न किंनरैर् अभिभवितुं हि शक्यते विभूषणचयसमुद्भवो ध्वनिः अजातिजाः किमिति न षड्जमध्यम् अपृथुस्वरं बहुतरमत्र वक्ष्यते
किंनरांना दागिन्यांच्या राशींतून उमटणारा आवाज कधीच जिंकता येत नाही. जे कुळात जन्मले नाहीत, ते षड्ज किंवा मध्यम स्वर का काढत नाहीत? येथे बरेच जण अस्पष्ट स्वरात बोलतील.
नतानतानतनततानतां गताः पृथक्तया समयकृता विभिन्नताम् विशङ्किता भवदतिभेदशीलिनः प्रयान्त्यमी द्रुतपदमेव गौडकाः
वेगवेगळ्या, मोजून, वेगळ्या लयींनी गेलेले, वेगळेपणाने सजवलेले, तुमच्या खूपच फूट पाडणाऱ्या स्वभावाची भीती बाळगणारे हे गौडक लोक जलद पावलांनी निघून जातात.
विसंहताः किमिति न षाड्गवादयः स्वगीतकैर् ललितपदप्रयोगजैः प्रभोः पुरो भवति हि यस्य चाक्षतं समुद्गतार्थकमिति तत्प्रतीयते
षाड्ग वाद्ये त्यांच्या स्वतःच्या गाण्यांसह आणि सुंदर पावलांनी एकत्र का वाजवली जात नाहीत? प्रभूच्या समोर, ज्याचा अर्थ अखंडपणे प्रकट होतो, असेच समजले जाते.
अमी पृथग्विरचितरम्यरासकं विलासिनो बहुगमकस्वभावकम् प्रयुञ्जते गिरिशयशोविसारिणं प्रकीर्णकं बहुतरनागजातयः
हे लोक वेगवेगळ्या, सुंदर नृत्यांनी, अनेक गतींनी भरलेले, गिरिशाच्या कीर्तीचा विस्तार करणारे, अनेक हत्तींच्या कुळात विखुरलेले, आनंदाने नाचतात.
अमी कथं ककुभि कथाः प्रतिक्षणं ध्वनन्ति ते विविधवधूविमिश्रिताः न जातयो ध्वनिमुरजासमीरिता न मूर्छिताः किमिति च मूर्छनात्मकाः
या कथा प्रत्येक दिशेला, विविध वधूंमध्ये मिसळून, कशा घुमतात? कुळांनी मृदंगाचा नाद केला नाही, ना ते स्वरबद्ध झाले—मग ते स्वरबद्ध स्वभावाचे का नाहीत?
इतीरते गिरिमवधानशालिनः सुरासुराः सपदि तु वीरकाज्ञया नियामिताः प्रययुरतीव हर्षिताश् चराचरं जगदखिलं ह्यपूरयन्
अशा प्रकारे, पर्वताकडे लक्ष देणारे देव आणि दैत्य, वीराच्या आज्ञेने तात्काळ मार्गस्थ झाले. ते अत्यंत आनंदित होऊन, साऱ्या जगात, चल-अचल सर्वत्र भरून गेले.
इति स्तनत्ककुभि रसन्महार्णवे स्तनद्घने विदलितशैलकंदरे जगत्यभूत्तुमुल इवाकुलीकृतः पिनाकिना त्वरितगतेन भूधरः
गर्जनाऱ्या समुद्रात, गुंफा फुटून प्रतिध्वनी होत असताना, जगात मोठा गोंधळ निर्माण झाला, जणू वेगाने जाणाऱ्या पिनाकधारीमुळे साऱ्या दिशांना खळबळ माजली.
परिज्वलत्कनकसहस्रतोरणं क्वचिन्मिलन्मरकतवेश्मवेदिकम् क्वचित् क्वचिद् विमलविदूरवेदिकं क्वचिद् गलज्जलधररम्यनिर्झरम्
कुठे हजारो सोन्याच्या तोरणांनी उजळलेले, कुठे पाचूच्या राजवाड्याच्या चौकटी बंद होत असलेल्या, कुठे निर्मळ, दूरवरच्या अंगणांनी सजलेले, तर कुठे ढगांच्या प्रवाहाने सुंदर धबधबे वाहणारे.
चलद्ध्वजप्रवरसहस्रमण्डितं सुरद्रुमस्तबकविकीर्णचत्वरम् सितासितारुणरुचिधातुवर्णिकं श्रियोज्ज्वलं प्रविततमार्गगोपुरम्
हजारो हलणाऱ्या ध्वजांनी सजलेले, दिव्य वृक्षांच्या घोसांनी विखुरलेले चौक, पांढऱ्या, काळ्या आणि लाल रंगांनी रंगवलेले, समृद्धीने उजळलेले, लांब पसरलेल्या मार्गगोपुरांनी शोभलेले.
तं प्रविशन्तमगात्प्रविलोक्य व्याकुलतां नगरं गिरिभर्तुः व्यग्रपुरन्ध्रिजनं जययुक्तं धावितमार्गजनाकुलरथ्यम्
तो आत जाताना पाहून, पर्वतराजाच्या नगरीत खळबळ माजली; वाघासारख्या स्त्रिया, विजयाने भरलेल्या, रस्त्यांवर गर्दी करू लागल्या, मार्गावर धावत धावत.
हर्म्यगवाक्षगतामरनारीलोचननीलसरोरुहमालम् सुप्रकटा समदृश्यत काचित् स्वाभरणांशुवितानविगूढा
राजवाड्याच्या खिडकीत उभी असलेली एखादी देवी, तिच्या डोळ्यांत निळ्या कमळांची माळ दिसत होती, तिच्या दागिन्यांच्या किरणांनी झाकली गेली नव्हती, ती अगदी स्पष्टपणे दिसत होती.
काप्यखिलीकृतमण्डनभूषा त्यक्तसखीप्रणया हरम् ऐक्षत् काचिदुवाच कलं गतमाना कातरतां सखि मा कुरु मूढे
कोणी सर्व अलंकारांनी सजलेली, सखींच्या प्रेमाचा त्याग करून हराकडे पाहत होती. दुसरी, हलक्या आवाजात बोलत, काळजीने निघून गेली—'सखी, मूर्खपणा करू नकोस.'
दग्धमनोभव एव पिनाकी कामयते स्वयमेव विहर्तुम् काचिदपि स्वयमेव पतन्ती प्राह परां विरहस्खलिताङ्गीम्
मनात इच्छा धगधगत असतानाही पिनाकधारी स्वतःच एकटा आनंद घेण्याची इच्छा करतो; एक स्त्री आपोआप पडली आणि विरहाने अशक्त झालेल्या दुसऱ्या स्त्रीला म्हणाली.
मा चपले मदनव्यतिषङ्गं शंकरजं स्खलनेन वद त्वम् कापि कृतव्यवधानमदृष्ट्वा युक्तिवशाद्गिरिशो ह्ययमूचे
अगं चंचल, मदनासोबतचं संग शंकरामुळे झालं असं म्हणू नकोस; काही चूक झाली असेल तर योग्यतेची जाणीव न ठेवता सांग, कारण गिरीशाने हे सर्व विचारपूर्वक बोललं.
एष स यत्र सहस्रमखाद्या नाकसदामधिपाः स्वयमुक्तैः नामभिर् इन्दुजटं निजसेवाप्राप्तफलाय नतास्तु घटन्ते
हा तोच आहे, ज्याच्यासमोर इंद्र आणि स्वर्गातील इतर सर्व देव आपापल्या नावाने, चंद्रशेखराला वंदन करतात आणि आपल्या सेवेला फळ मिळावं म्हणून प्रार्थना करतात.
एष न चैष स एष यदग्रे चर्मपरीततनुः शशिमौली धावति वज्रधरो ऽमरराजो मार्गममुं विवृतीकरणाय
हा तो नाही; हा तो आहे, ज्याचं अंग कातड्याने झाकलेलं आहे, डोक्यावर चंद्र आहे, आणि वज्रधारी अमरराज त्याचा मार्ग मोकळा करण्यासाठी पुढे धावतो.
एष स पद्मभवो ऽयमुपेत्य प्रांशुजटामृगचर्मनिगूढः सप्रणयं करघट्टितवक्त्रः किंचिदुवाच मितं श्रुतिमूले
हा तोच आहे, कमळातून जन्मलेला, जो उंच जटांमध्ये आणि मृगचर्मात लपून आला, प्रेमाने हाताने चेहरा स्पर्श करत, वेदांच्या मुळाशी थोडंसं, मोजकं बोलला.
एवमभूत्सुरनारिकुलानां चित्तविसंष्ठुलता गुरुरागात् शंकरसंश्रयणाद् गिरिजायाजन्मफलं परमं त्विति चोचुः
अशा प्रकारे देवांगनांच्या मनात गोंधळ निर्माण झाला; शंकराच्या आश्रयामुळे त्यांनी म्हटलं, 'गिरिजेच्या जन्माचं हेच श्रेष्ठ फळ आहे.'
ततो हिमगिरेर्वेश्म विश्वकर्मनिवेदितम् महानीलमयस्तम्भं ज्वलत्काञ्चनकुट्टिमम्
मग हिमालयाच्या घरात, विश्वकर्म्याने तयार केलेलं, निळ्या दगडाचा मोठा खांब आणि तेजस्वी सोन्याचं जमिन होतं.
मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौषधिदीपितम् क्रीडोद्यानसहस्राढ्यं काञ्चनाम्बुजदीर्घिकम्
मोत्यांच्या जाळ्यांनी सजवलेलं, तेजस्वी औषधींनी उजळलेलं, हजारो खेळण्याच्या बागांनी भरलेलं आणि सोन्याच्या कमळांनी युक्त तलाव होतं.
महेन्द्रप्रमुखाः सर्वे सुरा दृष्ट्वा तदद्भुतम् नेत्राणि सफलान्यद्य मनोभिरिति ते दधुः
महेंद्रासह सर्व देवांनी ते अद्भुत दृश्य पाहिलं आणि म्हणाले, 'आज आपल्या डोळ्यांना मनाने जे हवं होतं ते मिळालं.'
विमर्दक्षीणकेयूरा हरिणा द्वारि रोधिताः कथंचित्प्रमुखास्तत्र विविशुर्नाकवासिनः
गर्दीमुळे त्यांचे कडे सैल झाले, दरवाजात हरिणांनी अडवलं, तरीही स्वर्गवासी प्रमुख कसेबसे आत गेले.
प्रणतेनाचलेन्द्रेण पूजितो ऽथ चतुर्मुखः चकार विधिना सर्वं विधिमन्त्रपुरःसरम्
मग पर्वतराजाने वाकून पूजा केल्यावर चतुर्मुख ब्रह्मदेवाने सर्व विधी मंत्रांसह योग्य पद्धतीने केले.
शर्वस्य पाणिग्रहणम् अग्निसाक्षिकमक्षतम् दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः
शर्वाचे हातगाठ अग्नीच्या साक्षीने, अखंडपणे झाली; दाता म्हणजे पृथ्वीचा स्वामी, आणि यज्ञकर्ता चतुर्मुख देव होता.
वरः पशुपतिः साक्षात् कन्या विश्वारणिस्तथा चराचराणि भूतानि सुरासुरवराणि च
वर पाशुपती स्वतः, वधू विश्वाराणी; सर्व चराचर जीव, तसेच देव-दानवांचे श्रेष्ठही उपस्थित होते.
तत्राप्येते नियमतो ह्य् अभवन्व्यग्रमूर्तयः मुमोचाभिनवान्सर्वान् सस्यशालीन्रसौषधीः
तेथेही, नियमाप्रमाणे, हे सर्वजण उत्साही झाले; त्यांनी नवीन धान्य, तांदूळ आणि औषधी सोडल्या.
व्यग्रा तु पृथिवी देवी सर्वभावमनोरमा गृहीत्वा वरुणः सर्वरत्नान्याभरणानि च
पृथ्वी देवी सर्व प्रकारे मनमोहक आणि उत्साही होती; तिने सर्व रत्ने आणि दागिने घेतले, आणि वरुणानेही.
पुण्यानि च पवित्राणि नानारत्नमयानि तु तस्थौ साभरणो देवो हर्षदः सर्वदेहिनाम्
पवित्र आणि विविध रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला तो देव सर्व सजीवांना आनंद देत उभा राहिला.
धनदश्चापि दिव्यानि हैमान्याभरणानि च जातरूपविचित्राणि प्रयतः समुपस्थितः
कुबेरानेही, भक्तीने, सोन्याचे विविध सुंदर दागिने आणले आणि अर्पण केले.
वायुर्ववौ सुसुरभिः सुखसंस्पर्शनो विभुः छत्रमिन्दुकरोद्भासि सुसितं च शतक्रतुः
वायू मंद, सुगंधी आणि सुखद स्पर्श करणारा वाहू लागला; इंद्राने, चंद्रासारखा तेजस्वी, शुभ्र छत्र धरले.