शक्रो गजाजिनं तस्य वसाभ्यक्ताग्रपल्लवम् दध्रे सरभसं स्विद्यद् विस्तीर्णमुखपङ्कजम्
इंद्राने, श्रमाने घामेजलेले कमळासारखे मोठे तोंड असलेला, उत्साहाने चरबी लावलेली गजचर्माची वस्त्र अंगावर घेतली.
वायुश्च विपुलं तीक्ष्णशृङ्गं हिमगिरिप्रभम् वृषं विभूषयामास हरयानं महौजसम्
वायूने हिमालयासारखा तेजस्वी, मोठा आणि तीक्ष्ण शिंग असलेला, हराचा बलवान बैल सुंदर दागिन्यांनी सजवला.
वितेनुर्नयनान्तःस्थाः शम्भोः सूर्यानलेन्दवः स्वां द्युतिं लोकनाथस्य जगतः कर्मसाक्षिणः
शंभूच्या डोळ्यात वसणारे सूर्य, अग्नी आणि चंद्र यांनी, जगाचा स्वामी आणि सर्व कर्मांचा साक्षी असलेल्या देवतेसाठी, आपलीच प्रभा पसरवली.
चिताभस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् मनुजास्थिमयीं मालाम् आबबन्ध च पाणिना
त्याने चंद्रासारखा चमकणारा चितेचा भस्म कपाळावर लावला आणि हाताने मानवी हाडांची माळ घातली.
प्रेताधिपः पुरो द्वारे सगदः समवर्तत नानाकारमहारत्नभूषणं धनदाहृतम्
प्रेतांचा स्वामी, गदा हातात घेऊन, दारात उभा राहिला; धनदाने आणलेल्या विविध प्रकारच्या मोठ्या रत्नांनी तो सजला होता.
विहायोदग्रसर्पेन्द्रकटकेन स्वपाणिना कर्णोत्तंसं चकारेशो वासुकिं तक्षकं स्वयम्
स्वतःच्या हातातील तेजस्वी नागाचे कडे बाजूला ठेवून, प्रभूंनी स्वतः वासुकी आणि तक्षक यांना कानातले म्हणून घातले.
जलाधीशाहृतां स्थास्नुप्रसूनावेष्टितां पृथक् ततस्तु ते गणाधीशा विनयात्तत्र वीरकम्
मग, समुद्रराजांनी आणलेल्या ताज्या फुलांनी सजलेला, स्थिर असा वीरक, गणाधीशांनी आदराने वेगळा आणला.
प्रोचुर्व्यग्राकृते त्वं गां समावेदय शूलिने निष्पन्नाभरणं देवं प्रसाध्येशं प्रसाधनैः
ते सर्व जण व्यस्तपणे म्हणाले, 'त्रिशूळधारी, आता देव सज्ज झाला आहे, हे पृथ्वीला जाहीर कर.'
सप्त वारिधयस्तस्थुः कर्तुं दर्पणविभ्रमम् ततो विलोकितात्मानं महाम्बुधिजलोदरे
सातही समुद्र आरसा बनून उभे राहिले आणि त्या विशाल समुद्राच्या पाण्यात प्रभूंनी स्वतःचे प्रतिबिंब पाहिले.
धरामालिङ्ग्य जानुभ्यां स्थाणुं प्रोवाच केशवः शोभसे देव रूपेण जगदानन्ददायिना
केशवाने पृथ्वीला गुडघ्यांनी घट्ट धरून स्थाणूला म्हटले, 'देवा, तुझ्या या रूपामुळे संपूर्ण जग आनंदित होते.'
मातरः प्रेरयन् कामवधूं वैधव्यचिह्निताम् कालो ऽयमिति चालक्ष्य प्रकारेङ्गितसंज्ञया
मातांनी, विधवापणाच्या चिन्हांनी युक्त असलेल्या कामदेवपत्नीला, सांकेतिक इशाऱ्यांनी वेळ आली आहे असे दाखवत, पुढे पाठवले.
ततस्ताश्चोदिता देवम् ऊचुः प्रहसिताननाः रतिः पुरस्तव प्राप्ता नाभाति मदनोज्झिता
मग त्या देवी, हसतमुखाने, देवाला म्हणाल्या, 'रती तुझ्या समोर आली आहे, जरी मदनाशिवाय आहे.'
ततस्तां संनिर्वायाह वामहस्ताग्रसंज्ञया प्रयाणं गिरिजावक्त्रदर्शनोत्सुकमानसः
मग, डाव्या हाताने इशारा करून त्याने तिला परत पाठवले; त्याचे मन गिरिजेचे मुख पाहण्याच्या उत्कंठेने भरले होते.
ततो हरो हिमगिरिकन्दराकृतिं सितं कशामृदुहतिभिः प्रचोदयत् महावृषं गणतुमुलाहितेक्षणं स भूधरानशनिरिव प्रकम्पयन्
मग हराने हिमालयाच्या गुहेसारख्या शुभ्र असलेल्या मोठ्या बैलाला मऊ चाबकाने हाक दिली; त्याच्या भयंकर नजरेने गणांना पांगवले आणि तो पर्वतांना वीजेसारखा हलवत गेला.
ततो हरिर्द्रुतपदपद्धतिः पुरः पुरःसरान्द्रुमनिकरेषु संश्रितान् धरारजःशबलितभूषणो ऽब्रवीत् प्रयात मा कुरुत पथो ऽस्य संकटम्
मग हरि, जमिनीच्या धुळीने माखलेले दागिने घालून, झाडांच्या गर्दीत आसरा घेतलेल्या लोकांसमोर जलद पावलांनी आला आणि म्हणाला, 'चला, या मार्गात अडथळा करू नका.'
प्रभोः पुनः प्रथमनियोगमूर्जयन् सुतो ऽब्रवीद् भ्रुकुटिमुखो ऽपि वीरकः वियच्चरा वियति किमस्ति कान्तकं प्रयात नो धरणिधराविदूरतः
पुन्हा प्रभूच्या पहिल्या आज्ञेने धाडस आलेला, कपाळावर आठ्या घातलेला वीराचा मुलगा म्हणाला, 'आकाशात उडणाऱ्यांसाठी कोणता काटा आहे? चला, पर्वतापासून दूर थांबू नका.'
महार्णवाः कुरुत शिलोपमं पयः सुरद्विषागमनमहातिकर्दमम् गणेश्वराश् चपलतया न गम्यतां सुरेश्वरैः स्थिरमतिभिर् निरीक्ष्यते
महासागराने आपले पाणी दगडासारखे घट्ट करावे, कारण देवांच्या शत्रूंच्या येण्याने मोठा चिखल झाला आहे. गणनायकांनो, चंचलपणे जाऊ नका; स्थिर मनाचे देवांचे स्वामी पाहत आहेत.
न भृङ्गिणा स्वतनुमवेक्ष्य नीयते पिनाकिनः पृथुमुखमण्डम् अग्रतः वृथा यमः प्रकटितदन्तकोटरं त्वमायुधं वहसि विहाय संभ्रमम्
मधमाशी कधीच स्वतःच्या रूपाला पुढे नेत नाही, ना पिनाकधारी रुंदमुखाने पुढे जातो. व्यर्थच यम आपले शस्त्र उघड्या दातांनी घेऊन, घाई सोडून उभा राहतो.
पदं न यद्रथतुरगैः पुरद्विषः प्रमुच्यते बहुतरमातृसंकुलम् अमी सुराः पृथगनुयायिभिर्वृताः पदातयो द्विगुणपथान् हरप्रियाः
पुरद्वेष्ट्याच्या रथाच्या घोड्यांचे पाऊल मातांची गर्दी सोडून मोकळे होत नाही. हे देव वेगवेगळ्या अनुयायांनी वेढलेले पायदळ आहेत; हराच्या प्रियांच्या अनुयायांनी दुहेरी मार्ग धरले आहेत.
स्ववाहनैः पवनविधूतचामरैश् चलध्वजैर्व्रजत विहारशालिभिः सुराः स्वकं किमिति सरागमूर्जितं विचार्यते नियतलयत्रयानुगम्
स्वतःच्या वाहनांवर, वाऱ्याने हलणाऱ्या चामरांनी, फडकणाऱ्या ध्वजांनी, खेळात रमलेल्या देवांनी मार्गक्रमण केले. मग का ते स्वतःचे, कामभावनेने भरलेले, ठराविक तीन निवासस्थानांचा पाठपुरावा करतात याचा विचार करतात?
न किंनरैर् अभिभवितुं हि शक्यते विभूषणचयसमुद्भवो ध्वनिः अजातिजाः किमिति न षड्जमध्यम् अपृथुस्वरं बहुतरमत्र वक्ष्यते
किंनरांना दागिन्यांच्या राशींतून उमटणारा आवाज कधीच जिंकता येत नाही. जे कुळात जन्मले नाहीत, ते षड्ज किंवा मध्यम स्वर का काढत नाहीत? येथे बरेच जण अस्पष्ट स्वरात बोलतील.
नतानतानतनततानतां गताः पृथक्तया समयकृता विभिन्नताम् विशङ्किता भवदतिभेदशीलिनः प्रयान्त्यमी द्रुतपदमेव गौडकाः
वेगवेगळ्या, मोजून, वेगळ्या लयींनी गेलेले, वेगळेपणाने सजवलेले, तुमच्या खूपच फूट पाडणाऱ्या स्वभावाची भीती बाळगणारे हे गौडक लोक जलद पावलांनी निघून जातात.
विसंहताः किमिति न षाड्गवादयः स्वगीतकैर् ललितपदप्रयोगजैः प्रभोः पुरो भवति हि यस्य चाक्षतं समुद्गतार्थकमिति तत्प्रतीयते
षाड्ग वाद्ये त्यांच्या स्वतःच्या गाण्यांसह आणि सुंदर पावलांनी एकत्र का वाजवली जात नाहीत? प्रभूच्या समोर, ज्याचा अर्थ अखंडपणे प्रकट होतो, असेच समजले जाते.
अमी पृथग्विरचितरम्यरासकं विलासिनो बहुगमकस्वभावकम् प्रयुञ्जते गिरिशयशोविसारिणं प्रकीर्णकं बहुतरनागजातयः
हे लोक वेगवेगळ्या, सुंदर नृत्यांनी, अनेक गतींनी भरलेले, गिरिशाच्या कीर्तीचा विस्तार करणारे, अनेक हत्तींच्या कुळात विखुरलेले, आनंदाने नाचतात.
अमी कथं ककुभि कथाः प्रतिक्षणं ध्वनन्ति ते विविधवधूविमिश्रिताः न जातयो ध्वनिमुरजासमीरिता न मूर्छिताः किमिति च मूर्छनात्मकाः
या कथा प्रत्येक दिशेला, विविध वधूंमध्ये मिसळून, कशा घुमतात? कुळांनी मृदंगाचा नाद केला नाही, ना ते स्वरबद्ध झाले—मग ते स्वरबद्ध स्वभावाचे का नाहीत?
इतीरते गिरिमवधानशालिनः सुरासुराः सपदि तु वीरकाज्ञया नियामिताः प्रययुरतीव हर्षिताश् चराचरं जगदखिलं ह्यपूरयन्
अशा प्रकारे, पर्वताकडे लक्ष देणारे देव आणि दैत्य, वीराच्या आज्ञेने तात्काळ मार्गस्थ झाले. ते अत्यंत आनंदित होऊन, साऱ्या जगात, चल-अचल सर्वत्र भरून गेले.
इति स्तनत्ककुभि रसन्महार्णवे स्तनद्घने विदलितशैलकंदरे जगत्यभूत्तुमुल इवाकुलीकृतः पिनाकिना त्वरितगतेन भूधरः
गर्जनाऱ्या समुद्रात, गुंफा फुटून प्रतिध्वनी होत असताना, जगात मोठा गोंधळ निर्माण झाला, जणू वेगाने जाणाऱ्या पिनाकधारीमुळे साऱ्या दिशांना खळबळ माजली.
परिज्वलत्कनकसहस्रतोरणं क्वचिन्मिलन्मरकतवेश्मवेदिकम् क्वचित् क्वचिद् विमलविदूरवेदिकं क्वचिद् गलज्जलधररम्यनिर्झरम्
कुठे हजारो सोन्याच्या तोरणांनी उजळलेले, कुठे पाचूच्या राजवाड्याच्या चौकटी बंद होत असलेल्या, कुठे निर्मळ, दूरवरच्या अंगणांनी सजलेले, तर कुठे ढगांच्या प्रवाहाने सुंदर धबधबे वाहणारे.
चलद्ध्वजप्रवरसहस्रमण्डितं सुरद्रुमस्तबकविकीर्णचत्वरम् सितासितारुणरुचिधातुवर्णिकं श्रियोज्ज्वलं प्रविततमार्गगोपुरम्
हजारो हलणाऱ्या ध्वजांनी सजलेले, दिव्य वृक्षांच्या घोसांनी विखुरलेले चौक, पांढऱ्या, काळ्या आणि लाल रंगांनी रंगवलेले, समृद्धीने उजळलेले, लांब पसरलेल्या मार्गगोपुरांनी शोभलेले.
तं प्रविशन्तमगात्प्रविलोक्य व्याकुलतां नगरं गिरिभर्तुः व्यग्रपुरन्ध्रिजनं जययुक्तं धावितमार्गजनाकुलरथ्यम्
तो आत जाताना पाहून, पर्वतराजाच्या नगरीत खळबळ माजली; वाघासारख्या स्त्रिया, विजयाने भरलेल्या, रस्त्यांवर गर्दी करू लागल्या, मार्गावर धावत धावत.