जग्राह मुदितः स्रग्वी बाहुभिर्बहुभूषणैः जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
आनंदी आणि फुलांच्या माळांनी सजलेला तो, अनेक दागिन्यांनी मढवलेल्या हातांनी ते घेतले. मुख्य गंधर्वांनी गाणी गायली आणि अप्सरांच्या समूहांनी नृत्य केले.
वादयन्तो ऽतिमधुरं जगुर् गन्धर्वकिंनराः मूर्ताश्च ऋतवस्तत्र जगुश्च ननृतुश्च वै
गंधर्व आणि किन्नर अतिशय गोड वाद्य वाजवत गात होते. ऋतूही सजीव होऊन तिथे गात आणि नाचत होते.
चपलाश्च गणास्तस्थुर् लोलयन्तो हिमाचलम् उत्तिष्ठन्क्रमशश्चात्र विश्वभुग्भगनेत्रहा
चंचल गणांनी हिमालय डोलवत उभे राहिले. सर्वांना पोसणारा, सूर्यसमान डोळ्यांचा प्रभू, हळूहळू पुढे जाऊ लागला.
चकारौद्वाहिकं कृत्यं पत्न्या सह यथोचितम् दत्तार्घो गिरिराजेन सुरवृन्दैर् विनोदितः
पत्नीसमवेत योग्य रीतीने विवाहाचे विधी केले. गिरिराजाने अर्घ्य दिला आणि देवांच्या समूहांनी आनंद दिला.
अवसत्तां क्षपां तत्र पत्न्या सह पुरान्तकः ततो गन्धर्वगीतेन नृत्येनाप्सरसामपि
पुरांचे संहार करणारा त्या रात्री पत्नीसमवेत तिथे राहिला. नंतर गंधर्वांच्या गाण्यांनी आणि अप्सरांच्या नृत्यांनी वातावरण भरून गेले.
स्तुतिभिर् देवदैत्यानां विबुद्धो विबुधाधिपः आमन्त्र्य हिमशैलेन्द्रं प्रभाते चोमया सह जगाम मन्दरगिरिं वायुवेगेन शृङ्गिणा
देव आणि दैत्यांच्या स्तुतीने देवांचा स्वामी जागा झाला. त्याने हिमशैलराजाला बोलावून, सकाळी उमेसह वाऱ्याच्या वेगाने शृंगीवर बसून मंदार पर्वताकडे गेला.
ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया रतिमलभन्न भूधरः सबान्धवो भवति च कस्य नो मनो विह्वलं च जगति हि कन्यकापितुः
नील-लोहित प्रभू उमेसह निघून गेल्यावर, पर्वत आणि त्याचे आप्तजन विरहाने व्याकुळ झाले. जगात कोणत्या कन्येच्या वडिलाचे मन अशावेळी हलते नाही?
ज्वलन्मणिस्फटिकहाटकोत्कटं स्फुटद्युति स्फटिकगोपुरं पुरम् हरो गिरौ चिरमनुकल्पितं तदा विसर्जितामरनिवहो ऽविशत्स्वकम्
हराने पर्वतावर तयार केलेले नगर तेजस्वी रत्न, स्फटिक आणि सोन्याने झळकत होते, त्याची स्फटिकाची तोरणे उजळली होती. मग देवांचे समूह परत गेले आणि प्रत्येक आपल्या निवासस्थानी गेला.
तदोमासहितो देवो विजहार भगाक्षिहा पुरोद्यानेषु रम्येषु विविक्तेषु वनेषु च
मग सूर्यसमान डोळ्यांचा देव उमेसह रम्य बागांमध्ये आणि एकांत वने यांत आनंदाने विहार करू लागला.
सुरक्तहृदयो देव्या मकराङ्कपुरःसरः ततो बहुतिथे काले सुतकामा गिरेः सुता
देवीच्या प्रेमाने त्याचे हृदय पूर्णपणे रंगले होते. मकरचिन्हासमवेत, बराच काळ गेला आणि मग पर्वतराजाची कन्या पुत्राची इच्छा धरू लागली.
सखीभिः सहिता क्रीडां चक्रे कृत्रिमपुत्रकैः कदाचिद्गन्धतैलेन गात्रमभ्यज्य शैलजा
सखींसोबत ती कृत्रिम मुलांसोबत खेळू लागली. एकदा, पर्वतकन्येने आपल्या अंगाला सुगंधी तेल लावले.
चूर्णैरुद्वर्तयामास मलिनान्तरितां तनुम् तदुद्वर्तनकं गृह्य नरं चक्रे गजाननम्
तिने अंगावरचे मळ चूर्णांनी घासले. ते उवर्तन घेऊन तिने हत्तीमुख असलेला एक मुलगा तयार केला.
पुत्रकं क्रीडती देवी तं चाप्यर्पयदम्भसि जाह्नव्यास्तु शिवासख्यास् ततः सो ऽभूद्बृहद्वपुः
देवी त्या मुलासोबत खेळली आणि त्याला पाण्यात ठेवले. शिवा आणि जाह्नवीच्या मैत्रीने तो मोठ्या रूपात बदलला.
कायेनातिविशालेन जगदापूरयत्तदा पुत्रेत्युवाच ते देवी पुत्रेत्यूचे च जाह्नवी
त्याच्या प्रचंड देहाने जग भरून गेले. देवीने त्याला 'मुलगा' असे हाक मारली आणि जाह्नवीनेही त्याला 'मुलगा' म्हणाले.
गाङ्गेय इति देवैस्तु पूजितो ऽभूद्गजाननः विनायकाधिपत्यं च ददावस्य पितामहः
गणेशाला देवांनी 'गांगेय' म्हणून पूजले. पितामहाने त्याला विनायकांचा अधिपतीपद दिले.
पुनः सा क्रीडनं चक्रे पुत्रार्थं वरवर्णिनी मनोज्ञमङ्कुरं रूढम् अशोकस्य शुभानना
पुन्हा एकदा सुंदर वर्णाची देवी पुत्रासाठी खेळ करू लागली. शुभमुखीने अशोकाच्या मोहक कोंबाचे संगोपन केले.
वर्धयामास तं चापि कृतसंस्कारमङ्गला बृहस्पतिमुखैर्विप्रैर् दिवस्पतिपुरोगमैः
तिने त्याचे संगोपन केले, योग्य संस्कार आणि मंगलकार्य केले. बृहस्पति आणि दिवस्पती यांच्या नेतृत्वाखालील ब्राह्मणांनी विधी केले.
ततो देवैश्च मुनिभिः प्रोक्ता देवी त्विदं वचः भवानि भवती भव्या सम्भूता लोकभूतये
मग देव आणि ऋषींनी देवीला सांगितले, 'भवानी, तू भवती आहेस, कल्याणकारी आहेस, जगाच्या हितासाठी जन्मलेली आहेस.'
प्रायः सुतफलो लोकः पुत्रपौत्रैश्च लभ्यते अपुत्राश्च प्रजाः प्रायो दृश्यन्ते दैवहेतवः
सामान्यपणे लोकांना मुलं आणि नातवंडांमुळे संततीचं फळ मिळतं; पण काही जणांना मुलं नसतात, हे सगळं नशिबामुळे घडतं.
अधुना दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि फलं किं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः इत्युक्ता हर्षपूर्णाङ्गी प्रोवाचोमा शुभां गिरम्
आता मार्ग दाखवला आहे, म्हणून तुला योग्य नियम ठरवावे लागतील; कल्पनेतल्या झाडांच्या फळांनी काय उपयोग होईल, देवी? असं विचारल्यावर ती आनंदानं भरून शुभ शब्द बोलली.
एवं निरुदके देशे यः कूपं कारयेद्बुधः बिन्दौ बिन्दौ च तोयस्य वसेत्संवत्सरं दिवि
ज्याने पाण्याशिवाय असलेल्या जागेत शहाणपणानं विहीर खोदली, त्याला त्या विहिरीतल्या प्रत्येक थेंबासाठी एक वर्ष स्वर्गात राहायला मिळतं.
दशकूपसमा वापी दशवापीसमो ह्रदः दशह्रदसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी
दहा विहिरींइतकी एक तळी, दहा तळींपेक्षा एक सरोवर मोठं, दहा सरोवरांइतका एक मुलगा आणि दहा मुलांइतकं एक झाड महत्त्वाचं; हाच माझा ठरवलेला नियम आहे, जो लोकांच्या भल्यासाठी आहे.
इत्युक्तास्तु ततो विप्रा बृहस्पतिपुरोगमाः जग्मुः स्वमन्दिराण्येव भवानीं वन्द्य सादरम्
असं सांगितल्यावर बृहस्पतीसह सर्व ब्राह्मणांनी आदरानं भवानीचं पूजन केलं आणि मग आपापल्या घरी परत गेले.
गतेषु तेषु देवो ऽपि शंकरः पर्वतात्मजाम् पाणिनालम्ब्य वामेन शनैः प्रावेशयच्छुभाम्
ते सर्व गेले की, शंकरदेवांनी पर्वतीचं डाव्या हातानं हात धरून तिला हळूवारपणे आत नेलं.
चित्तप्रसादजननं प्रासादमनुगोपुरम् लम्बमौक्तिकदामानं मालिकाकुलवेदिकम्
तेथे एक सुंदर राजवाडा होता, मनाला आनंद देणारा, मोठ्या दरवाज्यासह, लटकणाऱ्या मोत्यांच्या माळांनी आणि फुलांच्या हारांनी सजलेला.
निर्धौतकलधौतं च क्रीडागुहमनोरमम् प्रकीर्णकुसुमामोदमत्तालिकुलकूजितम्
त्या राजवाड्यात खेळण्यासाठी एक गुहा होती, जी स्वच्छ धुतलेली आणि सुंदर होती, फुलांच्या सुगंधानं भरलेली आणि मस्त झालेल्या पक्षिणींच्या कूजनानं गूंजत होती.
किंनरोद्गीतसंगीतगृहान्तरितभित्तिकम् सुगन्धिधूपसंघातमनःप्रार्थ्यमलक्षितम्
त्या राजवाड्याच्या आतील भिंतींवर किंनरांच्या गाण्याचा आवाज घुमत होता, आणि तिथे सुगंधी धूपाचा दरवळ पसरलेला होता, जो डोळ्यांना दिसत नव्हता पण मनाला हवाहवासा वाटत होता.
क्रीडन्मयूरनारीभिर् वृतं वै ततवादिभिः हंससंघातसंघुष्टं स्फटिकस्तम्भवेदिकम्
त्या ठिकाणी नाचणारे मोर, खेळणाऱ्या स्त्रिया, वाद्य वाजवणारे, राजहंसांच्या थव्यांचा गजर आणि स्फटिकाच्या खांबांनी सजवलेली मांडव होती.
अनाविलमसंभ्रान्त्या बहुशः किंनराकुलम् शुकैर्यत्राभिहन्यन्ते पद्मरागविनिर्मिताः
तो राजवाडा स्वच्छ, गोंधळमुक्त आणि वारंवार किंनरांनी भरलेला होता; तिथे पोपटांनी पद्मरागाच्या रत्नांवर चोच मारली.
भित्तयो दाडिमभ्रान्त्या प्रतिबिम्बितमौक्तिकाः तत्राक्षक्रीडया देवी विहर्तुमुपचक्रमे
त्या भिंतींवर मोत्यांचे प्रतिबिंब डाळिंबाच्या दाण्यासारखे दिसत होते; तिथे देवीने फासे खेळायला सुरुवात केली.