व्याघ्रेभवदनाः केचित् केचिन्मेषाजरूपिणः अनेकप्राणिरूपाश्च ज्वालास्याः कृष्णपिङ्गलाः
काहींची तोंडं वाघासारखी होती, काही मेंढी आणि शेळीच्या रूपात होते; अनेकजण वेगवेगळ्या प्राण्यांच्या रूपात, ज्वाळासारख्या तोंडाने, काळसर आणि पिंगट रंगाचे दिसले.
सौम्या भीमाः स्मितमुखाः कृष्णपिङ्गजटासटाः नानाविहङ्गवदना नानाविधमृगाननाः
काही सौम्य, काही भयंकर, काही हसऱ्या चेहऱ्याचे, काळ्या-पिंगट जटांमध्ये, काही वेगवेगळ्या पक्ष्यांच्या चेहऱ्याचे, तर काही विविध प्राण्यांच्या मुखाचे होते.
कौशेयचर्मवसना नग्नाश्चान्ये विरूपिणः गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुवक्त्रेक्षणोदराः
काही रेशमी किंवा प्राण्यांच्या कातडीचे वस्त्र घालणारे, काही नग्न आणि विचित्र दिसणारे; काहींना गायीचे कान, काहींना हत्तीचे कान, अनेक तोंड, डोळे आणि पोट असलेले होते.
बहुपादा बहुभुजा दिव्यनानास्त्रपाणयः अनेककुसुमापीडा नानाव्यालविभूषणाः
काहींना अनेक पाय, अनेक हात, वेगवेगळी दिव्य शस्त्रे हातात, काहींना विविध फुलांच्या माळा, तर काहींना वेगवेगळ्या सर्पांची अलंकारे होती.
वृकाननायुधधरा नानाकवचभूषणाः विचित्रवाहनारूढा दिव्यरूपा वियच्चराः
काहींना लांडग्याचे तोंड आणि शस्त्रे, विविध कवचांनी सजलेले; काहींना विचित्र वाहनांवर बसलेले, दिव्य रूप असलेले आणि आकाशात संचार करणारे दिसले.
वीणावाद्यमुखोद्घुष्टा नानास्थानकनर्तकाः गणेशांस्तांस्तथा दृष्ट्वा देवी प्रोवाच शंकरम्
काहींच्या कडून वीणेच्या संगीताचा गजर होत होता, काही वेगवेगळ्या मुद्रेत नाचत होते; हे सर्व गण पाहून देवीने शंकराला विचारले.
गणेशाः कतिसंख्याताः किंनामानः किमात्मकाः एकैकशो मम ब्रूहि धिष्ठिता ये पृथक्पृथक्
हे गण कोण आहेत, त्यांची संख्या किती, त्यांची नावे काय, त्यांचे स्वरूप कसे आहे? इथे वेगवेगळ्या ठिकाणी असलेल्यांची माहिती मला एकेका करून सांग.
कोटिसंख्या ह्यसंख्याता नानाविख्यातपौरुषाः जगदापूरितं सर्वैर् एभिर्भीमैर्महाबलैः
हे गण कोट्यवधी असून मोजता येणार नाहीत, त्यांची सामर्थ्ये वेगवेगळी आणि प्रसिद्ध आहेत; या भयंकर आणि बलाढ्य गणांनी सारा जग व्यापलेला आहे.
सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च एते विशन्ति मुदिता नानाहारविहारिणः
सिद्ध क्षेत्रात, रस्त्यांवर, जीर्ण बागांत, घरांत, दानवांच्या शरीरात, लहान मुलांमध्ये आणि वेड्यांमध्ये हे आनंदी गण प्रवेश करतात आणि विविध पदार्थांचा आस्वाद घेतात.
ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूमपा मधुपायिनः रक्तपाः सर्वभक्षाश्च वायुपा ह्यम्बुभोजनाः
काही उष्णता पितात, काही फेस, काही धूर, काही मध; काही रक्त पितात, काही सर्व काही खातात, काही वाऱ्यावर जगतात, काही पाण्यावर.
गेयनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः न ह्येषां वै अनन्तत्वाद् गुणान्वक्तुं हि शक्यते
हे गण गाणी, नृत्य, नैवेद्य आणि विविध वाद्यांच्या आवाजात आनंद मानतात; हे अनंत असल्यामुळे त्यांचे गुण सांगता येणार नाहीत.
मार्गत्वगुत्तरासङ्गशुद्धाङ्गो मुञ्जमेखली मानशिलेन कल्केन चपलो रञ्जिताननः
प्राण्यांच्या कातडीचे वस्त्र घातलेला, शुद्ध अंग असलेला, मुंजेच्या कमरपट्ट्याने कमर बांधलेला, मानशिलेने रंगवलेला चेहरा, असा तो चंचल आहे.
पिनद्धोत्पलस्रग्दामा सुकान्तो मधुराकृतिः पाषाणशकलोत्तानकांस्यतालप्रवर्तकः
कमळांच्या माळांनी सजलेला, सुंदर आणि मधुर रूपाचा, तो दगड, कांस्य आणि लाकडाच्या टाळ वाजवतो.
असौ गणेश्वरो देवः किंनामा किंनरानुगः य एष गणगीतेषु दत्तकर्णो मुहुर्मुहुः
हा गणांचा स्वामी आहे—त्याचे नाव काय, तो किन्नरांचा अनुयायी आहे का—जो पुन्हा पुन्हा गणगीत ऐकताना कान देतो.
स एष वीरको देवि सदा मद्धृदयप्रियः नानाश्चर्यगुणाधारो गणेश्वरगणार्चितः
हे वीर बालक, देवी, नेहमीच माझ्या हृदयाला प्रिय आहे. त्याच्यात अनेक अद्भुत गुण आहेत आणि गणेशाच्या सेवकांनी त्याची पूजा केली जाते.
ईदृशस्य सुतस्यास्ति ममोत्कण्ठा पुरान्तक कदाहम् ईदृशं पुत्रं द्रक्ष्याम्यानन्ददायिनम्
असं उत्तम पुत्र मिळावा म्हणून, पुरांतक, मी नेहमीच आतुरतेने वाट पाहत होते. केव्हा मला असा आनंद देणारा पुत्र दिसेल?
एष एव सुतस्ते ऽस्तु नयनानन्दहेतुकः त्वया मात्रा कृतार्थो ऽस्तु वीरको ऽपि सुमध्यमे
हा बालकच तुझा पुत्र होवो, डोळ्यांना आनंद देणारा. तू, सुडौल कटी असलेली, आई म्हणून पूर्णत्व पावो आणि वीरकही समाधानी होवो.
इत्युक्ता प्रेषयामास विजयां हर्षणोत्सुका वीरकानयनायाशु दुहिता हिमभूभृतः
असं म्हणून, आनंदाने आणि उत्कंठेने, तिने विजयेला लवकर वीरकाला आणण्यासाठी पाठवलं, ती हिमालयाच्या कन्या.
सावरुह्य त्वरायुक्ता प्रासादादम्बरस्पृशः विजयोवाच गणपं गणमध्ये प्रवर्तिता
ती विजयेला आकाशाला स्पर्श करणाऱ्या प्रासादातून घाईने खाली उतरली आणि सेवकांच्या मध्ये असलेल्या गणपाशी जाऊन बोलली.
एहि वीरक चापल्यात् त्वया देवः प्रकोपितः किमुत्तरं वदत्यर्थे नृत्यरङ्गे तु शैलजा
'वीरका, ये! तुझ्या चंचलपणामुळे देव रागावला आहे. या विषयावर नृत्यगृहात शैलजा काय उत्तर देते?'
इत्युक्तस्त्यक्तपाषाणशकलो मार्जिताननः आहूतस्तु तयोद्भूतमूलप्रस्तावशंसकः
असं ऐकून, त्याने दगडाचे तुकडे बाजूला ठेवले, चेहरा पुसला आणि तिच्या बोलावण्यावर, या सगळ्याचा मूळ कारण सांगितलं.
देव्याः समीपमागच्छद् विजयानुगुप्तः शनैः प्रासादशिखरात्फुल्लरक्ताम्बुजनिभद्युतिः
विजयेच्या संरक्षणाखाली, तो हळूहळू प्रासादाच्या शिखरावरून देवीच्या जवळ गेला, त्याचा तेज फुललेल्या लाल कमळासारखा होता.
तं दृष्ट्वा प्रस्रुतानल्पस्वादुक्षीरपयोधरा गिरिजोवाच सस्नेहं गिरा मधुरवर्णया
त्याला पाहून, गिरीजा, जिच्या स्तनांतून गोड दूध वाहत होतं, तिने प्रेमळ आणि मधुर शब्दांत त्याच्याशी बोलली.
एह्येहि यातो ऽसि मे पुत्रतां देवदेवेन दत्तो ऽधुना वीरक
'ये, ये! आता तू माझा पुत्र झालास, वीरका, देवाधिदेवांनी तुला दिला आहे.'
इत्येवमङ्के निधायाथ तं पर्यचुम्बत्कपोले कलवादिनम्
असं म्हणून, तिने त्याला मांडीवर घेतलं आणि तो गोड आवाज काढत असताना गालावर प्रेमाने चुंबन दिलं.
मूर्ध्न्युपाघ्राय संमार्ज्य गात्राणि भूषयामास दिव्यैः स्वयं भूषणैः किङ्किणीमेखलानूपुरैर् माणिक्यकेयूरहारोरुमूलगुणैः
तिने त्याचं डोकं हुंगळं, अंग स्वच्छ केलं आणि स्वतःच दिव्य दागिन्यांनी—घुंगरांची कंबरपट्टा, पैंजण, मणींचे केयूर, हार, आणि मांडीच्या दागिन्यांनी—त्याला सजवलं.
कोमलैः पल्लवैश्चित्रितैश्चारुभिर् दिव्यमन्त्रोद्भवैस् तस्य शुभैस्ततो भूरिभिश्चाकरोन्मिश्रसिद्धार्थकैर् अङ्गरक्षाविधिम्
मऊ, रंगीबेरंगी, सुंदर पानं आणि दिव्य मंत्रांनी उत्पन्न झालेल्या शुभ वस्तूंनी, तसेच सिद्धार्थाच्या बियांमध्ये मिसळून, तिने त्याचं अंगरक्षण केलं.
एवमादाय चोवाच कृत्वा स्रजं मूर्ध्नि गोरोचनापत्रभङ्गोज्ज्वलम्
असं करून, त्याला घेतल्यावर, गोरचनाने आणि ताज्या पानांनी उजळलेली माळ त्याच्या डोक्यावर ठेवून, तिने बोलायला सुरुवात केली.
गच्छ गच्छाधुना क्रीड सार्धं गणैरप्रमत्तो नगे श्वभ्रवर्ज शनैर्व्यालमालाकुलाः शैलसानुद्रुमदन्तिभिर् भिन्नसाराः परे सङ्गिनः
'जा, जा, आता खेळायला जा, पण पर्वतावर गप्प बसू नकोस. दरी टाळ, आणि हळूहळू त्या उतारांवर जा जिथे साप, झाडं, हत्ती आणि तुटलेले दगड आहेत, जिथे इतरही फिरतात.'
जाह्नवीयं जलं क्षुब्धतोयाकुलं कूलं मा विशेथा बहुव्याघ्रदुष्टे वने
'जाह्नवीच्या काठी जाऊ नकोस, तिथे पाणी खूप खवळलेलं आहे आणि जंगलात अनेक वाईट वाघ आहेत.'