हर्म्यगवाक्षगतामरनारीलोचननीलसरोरुहमालम् सुप्रकटा समदृश्यत काचित् स्वाभरणांशुवितानविगूढा
राजवाड्याच्या खिडकीत उभी असलेली एखादी देवी, तिच्या डोळ्यांत निळ्या कमळांची माळ दिसत होती, तिच्या दागिन्यांच्या किरणांनी झाकली गेली नव्हती, ती अगदी स्पष्टपणे दिसत होती.
काप्यखिलीकृतमण्डनभूषा त्यक्तसखीप्रणया हरम् ऐक्षत् काचिदुवाच कलं गतमाना कातरतां सखि मा कुरु मूढे
कोणी सर्व अलंकारांनी सजलेली, सखींच्या प्रेमाचा त्याग करून हराकडे पाहत होती. दुसरी, हलक्या आवाजात बोलत, काळजीने निघून गेली—'सखी, मूर्खपणा करू नकोस.'
दग्धमनोभव एव पिनाकी कामयते स्वयमेव विहर्तुम् काचिदपि स्वयमेव पतन्ती प्राह परां विरहस्खलिताङ्गीम्
मनात इच्छा धगधगत असतानाही पिनाकधारी स्वतःच एकटा आनंद घेण्याची इच्छा करतो; एक स्त्री आपोआप पडली आणि विरहाने अशक्त झालेल्या दुसऱ्या स्त्रीला म्हणाली.
मा चपले मदनव्यतिषङ्गं शंकरजं स्खलनेन वद त्वम् कापि कृतव्यवधानमदृष्ट्वा युक्तिवशाद्गिरिशो ह्ययमूचे
अगं चंचल, मदनासोबतचं संग शंकरामुळे झालं असं म्हणू नकोस; काही चूक झाली असेल तर योग्यतेची जाणीव न ठेवता सांग, कारण गिरीशाने हे सर्व विचारपूर्वक बोललं.
एष स यत्र सहस्रमखाद्या नाकसदामधिपाः स्वयमुक्तैः नामभिर् इन्दुजटं निजसेवाप्राप्तफलाय नतास्तु घटन्ते
हा तोच आहे, ज्याच्यासमोर इंद्र आणि स्वर्गातील इतर सर्व देव आपापल्या नावाने, चंद्रशेखराला वंदन करतात आणि आपल्या सेवेला फळ मिळावं म्हणून प्रार्थना करतात.
एष न चैष स एष यदग्रे चर्मपरीततनुः शशिमौली धावति वज्रधरो ऽमरराजो मार्गममुं विवृतीकरणाय
हा तो नाही; हा तो आहे, ज्याचं अंग कातड्याने झाकलेलं आहे, डोक्यावर चंद्र आहे, आणि वज्रधारी अमरराज त्याचा मार्ग मोकळा करण्यासाठी पुढे धावतो.
एष स पद्मभवो ऽयमुपेत्य प्रांशुजटामृगचर्मनिगूढः सप्रणयं करघट्टितवक्त्रः किंचिदुवाच मितं श्रुतिमूले
हा तोच आहे, कमळातून जन्मलेला, जो उंच जटांमध्ये आणि मृगचर्मात लपून आला, प्रेमाने हाताने चेहरा स्पर्श करत, वेदांच्या मुळाशी थोडंसं, मोजकं बोलला.
एवमभूत्सुरनारिकुलानां चित्तविसंष्ठुलता गुरुरागात् शंकरसंश्रयणाद् गिरिजायाजन्मफलं परमं त्विति चोचुः
अशा प्रकारे देवांगनांच्या मनात गोंधळ निर्माण झाला; शंकराच्या आश्रयामुळे त्यांनी म्हटलं, 'गिरिजेच्या जन्माचं हेच श्रेष्ठ फळ आहे.'
ततो हिमगिरेर्वेश्म विश्वकर्मनिवेदितम् महानीलमयस्तम्भं ज्वलत्काञ्चनकुट्टिमम्
मग हिमालयाच्या घरात, विश्वकर्म्याने तयार केलेलं, निळ्या दगडाचा मोठा खांब आणि तेजस्वी सोन्याचं जमिन होतं.
मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौषधिदीपितम् क्रीडोद्यानसहस्राढ्यं काञ्चनाम्बुजदीर्घिकम्
मोत्यांच्या जाळ्यांनी सजवलेलं, तेजस्वी औषधींनी उजळलेलं, हजारो खेळण्याच्या बागांनी भरलेलं आणि सोन्याच्या कमळांनी युक्त तलाव होतं.
महेन्द्रप्रमुखाः सर्वे सुरा दृष्ट्वा तदद्भुतम् नेत्राणि सफलान्यद्य मनोभिरिति ते दधुः
महेंद्रासह सर्व देवांनी ते अद्भुत दृश्य पाहिलं आणि म्हणाले, 'आज आपल्या डोळ्यांना मनाने जे हवं होतं ते मिळालं.'
विमर्दक्षीणकेयूरा हरिणा द्वारि रोधिताः कथंचित्प्रमुखास्तत्र विविशुर्नाकवासिनः
गर्दीमुळे त्यांचे कडे सैल झाले, दरवाजात हरिणांनी अडवलं, तरीही स्वर्गवासी प्रमुख कसेबसे आत गेले.
प्रणतेनाचलेन्द्रेण पूजितो ऽथ चतुर्मुखः चकार विधिना सर्वं विधिमन्त्रपुरःसरम्
मग पर्वतराजाने वाकून पूजा केल्यावर चतुर्मुख ब्रह्मदेवाने सर्व विधी मंत्रांसह योग्य पद्धतीने केले.
शर्वस्य पाणिग्रहणम् अग्निसाक्षिकमक्षतम् दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः
शर्वाचे हातगाठ अग्नीच्या साक्षीने, अखंडपणे झाली; दाता म्हणजे पृथ्वीचा स्वामी, आणि यज्ञकर्ता चतुर्मुख देव होता.
वरः पशुपतिः साक्षात् कन्या विश्वारणिस्तथा चराचराणि भूतानि सुरासुरवराणि च
वर पाशुपती स्वतः, वधू विश्वाराणी; सर्व चराचर जीव, तसेच देव-दानवांचे श्रेष्ठही उपस्थित होते.
तत्राप्येते नियमतो ह्य् अभवन्व्यग्रमूर्तयः मुमोचाभिनवान्सर्वान् सस्यशालीन्रसौषधीः
तेथेही, नियमाप्रमाणे, हे सर्वजण उत्साही झाले; त्यांनी नवीन धान्य, तांदूळ आणि औषधी सोडल्या.
व्यग्रा तु पृथिवी देवी सर्वभावमनोरमा गृहीत्वा वरुणः सर्वरत्नान्याभरणानि च
पृथ्वी देवी सर्व प्रकारे मनमोहक आणि उत्साही होती; तिने सर्व रत्ने आणि दागिने घेतले, आणि वरुणानेही.
पुण्यानि च पवित्राणि नानारत्नमयानि तु तस्थौ साभरणो देवो हर्षदः सर्वदेहिनाम्
पवित्र आणि विविध रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला तो देव सर्व सजीवांना आनंद देत उभा राहिला.
धनदश्चापि दिव्यानि हैमान्याभरणानि च जातरूपविचित्राणि प्रयतः समुपस्थितः
कुबेरानेही, भक्तीने, सोन्याचे विविध सुंदर दागिने आणले आणि अर्पण केले.
वायुर्ववौ सुसुरभिः सुखसंस्पर्शनो विभुः छत्रमिन्दुकरोद्भासि सुसितं च शतक्रतुः
वायू मंद, सुगंधी आणि सुखद स्पर्श करणारा वाहू लागला; इंद्राने, चंद्रासारखा तेजस्वी, शुभ्र छत्र धरले.
जग्राह मुदितः स्रग्वी बाहुभिर्बहुभूषणैः जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः
आनंदी आणि फुलांच्या माळांनी सजलेला तो, अनेक दागिन्यांनी मढवलेल्या हातांनी ते घेतले. मुख्य गंधर्वांनी गाणी गायली आणि अप्सरांच्या समूहांनी नृत्य केले.
वादयन्तो ऽतिमधुरं जगुर् गन्धर्वकिंनराः मूर्ताश्च ऋतवस्तत्र जगुश्च ननृतुश्च वै
गंधर्व आणि किन्नर अतिशय गोड वाद्य वाजवत गात होते. ऋतूही सजीव होऊन तिथे गात आणि नाचत होते.
चपलाश्च गणास्तस्थुर् लोलयन्तो हिमाचलम् उत्तिष्ठन्क्रमशश्चात्र विश्वभुग्भगनेत्रहा
चंचल गणांनी हिमालय डोलवत उभे राहिले. सर्वांना पोसणारा, सूर्यसमान डोळ्यांचा प्रभू, हळूहळू पुढे जाऊ लागला.
चकारौद्वाहिकं कृत्यं पत्न्या सह यथोचितम् दत्तार्घो गिरिराजेन सुरवृन्दैर् विनोदितः
पत्नीसमवेत योग्य रीतीने विवाहाचे विधी केले. गिरिराजाने अर्घ्य दिला आणि देवांच्या समूहांनी आनंद दिला.
अवसत्तां क्षपां तत्र पत्न्या सह पुरान्तकः ततो गन्धर्वगीतेन नृत्येनाप्सरसामपि
पुरांचे संहार करणारा त्या रात्री पत्नीसमवेत तिथे राहिला. नंतर गंधर्वांच्या गाण्यांनी आणि अप्सरांच्या नृत्यांनी वातावरण भरून गेले.
स्तुतिभिर् देवदैत्यानां विबुद्धो विबुधाधिपः आमन्त्र्य हिमशैलेन्द्रं प्रभाते चोमया सह जगाम मन्दरगिरिं वायुवेगेन शृङ्गिणा
देव आणि दैत्यांच्या स्तुतीने देवांचा स्वामी जागा झाला. त्याने हिमशैलराजाला बोलावून, सकाळी उमेसह वाऱ्याच्या वेगाने शृंगीवर बसून मंदार पर्वताकडे गेला.
ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया रतिमलभन्न भूधरः सबान्धवो भवति च कस्य नो मनो विह्वलं च जगति हि कन्यकापितुः
नील-लोहित प्रभू उमेसह निघून गेल्यावर, पर्वत आणि त्याचे आप्तजन विरहाने व्याकुळ झाले. जगात कोणत्या कन्येच्या वडिलाचे मन अशावेळी हलते नाही?
ज्वलन्मणिस्फटिकहाटकोत्कटं स्फुटद्युति स्फटिकगोपुरं पुरम् हरो गिरौ चिरमनुकल्पितं तदा विसर्जितामरनिवहो ऽविशत्स्वकम्
हराने पर्वतावर तयार केलेले नगर तेजस्वी रत्न, स्फटिक आणि सोन्याने झळकत होते, त्याची स्फटिकाची तोरणे उजळली होती. मग देवांचे समूह परत गेले आणि प्रत्येक आपल्या निवासस्थानी गेला.
तदोमासहितो देवो विजहार भगाक्षिहा पुरोद्यानेषु रम्येषु विविक्तेषु वनेषु च
मग सूर्यसमान डोळ्यांचा देव उमेसह रम्य बागांमध्ये आणि एकांत वने यांत आनंदाने विहार करू लागला.
सुरक्तहृदयो देव्या मकराङ्कपुरःसरः ततो बहुतिथे काले सुतकामा गिरेः सुता
देवीच्या प्रेमाने त्याचे हृदय पूर्णपणे रंगले होते. मकरचिन्हासमवेत, बराच काळ गेला आणि मग पर्वतराजाची कन्या पुत्राची इच्छा धरू लागली.