सार्ववर्णिकमन्नाद्यं संनीयाप्लाव्य वारिणा समुत्सृजेद्भुक्तवताम् अग्रतो विकिरेद्भुवि
सर्व जातींसाठी योग्य अन्न पाण्याने शिंपडून, जेवणाऱ्यांच्या समोर अर्पण करावे आणि जमिनीवर विखुरावे.
अग्निदग्धास्तु ये जीवा ये ऽप्यदग्धाः कुले मम भूमौ दत्तेन तृप्यन्तु प्रयान्तु परमां गतिम्
माझ्या कुळातील ज्या जीवांचे अग्नीसंस्कार झाले किंवा न झाले, त्यांनी जमिनीवर दिलेल्या अन्नाने तृप्त व्हावे आणि त्यांनी सर्वोच्च अवस्था प्राप्त करावी.
येषां न माता न पिता न बन्धुर् न गोत्रशुद्धिर्न तथान्नम् अस्ति तत्तृप्तये ऽन्नं भुवि दत्तमेतत् प्रयान्तु लोकेषु सुखाय तद्वत्
ज्यांना आई, वडील, नातेवाईक, कुळशुद्धी किंवा अन्न नाही, त्यांच्या तृप्तीसाठी जमिनीवर दिलेले हे अन्न त्यांना सर्व लोकांत सुख मिळवून देईल.
असंस्कृतप्रमीतानां त्यक्तानां कुलयोषिताम् उच्छिष्टभागधेयः स्याद् दर्भे विकिरयोश्च यः
ज्यांचे संस्कार झाले नाहीत, जे सोडून दिले गेले, किंवा कुळातील स्त्रिया, त्यांचा हिस्सा म्हणजे उरलेले अन्न आणि कुशांवर विखुरलेले जे काही आहे ते.
तृप्ताञ्ज्ञात्वोदकं दद्यात् सकृद्विप्रकरे तथा उपलिप्ते महीपृष्ठे गोशकृन्मूत्रवारिणा
अज्ञात आणि प्रेतांच्या तृप्तीसाठी एकदाच किंवा वेगवेगळ्या प्रकारे, गायीच्या शेण, मूत्र आणि पाण्याने लिपलेल्या जमिनीवर पाणी अर्पण करावे.
निधाय दर्भान्विधिवद् दक्षिणाग्रान् प्रयत्नतः सर्ववर्णेन चान्नेन पिण्डांस्तु पितृयज्ञवत्
कुशांची टोकं दक्षिणेकडे करून नीट ठेवावीत आणि सर्व जातींसाठी योग्य अन्नाने, पिंड अर्पण करावा, जसे पितृयज्ञात करतात.
अवनेजनपूर्वं तु नामगोत्रेण मानवः गन्धधूपादिकं दद्यात् कृत्वा प्रत्यवनेजनम्
शुद्धीकरणाच्या आधी, माणसाने आपले नाव आणि गोत्र सांगून, सुगंध, धूप आणि इतर वस्तू अर्पण कराव्यात, आणि मग शुद्धीकरण करावे.
जान्वाच्य सव्यं सव्येन पाणिनाथ प्रदक्षिणम् पित्र्यमानीय तत्कार्यं विधिवद्दर्भपाणिना
डाव्या हातात कुश धरून, उजव्या हाताने पिंड प्रदक्षिणा करावी आणि पितरांसाठी योग्य पद्धतीने सर्व विधी करावेत.
दीपप्रज्वालनं तद्वत् कुर्यात्पुष्पार्चनं बुधः अथाचान्तेषु चाचम्य वारि दद्यात्सकृत्सकृत्
ज्ञानी माणसाने दिवा लावावा, फुलांची पूजा करावी; मग तोंड धुऊन, शेवटी एकदा किंवा पुन्हा-पुन्हा पाणी अर्पण करावे.
अथ पुष्पाक्षतान् पश्चाद् अक्षय्योदकम् एव च सतिलं नामगोत्रेण दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम्
नंतर फुले, अक्षता आणि तिळांसह अक्षय पाणी, आपले नाव आणि गोत्र सांगून अर्पण करावे, आणि आपल्या शक्तीनुसार दक्षिणा द्यावी.
गोभूहिरण्यवासांसि भव्यानि शयनानि च दद्याद्यदिष्टं विप्राणाम् आत्मनः पितुरेव च
गायी, जमीन, सोने, वस्त्रे, उत्तम गाद्या आणि ब्राह्मणांना हवे असेल ते सर्व, स्वतःसाठी आणि वडिलांसाठी द्यावे.
वित्तशाठ्येन रहितः पितृभ्यः प्रीतिमावहन् ततः स्वधावाचनकं विश्वदेवेषु चोदकम्
कंजुषी न करता, पितरांना संतोष द्यावा; मग 'स्वधा' म्हणत विश्वदेवांसाठी पाणी अर्पण करावे.
दत्त्वाशीः प्रतिगृह्णीयाद् द्विजेभ्यः प्राङ्मुखो बुधः अघोराः पितरः सन्तु सन्त्वित्युक्तः पुनर् द्विजैः
दान दिल्यावर, ज्ञानी माणसाने पूर्वेकडे तोंड करून ब्राह्मणांकडून आशीर्वाद घ्यावा; 'पितर सौम्य होवोत' असे म्हणावे आणि ब्राह्मणांनीही तेच म्हणावे.
गोत्रं तथा वर्धतां नस् तथेत्युक्तश्च तैः पुनः दातारो नो ऽभिवर्धन्ताम् इति चैवमुदीरयेत्
ब्राह्मणांनी 'आमचे गोत्र वाढो' असे म्हटल्यावर, दाता 'दाता वाढोत' असे उत्तर द्यावे.
एताः सत्याशिषः सन्तु सन्त्वित्युक्तश्च तैः पुनः स्वस्तिवाचनकं कुर्यात् पिण्डानुद्धृत्य भक्तितः
ब्राह्मणांनी 'ही खरी आशीर्वाद असो' असे म्हटल्यावर, 'स्वस्ति' म्हणावे आणि भक्तीने पिंड उचलावे.
उच्छेषणं तु तत्तिष्ठेद् यावद्विप्रा विसर्जिताः ततो ग्रहबलिं कुर्याद् इति धर्मव्यवस्थितिः
ब्राह्मण जाईपर्यंत उरलेले अन्न तसेच ठेवावे; त्यानंतर ग्रहबळी द्यावा, ही धर्माची पद्धत आहे.
उच्छेषणं भूमिगतम् अजिह्मस्यास्तिकस्य च दासवर्गस्य तत्पित्र्यं भागधेयं प्रचक्षते
जे उरलेले अन्न जमिनीवर ठेवले जाते, ते सरळ, श्रद्धावान आणि दासवर्गासाठी पितृभाग मानले जाते.
पितृभिर् निर्मितं पूर्वम् एतदाप्यायनं सदा अपुत्राणां सपुत्राणां स्त्रीणामपि नराधिप
हे पितरांचे पोषण पूर्वी पितरांनीच ठरवले आहे, ज्यांना मुले आहेत किंवा नाहीत, तसेच स्त्रियांनाही, हे राजन.
ततस्तानग्रतः स्थित्वा परिगृह्योदपात्रकम् वाजे वाज इति जपन् कुशाग्रेण विसर्जयेत्
मग त्यांच्या समोर उभे राहून, पाण्याचा कलश घ्यावा, 'वाजे वाज' असे म्हणावे आणि कुशाच्या टोकाने त्यांना निरोप द्यावा.
बहिः प्रदक्षिणां कुर्यात् पदान्य् अष्टाव् अनुव्रजन् बन्धुवर्गेण सहितः पुत्रभार्यासमन्वितः
मग बाहेर आठ पावले प्रदक्षिणा करावी, नातेवाईक, मुले आणि पत्नींसह.
निवृत्य प्रणिपत्याथ पर्युक्ष्याग्निं समन्त्रवत् वैश्वदेवं प्रकुर्वीत नैत्यकं बलिमेव च
परत येऊन, वाकून अग्नीवर मंत्रांनी पाणी शिंपडावे, वैश्वदेव करावे आणि नित्य बळी द्यावा.
ततस्तु वैश्वदेवान्ते सभृत्यसुतबान्धवः भुञ्जीतातिथिसंयुक्तः सर्वं पितृनिषेवितम्
वैश्वदेव झाल्यावर, नोकर, मुले, नातेवाईक आणि पाहुण्यांसह, पितरांसाठी अर्पण केलेले सर्व अन्न खावे.
एतच्चानुपनीतो ऽपि कुर्यात्सर्वेषु पर्वसु श्राद्धं साधारणं नाम सर्वकामफलप्रदम्
उपनयन न झालेला जरी असला, तरी सर्व सणांमध्ये हे सर्वसामान्य श्राद्ध करू शकतो; हे सर्व इच्छांची पूर्ती करणारे आहे.
भार्याविरहितो ऽप्येतत् प्रवासस्थो ऽपि भक्तिमान् शूद्रो ऽप्यमन्त्रवत्कुर्याद् अनेन विधिना बुधः
पत्नी नसली, परदेशात असला किंवा शूद्र असला तरी, भक्तीने आणि मंत्रांशिवाय, ज्ञानी माणसाने हा विधी करावा.
तृतीयमाभ्युदयिकं वृद्धिश्राद्धं तदुच्यते उत्सवानन्दसम्भारे यज्ञोद्वाहादिमङ्गले
तिसरं श्राद्ध समृद्धीसाठी केलं जातं, जेव्हा घरात सण, आनंदाचे प्रसंग, विवाह किंवा इतर शुभकार्य असतं.
मातरः प्रथमं पूज्याः पितरस्तदनन्तरम् ततो मातामहा राजन् विश्वे देवास्तथैव च
सर्वप्रथम मातांना, मग वडिलांना, त्यानंतर आजोबांना आणि शेवटी सर्व देवांना मान द्यावा.
प्रदक्षिणोपचारेण दध्यक्षतफलोदकैः प्राङ्मुखो निर्वपेत्पिण्डान् दूर्वया च कुशैर्युतान्
पूर्वेकडे तोंड करून, दही, अक्षता, फळं, पाणी आणि दुर्वा- कुशा मिसळून, प्रदक्षिणा घालत पिंड अर्पण करावा.
सम्पन्नम् इत्यभ्युदये दद्यादर्घ्यं द्वयोर् द्वयोः युग्मा द्विजातयः पूज्या वस्त्रकार्तस्वरादिभिः
समृद्धीच्या श्राद्धानंतर प्रत्येक जोडप्याला अर्घ्य द्यावं; तसेच द्विजांना वस्त्र, सोनं वगैरे देऊन सन्मान करावा.
तिलार्थस्तु यवैः कार्यो नान्दीशब्दानुपूर्वकः माङ्गल्यानि च सर्वाणि वाचयेद्द्विजपुंगवैः
तीळांसाठी जौ वापरावे, आणि नंदी श्लोक योग्य क्रमाने म्हणावेत; सर्व शुभकृत्ये श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी उच्चारावी.
एवं शूद्रो ऽपि सामान्यवृद्धिश्राद्धे ऽपि सर्वदा नमस्कारेण मन्त्रेण कुर्यादामान्नतः सदा
अशा प्रकारे, सामान्य समृद्धीच्या श्राद्धात शूद्रानेही नेहमी नम्रतेने, मंत्र म्हणत, विधी करावा.