वत्सासंख्येषु दुर्गा गणेशेष्वेतस्मिन्वीरके पुत्रभावोपतुष्टान्तःकरणा तिष्ठतु
'वीरका, गणेशाच्या असंख्य मुलांमध्ये, माझ्या अंतःकरणाला आनंद देणारा पुत्रभाव तुझ्यात कायम राहो.'
स्वस्य पितृजनप्रार्थितं भव्यमायातिभाविन्यसौ भव्यता
त्याच्या पूर्वजांनी ज्या शुभतेची इच्छा केली होती, ती आता त्याच्याकडे आली आहे; ही शुभता भविष्यातही टिकून राहो.'
सो ऽपि निर्वर्त्य सर्वान् गणान् सस्मयमाह बालत्वलीलारसाविष्टधीः
तोही सर्व गणांना एकत्र करून, बाललीलांच्या आनंदात मन रमवून, हसत हसत बोलू लागला.
एष मात्रा स्वयं मे कृतभूषणो ऽत्र एष पटः पाटलैर्बिन्दुभिः सिन्दुवारस्य पुष्पैरियं मालतीमिश्रिता मालिका मे शिरस्याहिता
ही माझ्या आईने स्वतः मला सजवलं आहे; हा लाल ठिपक्यांचा कापड आहे, ही सिंदुवाऱ्याची फुलं आहेत, आणि ही मोगऱ्याच्या फुलांसोबत केलेली माळ माझ्या डोक्यावर ठेवली आहे.
को ऽयमातोद्यधारी गणस्तस्य दास्यामि हस्तादिदं क्रीडनम्
गणांमध्ये हा कोण आहे ज्याच्या हातात वाद्य आहे? मी माझ्या हातातलं हे खेळणं त्याला देईन.
दक्षिणात्पश्चिमं पश्चिमादुत्तरमुत्तरात्पूर्वमभ्येत्य सख्या युता प्रेक्षती तं गवाक्षान्तराद्वीरकं शैलपुत्री बहिः क्रीडनं यज्जगन्मातुरप्येष चित्तभ्रमः
दक्षिणेकडून पश्चिमेकडे, पश्चिमेकडून उत्तरकडे, आणि उत्तरकडून पुर्वेकडे मैत्रिणींना सोबत घेऊन ती खिडकीतून त्याच्याकडे पाहू लागली; पर्वतकन्येला बाहेर खेळणारा तो वीर दिसला, आणि जगदंबेलाही मनात गोंधळ निर्माण झाला.
पुत्रलुब्धो जनस्तत्र को मोहमायाति न स्वल्पचेता जडो मांसविण्मूत्रसंघातदेहः
मुलांवर प्रेम करणाऱ्या माणसांमध्ये कोण मोहात पडत नाही? फक्त ज्याचं समज कमी आहे, जड, मांस, विष्ठा आणि मूत्र यांच्या एकत्रित शरीराचा तोच पडत नाही.
द्रष्टुमभ्यन्तरे नाकवासेश्वरैर् इन्दुमौलिं प्रविष्टेषु कक्षान्तरम्
चंद्रकोरी धारण करणारा प्रभू आतल्या खोलीत गेला, तेव्हा स्वर्गात राहणारे देव त्याला पाहण्यासाठी आत आले.
वाहनात्यावरोहा गणास्तैर्युतो लोकपालास्त्रमूर्तो ह्ययं खड्गो विखड्गकरो निर्ममः कृतान्तः कस्य केनाहतो ब्रूत मौने भवन्तो ऽस्त्रदण्डेन किं दुःस्पृहाः
वाहनांसह, गणांच्या गराड्यात, लोकपाल आले; हा तर तलवार आहे, तलवार करणारा, निर्लोभी, मृत्यूच आहे; त्याला कोण आणि कशासाठी मारतो? सांगा, गप्प राहून, तुम्हाला शस्त्रदंडाची इच्छा आहे का?
भीममूर्त्याननेनास्ति कृत्यं गिरौ य एषो ऽस्त्रज्ञेन किं वध्यते
या भीषण रूपाशी डोंगरावर काहीच करायचं नाही; शस्त्रज्ञाने त्याला मारून काय मिळणार?
मा वृथा लोकपालानुगचित्तता एवम् एवैतद् इत्यूचुरस्मै तदा देवताः
लोकपालांच्या मागे जाण्याची व्यर्थ इच्छा करू नको; असंच आहे, असं त्या वेळी देवतांनी त्याला सांगितलं.
देवदेवानुगं वीरकं लक्षणा प्राह देवी वनं पर्वता निर्झराण्यग्निदेव्यान्यथो भूतपा निर्झराम्भोनिपातेषु निमज्जत
देवताधिपतींच्या मागे जाणाऱ्या त्या वीराला देवी म्हणाली, 'वनात, पर्वतावर, धबधब्यांमध्ये आणि अग्निदेवीच्या निवासात जा; भूतपाल, धबधब्याच्या पाण्यात बुडून जा.'
पुष्पजालावनद्धेषु धामस्वपि प्रोत्तुङ्गनानाद्रिकुञ्जेष्वनुगर्जन्तु हेमारुतास्फोटसंक्षेपणात् कामतः
फुलांच्या माळांनी सजलेल्या, धुराने भरलेल्या जागांमध्ये, उंच पर्वतांच्या कुंजांमध्ये, सोन्याच्या वाऱ्यांनी हवेत गरजावाट करावी.
सो ऽपि तादृक्क्षणावाप्तपुण्योदयो यो ऽपि जन्मान्तरस्यात्मजत्वं गतः क्रीडतस्तस्य तृप्तिः कथं जायते यो ऽपि भाविजगद्वेधसा तेजसः कल्पितः प्रतिक्षणं दिव्यगीतक्षणो नृत्यलोलो गणेशैः प्रणतः
तोही त्या क्षणात मिळालेल्या पुण्यामुळे, जो दुसऱ्या जन्मात पुत्रत्व मिळवून आला, खेळताना त्याला कधी तृप्ती मिळणार? भविष्यात जगाची निर्मिती करणाऱ्याने ज्याला आपल्या तेजातून निर्माण केलं, तो प्रत्येक क्षणी, दिव्य गाण्यांमध्ये, नृत्यात रमणारा, गणांसह वंदन करणारा.
क्षणं सिंहनादाकुले गण्डशैले सृजद्रत्नजाले बृहत्सालताले क्षणं फुल्लनानातमालालिकाले क्षणं वृक्षमूले विलोलो मराले
कधी सिंहाच्या गर्जनेने भरलेल्या गंधमादन पर्वतावर, रत्नांच्या जाळ्यात, मोठ्या साल वृक्षाखाली; कधी फुलांच्या वेगवेगळ्या माळांमध्ये; कधी झाडाच्या मुळाशी, हंस भटकत होता.
क्षणे स्वल्पपङ्के जले पङ्कजाढ्ये क्षणं मातुरङ्के शुभे निष्कलङ्के परिक्रीडते बाललीलाविहारी गणेशाधिपो देवतानन्दकारी निकुञ्जेषु विद्याधरैर्गीतशीलः पिनाकीव लीलाविलासैः सलीलः
कधी थोड्या चिखलात, कमळांनी भरलेल्या पाण्यात; कधी आईच्या शुद्ध, निर्मळ मांडीवर; बाळलीलांमध्ये रमणारा, गणांचा अधिपती, देवतांना आनंद देणारा, कुंजांमध्ये विद्याधरांच्या गाण्यांनी, पिनाकीप्रमाणे, खेळकरपणे विहार करणारा.
प्रकाश्य भुवनाभोगी ततो दिनकरे गते देशान्तरं तदा पश्चाद् दूरमस्तावनीधरम्
संपूर्ण जगाचा आनंद दाखवून, सूर्य दुसऱ्या दिशेला गेल्यावर, नंतर तो पर्वत दूर झाला.
उदयास्ते पुरोभावी यो हि चास्ते ऽवनीधरः मित्रत्वमस्य सुदृढं हृदये परिचिन्त्यताम्
जो पर्वत त्याच्या समोर उगवतो आणि मावळतो, त्याच्याशी मैत्री मनापासून घट्ट ठेवावी.
नित्यमाराधितः श्रीमान् पृथुमूलः समुन्नतः नाकरोत्सेवितुं मेरुर् उपहारं पतिष्यतः
सदैव पूजला जाणारा, तेजस्वी, रुंद मुळांचा आणि उंच असलेला मेरू, जाणार असलेल्या प्रभूला काहीच भेट देऊ शकला नाही.
जले ऽप्येषा व्यवस्थेति संशयेताखिलं बुधः दिनान्तानुगतो भानुः स्वजनत्वमपूरयत्
पाण्यातसुद्धा हीच व्यवस्था आहे; ज्ञानी माणूस सगळ्या गोष्टींवर शंका घेऊ शकतो. दिवसाच्या शेवटी सूर्य आपल्या लोकांना पुन्हा प्रकाशाने भरून टाकतो.
संध्याबद्धाञ्जलिपुटा मुनयो ऽभिमुखा रविम् याचन्त्यागमनं शीघ्रं निवार्यात्मनि भाविताम्
संध्याकाळी ऋषी हात जोडून सूर्याच्या दिशेने उभे राहतात आणि त्याला लवकर परत यावे म्हणून विनंती करतात, मन एकाग्र करून त्याला थांबवतात.
व्यजृम्भत तथा लोके क्रमाद्वैभावरं तमः कुटिलस्येव हृदये कालुष्यं दूषयन्मनः
जगात हळूहळू अंधार पसरू लागला, वाईट मनाच्या माणसाच्या हृदयात जसा द्वेष असतो तसा तो मनाला दूषित करू लागला.
ज्वलत्फणिफणारत्नदीपोद्द्योतितभित्तिके शयनं शशिसंघातशुभ्रवस्त्रोत्तरच्छदम्
तेथे जिथे जळत्या सर्पाच्या फणावरचे रत्न भिंती उजळवत होते, चंद्राच्या किरणांसारख्या शुभ्र वस्त्रांनी झाकलेली पलंगाची छत होती.
नानारत्नद्युतिलसच्छक्रचापविडम्बकम् रत्नकिङ्किणिकाजालं लम्बमुक्ताकलापकम्
नानाविध रत्नांच्या तेजाने झळाळणारे, इंद्रधनुष्याची आठवण करून देणारे, रत्नांच्या घंट्या आणि मोत्यांच्या गुच्छांनी सजलेले जाळे तेथे लटकले होते.
कमनीयचलल्लोलवितानाच्छादिताम्बरम् मन्दिरे मन्दसंचारः शनैर्गिरिसुतायुतः
मंदिरात सुंदर, हलके हलके डुलणाऱ्या पडद्यांनी छाया पसरली होती; तेथे तो हळूच चालत गेला, पर्वतराजाच्या कन्येसोबत.
तस्थौ गिरिसुताबाहुलतामीलितकंधरः शशिमौलिसितज्योत्स्ना शुचिपूरितगोचरः
तो पर्वतराजकन्येच्या बाहूंमध्ये आपली मान झुकवून उभा राहिला, चंद्रमौळीच्या तेजाने त्याचे सर्व क्षेत्र पवित्र झाले होते.
गिरिजाप्यसितापङ्गी नीलोत्पलदलच्छविः विभावर्या च संपृक्ता बभूवातितमोमयी तमुवाच ततो देवः क्रीडाकेलिकलायुतम्
पर्वतराजकन्या काळ्या डोळ्यांची आणि निळ्या कमळाच्या पाकळीसारखी छटा असलेली, रात्रभर अंधारात मिसळून गेली. मग तो खेळकर देव तिला बोलला.
शरीरे मम तन्वङ्गि सिते भास्यसितद्युतिः भुजंगीवासिता शुद्धा संश्लिष्टा चन्दने तरौ
माझ्या अंगावर, बारीक बांध्याच्या सखी, शुभ्र प्रकाश काळसर छटा घेऊन चमकत आहे; जणू शुद्ध सर्प चंदनाच्या झाडावर विसावला आहे.
चन्द्रातपेन संपृक्ता रुचिराम्बरया तथा रजनीवासिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे
चंद्रप्रकाश आणि सुंदर वस्त्रांनी सजलेली, तू मला जणू रात्रीच्या अंधारासारखी एक बाजू दिसेनाशी करतेस.
काञ्चनोत्तुङ्गशृङ्गावरोहक्षितौ हेमरेणूत्करासङ्गद्युतिं खेचराणां वनाधायिनि रम्ये बहुरूपसंपत्प्रकरे गणान्वासितं मन्दरकन्दरे सुन्दरमन्दारपुष्पप्रवालाम्बुजे सिद्धनारीभिर् आपीतरूपामृतं विस्तृतैर् नेत्रपात्रैर् अनुन्मेषिभिर् वीरके शैलपुत्री निमेषान्तराद् अस्मरत्पुत्रगृध्री विनोदार्थिनी
सोन्याच्या उंच शिखरांनी सजलेल्या भूमीवर, सोन्याच्या धुळीच्या राशींच्या तेजाने झळाळणाऱ्या, आकाशवासींच्या रम्य वनगृहात, नानाविध रूपांच्या समूहात, मंदाराच्या गुहेत गणांनी वास केला; तिथे सुंदर मंदारफुलं, कोवळी पानं आणि कमळांनी, सिद्ध स्त्रियांनी डोळ्यांनी रूपामृत पिऊन घेतलं; पर्वतकन्या, क्षणभरातच, आपल्या मुलाची आठवण काढत, आनंदासाठी आतुर झाली.