त्वदङ्घ्रियुग्मं हृदयेन बिभ्रतो महाभितापप्रशमैकहेतुकम् त्वमेव चैको विविधाकृतक्रियः किलेति वाचा विधुरैर् विभाष्यते
जे लोक आपल्या पायांचा संग आपल्या हृदयात धरतात, जे मोठ्या पापांचा एकमेव शांतीचा कारण आहे, ते फक्त तुलाच अनेक प्रकारची कृत्य करणारा म्हणतात, जरी प्रत्यक्षात फक्त तुच आहेस.
अथाद्य एकस्त्वमवादि नान्यथा जगत्तथा निर्घृणतां तव स्पृशेत् न वेत्सि वा दुःखमिदं प्रजात्मकं विहन्यते ते खलु सर्वतः क्रिया
म्हणून आज फक्त तुच बोललास; नाहीतर तुझ्या दयाशून्यतेमुळे हे जग त्रस्त झालं असतं, किंवा तुला या जीवांच्या दुःखाची जाणीवच नसती. तरीही, तु सर्वत्र सर्व कर्मांचा नाश करतोस.
उपेक्षसे चेज् जगतामुपद्रवं दयामयत्वं तव केन कथ्यते स्वयोगमायामहिमागुहाश्रयं न विद्यते निर्मलभूतिगौरवम्
जर तु या जगाच्या दुःखाकडे दुर्लक्ष केलंस, तर तुझ्या दयाळूपणाची चर्चा कशी होईल? तुझ्या योग व मायेच्या गुहेत लपलेली अशी कोणतीही निर्मळ महिमा नाही, जी कुणाला माहीत नाही.
वयं च ते धन्यतराः शरीरिणां यदीदृशं त्वां प्रविलोकयामहे अदर्शनं तेन मनोरथो यथा प्रयाति साफल्यतया मनोगतम्
आम्ही शरीरधारी जीवांमध्ये खरोखरच भाग्यवान आहोत, कारण आम्ही तुला असा प्रत्यक्ष पाहतो; त्यामुळे आमच्या मनातील इच्छा पूर्णत्वास जाते, कारण तुझ्या दर्शनाशिवाय ती व्यर्थ ठरली असती.
जगद्विधानैकविधौ जगन्मुखे करिष्यसे ऽतो बलभिच्चरा वयम् विनेमुरित्थं मुनयो विसृज्य तां गिरं गिरीशश्रुतिभूमिसंनिधौ
तू जगाच्या निर्मितीच्या एकमेव कर्त्या म्हणून पुढे येणार आहेस; म्हणून आम्ही ऋषी, वाणी सोडून, गिरिश व त्याच्या वचनांच्या साक्षीने, नम्रतेने वाकतो.
उत्कृष्टकेदार इवावनीतले सुबीजमुष्टिं सुफलाय कर्षकाः
जसे उत्तम शेतकरी जमिनीवर चांगल्या बियाण्यांची मूठ पेरतात, तशीच फळाची अपेक्षा करतात.
तेषां श्रुत्वा तु तां रम्यां प्रक्रमोपक्रमक्रियाम् वाचं वाचस्पतिस्तुष्टः प्रोवाच स्मितसुन्दरीम्
त्यांची सुंदर, नीट बांधलेली वाणी ऐकून वाणीचा स्वामी प्रसन्न झाला आणि हसत हसत बोलला.
जाने लोकविधानस्य कन्या सत्कार्यमुत्तमम् जाता प्रालेयशैलस्य संकेतकनिरूपणाः
मला जगाच्या व्यवस्थेचा श्रेष्ठ हेतू माहीत आहे; हिमालयाच्या कन्येचा जन्म हा सर्वश्रेष्ठ कार्यासाठीच झाला आहे, हे चिन्हांवरून समजते.
सत्यमुत्कण्ठिताः सर्वे देवकार्यार्थमुद्यताः तेषां त्वरन्ति चेतांसि किंतु कार्यं विवक्षितम्
सर्वजण खरेच उत्कंठित आहेत, देवकार्यासाठी सज्ज आहेत; त्यांची मने घाई करतात, पण नेमके कोणते कार्य अपेक्षित आहे?
लोकयात्रानुगन्तव्या विशेषेण विचक्षणैः सेवन्ते ते यतो धर्मं तत्प्रामाण्यात्परे स्थिताः
शहाण्यांनी विशेषतः जगाचा प्रवास अनुसरावा; ते धर्माची सेवा करतात आणि इतर त्याच्या प्रमाणावर स्थिर राहतात.
इत्युक्ता मुनयो जग्मुस् त्वरितास्तु हिमाचलम् तत्र ते पूजितास्तेन हिमशैलेन सादरम् ऊचुर्मुनिवराः प्रीताः स्वल्पवर्णं त्वरान्विताः
असे म्हणून ऋषी लगेच हिमालयाकडे गेले; तिथे हिमशैलाने त्यांचा आदरपूर्वक सत्कार केला. मग ते ऋषिवर आनंदाने, थोडक्यात आणि घाईने बोलले.
देवो दुहितरं साक्षात् पिनाकी तव मार्गते तच्छीघ्रं पावयात्मानम् आहुत्येवानलार्पणात्
पिनाकी देव तुझ्या कन्येला प्रत्यक्ष मागतो आहे; म्हणून अगदी लवकर, जशी अग्नीत आहुती देताना शुद्धी करतात, तशी स्वतःची शुद्धी कर.
कार्यमेतच्च देवानां सुचिरं परिवर्तते जगदुद्धरणायैष क्रियतां वै समुद्यमः
हे देवांचे कार्य खूप दिवसांपासून चालू आहे; आता जगाच्या कल्याणासाठी प्रयत्न करावा.
इत्युक्तस्तैस्तदा शैलो हर्षाविष्टो ऽवदन्मुनीन् असमर्थो ऽभवद्वक्तुम् उत्तरं प्रार्थयञ्छिवम्
त्यांनी असे म्हटल्यावर तो पर्वत आनंदाने भरून गेला आणि ऋषींना म्हणाला, पण उत्तर देण्यास असमर्थ राहून, त्याने शिवाचे स्मरण केले.
ततो मेना मुनीन्वीक्ष्य प्रोवाच स्नेहविक्लवा दुहितुस्तान्मुनींश्चैव चरणाश्रयम् अर्थवित्
मग मेना, ऋषींकडे पाहून, प्रेमाने भरलेल्या स्वरात, आपल्या कन्येला व ऋषींना, त्यांच्या पायांवर शरण जाऊन, त्यांच्या हेतूची जाणीव ठेवून बोलली.
यदर्थं दुहितुर्जन्म नेच्छन्त्यपि महाफलम् तदेवोपस्थितं सर्वं प्रक्रमेणैव सांप्रतम्
ज्या हेतूसाठी मुलीचा जन्म होतो, जरी तो मोठा फलदायी असला तरी, तो हेतू आता पूर्णपणे प्रत्यक्ष आला आहे.
कुलजन्मवयोरूपविभूत्यृद्धियुतो ऽपि यः वरस्तस्यापि चाहूय सुता देया ह्ययाचतः
जरी वराला कुल, जन्म, वय, रूप, वैभव आणि संपत्ती असली, तरी तो मागणी करतो तेव्हा, मुलगी त्याला द्यावी.
तत्समस्ततपोघोरं कथं पुत्री प्रयास्यति पुत्रीवाक्याद्यदत्रास्ति विधेयं तद्विधीयताम्
तिने इतकी कठोर तपश्चर्या केली असताना, ती मुलगी कशी जाईल? तिच्या इच्छेनुसार जे काही करणे आवश्यक असेल, तेच करावे.
इत्युक्ता मुनयस्ते तु प्रियया हिमभूभृतः ऊचुः पुनरुदारार्थं नारीचित्तप्रसादकम्
हिमालयाच्या प्रिय पत्नीने असे सांगितल्यावर, त्या ऋषींनी पुन्हा एकदा सौम्य आणि स्त्रीच्या मनाला आनंद देणारे उदात्त शब्द सांगितले.
ऐश्वर्यमवगच्छस्व शंकरस्य सुरासुरैः आराध्यमानपादाब्जयुगलत्वात्सुनिर्वृतैः
शंकराचे सामर्थ्य हे देव आणि दैत्य दोघांनीही त्यांच्या कमळासारख्या पायांची भक्तीपूर्वक उपासना करून मिळवले आहे, हे जाणून ठेव.
यस्योपयोगि यद्रूपं सा च तत्प्राप्तये चिरम् घोरं तपस्यते बाला तेन रूपेण निर्वृतिः
ज्या रूपात त्याला उपयोग आहे, तेच रूप मिळवण्यासाठी ती कन्या कठोर तप करत राहते आणि शेवटी त्या रूपातच तिला समाधान मिळते.
यस्तद्व्रतानि दिव्यानि नयिष्यति समापनम् तत्र सावहिता तावत् तस्मात् सैव भविष्यति
ज्याने ती दिव्य व्रते काळजीपूर्वक पूर्ण केली, तीच त्याची होईल; म्हणून व्रते पूर्ण होईपर्यंत तू लक्षपूर्वक राहा.
इत्युक्त्वा गिरिणा सार्धं ते ययुर्यत्र शैलजा जितार्कज्वलनज्वाला तपस्तेजोमयी ह्युमा
असे सांगून, पर्वतराजासोबत ते सर्वजण त्या ठिकाणी गेले जिथे उमा आपल्या तपश्चर्येच्या तेजाने सूर्य आणि अग्नीपेक्षाही अधिक उजळून निघाली होती.
प्रोचुस्तां मुनयः स्निग्धं संमान्य पथमागतम् रम्यं प्रियं मनोहारि मा रूपं तपसा दह
ती वाटेने आली असता, ऋषींनी तिला सन्मानपूर्वक आणि प्रेमाने सांगितले, 'हे सुंदर आणि मनमोहक कन्ये, तप करून तुझे सौंदर्य जाळू नकोस.'
प्रातस्ते शंकरः पाणिम् एष पुत्रि ग्रहीष्यति वयमर्थितवन्तस्ते पितरं पूर्वमागताः
उद्या सकाळी शंकर तुझा हात हाती घेईल, हे कन्ये; आम्ही आधीच तुझ्या वडिलांकडे येऊन तुझ्यासाठी विनंती केली आहे.
पित्रा सह गृहं गच्छ वयं यामः स्वमन्दिरम्
वडिलांसोबत घरी जा; आम्ही आमच्या आश्रमात परत जाऊ.
इत्युक्ता तपसः सत्यं फलमस्तीति चिन्त्य सा त्वरमाणा ययौ वेश्म पितुर्दिव्यार्थशोभितम्
अशा प्रकारे सांगितल्यावर, 'माझ्या तपश्चर्येचे फळ मिळणार आहे,' असे मनात ठरवून ती दिव्य तेजाने शोभणाऱ्या वडिलांच्या घरी जलद गेली.
सा तत्र रजनीं मेने वर्षायुतसमां सती हरदर्शनसंजातमहोत्कण्ठा हिमाद्रिजा
तिथे, हिमालयाची कन्या सती, हराचे दर्शन मिळावे या तीव्र उत्कंठेने, एक रात्र जणू दहा हजार वर्षांसारखी वाटू लागली.
ततो मुहूर्ते ब्राह्मे तु तस्याश्चक्रुः सुरस्त्रियः नानामङ्गलसंदोहान् यथावत्क्रमपूर्वकम्
नंतर, शुभ ब्रह्ममुहूर्तावर, देवस्त्रियांनी तिच्यासाठी योग्य क्रमाने विविध मंगल विधी केले.
दिव्यमण्डनमङ्गानां मन्दिरे बहुमङ्गले उपासत गिरिं मूर्ता ऋतवः सार्वकामिकाः
अत्यंत शुभ अशा त्या महालात, ऋतूंच्या मूर्त स्वरूपांनी पर्वतराजाच्या कन्येची सर्व इच्छापूर्ती करत सेवा केली.