटा असलेली, रात्रभर अंधारात मिसळून गेली. मग तो खेळकर देव तिला बोलला.
शरीरे मम तन्वङ्गि सिते भास्यसितद्युतिः भुजंगीवासिता शुद्धा संश्लिष्टा चन्दने तरौ
माझ्या अंगावर, बारीक बांध्याच्या सखी, शुभ्र प्रकाश काळसर छटा घेऊन चमकत आहे; जणू शुद्ध सर्प चंदनाच्या झाडावर विसावला आहे.
चन्द्रातपेन संपृक्ता रुचिराम्बरया तथा रजनीवासिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे
चंद्रप्रकाश आणि सुंदर वस्त्रांनी सजलेली, तू मला जणू रात्रीच्या अंधारासारखी एक बाजू दिसेनाशी करतेस.
इत्युक्ता गिरिजा तेन मुक्तकण्ठा पिनाकिना उवाच कोपरक्ताक्षी भ्रुकुटीकुटिलानना
त्याने असे म्हटल्यावर, गिरिजा उघड्या आवाजात उत्तर देऊ लागली; तिच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा, कपाळावर आठ्या पडल्या होत्या.
स्वकृतेन जनः सर्वो जाड्येन परिभूयते अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां जनमण्डले
प्रत्येकजण आपल्या कर्मामुळेच जडत्वाने ग्रासला जातो; काहीतरी हवे असणाऱ्याला लोकांमध्ये नक्कीच निंदा सहन करावी लागते.
तपोभिर्दीर्घचरितैर् यच्च प्रार्थितवत्यहम् तस्या मे नियतस्त्वेष ह्य् अवमानः पदे पदे
मी दीर्घ तपश्चर्येने जे काही मागितले, त्याला प्रत्येक पावलावर अपमानच मिळतो, हे नेहमीच घडते.
नैवास्मि कुटिला शर्व विषमा नैव धूर्जटे सविषयस्त्वं गतः ख्यातिं व्यक्तदोषाकराश्रयः
मी वाकडी नाही, शर्वा, ना कठोर आहे, धूर्जटी; तूच विषयांच्या मागे गेलास, कीर्ती आणि दोषांनी भरलेल्या ठिकाणी आसरा घेतलास.
नाहं पूष्णो ऽपि दशना नेत्रे चास्मि भगस्य हि आदित्यश्च विजानाति भगवान्द्वादशात्मकः
मी पूष्णाच्या दातांत नाही, ना भगाच्या डोळ्यांत; हे प्रभू, बारा रूपांचा सूर्यदेव हे जाणतो.
मूर्ध्नि शूलं जनयसि स्वैर्दोषैर्मामधिक्षिपन् यस्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालेति विश्रुतः
तुझ्या दोषांनी तू माझ्या डोक्यावर त्रिशूळ ठेवतोस, मला कृष्णा आणि महाकाळी म्हणतोस, जशी मी प्रसिद्ध आहे.
यास्याम्यहं परित्यक्त्वा चात्मानं तपसा गिरिम् जीवन्त्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया
मी स्वतःला सोडून पर्वतावर तप करायला निघून जाईन; एका जिवंत स्त्रीला फसवणाऱ्याने अपमान केल्यावर काहीच करायचे राहात नाही.
निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः उवाचाविष्टसंभ्रान्तिप्रणयोन्मिश्रया गिरा
तिचे रागाने तिखट शब्द ऐकून, भवाने काळजी आणि प्रेम मिसळलेल्या बोलण्यात उत्तर दिले.
अनात्मज्ञासि गिरिजे नाहं निन्दापरस्तव त्वद्भक्तिबुद्ध्या कृतवांस् तवाहं नामसंश्रयम्
गिरीजे, मी स्वतःची ओळख नसलेला नाही आणि तुझी निंदा करणारा देखील नाही. मी तुझं नाव फक्त भक्तिभावाने घेतलं आहे.
विकल्पः स्वस्थचित्ते ऽपि गिरिजे नैव कल्पना यद्येवं कुपिता भीरु त्वं तवाहं न वै पुनः
गिरीजे, मन शांत असतानाही शंका मनात येत नाही. असं असेल तर, भित्र्या, पुन्हा माझ्यावर रागावू नकोस.
नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं शुचिस्मिते शिरसा प्रणतश्चाहं रचितस्ते मयाञ्जलिः
मी थट्टेने बोलणार आहे; शुद्ध हास्य असलेल्या देवी, तुझा राग शांत कर. मी डोकं वाकवून तुला नमस्कार केला आहे.
स्नेहेनाप्यवमानेन निन्दितेनैति विक्रियाम् तस्मान्न जातु रुष्टस्य नर्मस्पृष्टो जनः किल
माया, तिरस्कार किंवा निंदा यामुळे मन अस्वस्थ होतं. म्हणूनच, थट्टेने बोलल्यावर कोणीही रागावू नये असं म्हणतात.
अनेकैश्चाटुभिर्देवी देवेन प्रतिबोधिता कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता
देवतांनी अनेक गोड शब्दांनी देवीला समजावलं, पण सतीला मनाला लागलं होतं म्हणून तिने तीव्र राग सोडला नाही.
अवष्टब्धम् अथास्फाल्य वासः शंकरपाणिना विपर्यस्तालका वेगाद् यातुमैच्छत शैलजा
शंकराने हाताने वस्त्र धरले, केस विस्कटले गेले, आणि हिमालयकन्या घाईने निघून जाण्याचा विचार करू लागली.
तस्या व्रजन्त्याः कोपेन पुनराह पुरान्तकः सत्यं सर्वैरवयवैः सुतासि सदृशी पितुः
ती रागाने जात असताना, नगरांचा संहार करणाऱ्या देवाने पुन्हा म्हटलं: 'खरंच, कन्ये, तू सर्व प्रकारे तुझ्या वडिलांसारखीच आहेस.'
हिमाचलस्य शृङ्गैस्तैर् मेघजालाकुलैर्नभः तथा दुरवगाह्येभ्यो हृदयेभ्यस्तवाशयः
हिमालयाच्या शिखरांनी जसं आकाश ढगांनी भरून झाकलं जातं, तसंच तुझं मन समजायला कठीण आहे.
काठिन्याङ्कस्त्वमस्मभ्यं वनेभ्यो बहुधा गता कुटिलत्वं च वर्त्मभ्यो दुःसेव्यत्वं हिमादपि संक्रान्तिं सर्वदैवेति तन्वङ्गि हिमशैलराट्
तू जंगलांपासून कठोरपणा, वाटांपासून वाकडेपणा, हिमापासून जवळ जाण्याची कठीणता, आणि पर्वतराजापासून नेहमीच गारवा घेतलास, तनु अंग असलेल्या देवी.
इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं शैलजा तदा कोपकम्पितमूर्धा च प्रस्फुरद्दशनच्छदा
असं ऐकून, हिमालयकन्येने रागाने थरथरत, दात घट्ट आवळून, गिरीशाला उत्तर दिलं.
मा सर्वान्दोषदानेन निन्दान्यान्गुणिनो जनान् तवापि दुष्टसंपर्कात् संक्रान्तं सर्वमेव हि
सर्व सद्गुणी लोकांवर दोष लावून त्यांची निंदा करू नकोस; तुझे सर्व दोष हे तुझ्या वाईट संगतीमुळेच आले आहेत.
व्यालेभ्यो ऽनेकजिह्वत्वं भस्मना स्नेहबन्धनम् हृत्कालुष्यं शशाङ्कात्तु दुर्बोधित्वं वृषादपि
सर्पांपासून तुला अनेक जिभा मिळाल्या, भस्मामुळे स्नेहाचे बंधन, चंद्रामुळे मनाचा कलुष, आणि वृषभामुळे समजायला कठीणपणा.