तपोभिः प्राप्यते ऽभीष्टं नासाध्यं हि तपस्यतः दुर्भगत्वं वृथा लोको वहते सति साधने
तपस्येमुळे हवे ते मिळते; जो तप करतो त्याला काहीच अशक्य नाही. साधन असताना लोक दुर्दैव का सहन करतात?
जीविताद्दुर्भगाच्छ्रेयो मरणं ह्यतपस्यतः भविष्यामि न संदेहो नियमैः शोषये तनुम्
जो तप करत नाही त्याला जगण्यापेक्षा मरणच बरे; मी नक्कीच नियमांनी माझे शरीर क्षीण करीन.
तपसि भ्रष्टसंदेह उद्यमो ऽर्थजिगीषया साहं तपः करिष्यामि यदहं प्राप्य दुर्लभा
तपस्येमुळे माझ्या मनातील शंका नाहीशा होतील, आणि संपत्ती मिळवण्यासाठी मी कठोर तप करीन. हे तप मी त्यासाठी करतोय, की जे मिळवणं फार कठीण आहे, ते मला मिळावं.
इत्युक्तः शैलराजस्तु दुहित्रा स्नेहविक्लवः उवाच वाचा शैलेन्द्रः स्नेहगद्गदवर्णया
मुलीने असे सांगितल्यावर, पर्वतराज आपल्या लेकीवरील प्रेमाने भरून गेला आणि त्याच्या भावना दाटून आल्या, म्हणून त्याने थरथरत्या आवाजात बोलायला सुरुवात केली.
उमेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः सोढुं क्लेशस्वरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने
उमे, माझ्या चंचल लेकी, तुझं कोमल रूप हे कठोर तपाच्या यातना सहन करू शकत नाही, गोड दिसणाऱ्या माझ्या मुली.
भावीन्यभिविचार्याणि पदार्थानि सदैव तु भाविनो ऽर्था भवन्त्येव हठेनानिच्छतो ऽपि वा
भविष्यात काय घडेल याचा नेहमी विचार करायला हवा; कारण जे काही घडायचं असतं, ते आपल्याला आवडो किंवा न आवडो, जबरदस्तीनेही घडतंच.
तस्मान्न तपसा ते ऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम् भवनायैव गच्छामश् चिन्तयिष्यामि तत्र वै
म्हणून, बाळा, तुला तप करण्याचा काहीही उपयोग नाही; आपण घरी जाऊया, आणि मी तिथे या गोष्टीचा विचार करीन.
इत्युक्ता तु यदा नैव गुहायाभ्येति शैलजा ततः स चिन्तयाविष्टो दुहितां प्रशशंस च
पण असं सांगितल्यावरही ती गुहेतून बाहेर आली नाही, म्हणून पर्वतराज विचारात पडला आणि आपल्या लेकीचं कौतुक करू लागला.
ततो ऽन्तरिक्षे दिव्या वाग् अभूद्भुवनभूतले उमेति चपले पुत्रि त्वयोक्ता तनया ततः
तेव्हा आकाशातून पृथ्वीवर एक दिव्य वाणी ऐकू आली — 'उमे, चंचल लेकी, तुझ्या वडिलांनी तुला हे नाव दिलं आहे.'
उमेति नाम तेनास्या भुवनेषु भविष्यति सिद्धिं च मूर्तिमत्येषा साधयिष्यति चिन्तिताम्
उमा हेच तिचं नाव जगात ओळखलं जाईल; ती आपल्या इच्छित ध्येयाला प्रत्यक्ष शरीराने पूर्ण करील.
इति श्रुत्वा तु वचनम् आकाशात्काशपाण्डुरः अनुज्ञाय सुतां शैलो जगामाशु स्वमन्दिरम्
आकाशातून हे शब्द ऐकून, पर्वतराज आकाशासारखा फिकट झाला, आणि आपल्या लेकीला परवानगी देऊन, तो पटकन आपल्या महालात परत गेला.
शैलजापि ययौ शैलम् अगम्यमपि दैवतैः सखीभ्यामनुयाता तु नियता नगराजजा
आणि पर्वतराजाची कन्या आपल्या मैत्रिणींना घेऊन, देवांनाही जिथे जाता येत नाही अशा पर्वतावर गेली; ती नेहमीच ठाम राहणारी राजकन्या होती.
शृङ्गं हिमवतः पुण्यं नानाधातुविभूषितम् दिव्यपुष्पलताकीर्णं सिद्धगन्धर्वसेवितम्
ती हिमालयाच्या त्या पवित्र शिखरावर पोहोचली, जे विविध धातूंनी सजलेलं होतं, दिव्य फुलांनी वेलींनी वेढलेलं, सिद्ध आणि गंधर्वांनी सेविलेलं होतं.
नानामृगगणाकीर्णं भ्रमरोद्घुष्टपादपम् दिव्यप्रस्रवणोपेतं दीर्घिकाभिरलंकृतम्
त्या ठिकाणी अनेक प्राण्यांचे थवे होते, मधमाशांनी गजबजलेल्या झाडांवर, दिव्य झऱ्यांनी आणि सुंदर तलावांनी ते सजलेलं होतं.
नानापक्षिगणाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् जलजस्थलजैः पुष्पैः प्रोत्फुल्लैरुपशोभितम्
विविध पक्ष्यांच्या थव्यांनी भरलेलं, चक्रवाकांनी शोभलेलं, जल आणि जमिनीवरील उमललेल्या फुलांनी सजलेलं ते ठिकाण होतं.
चित्रकन्दरसंस्थानं गुहागृहमनोहरम् विहङ्गसंघसंजुष्टं कल्पपादपसंकटम्
चित्रविचित्र गुहा असलेलं, सुंदर घरासारखं वाटणारं, पक्ष्यांच्या थव्यांनी भरलेलं आणि कल्पवृक्षांनी दाटलेलं ते स्थान होतं.
तत्रापश्यन्महाशाखं शाखिनं हरितच्छदम् सर्वर्तुकुसुमोपेतं मनोरथशतोज्ज्वलम्
तिथे तिने एक मोठं झाड पाहिलं, ज्याच्या फांद्या विशाल होत्या, हिरव्या पानांनी झाकलेलं, सर्व ऋतूंच्या फुलांनी सजलेलं आणि शेकडो इच्छांनी उजळलेलं होतं.
नानापुष्पसमाकीर्णं नानाविधफलान्वितम् नतं सूर्यस्य रुचिभिर् भिन्नसंहृतपल्लवम्
ते झाड विविध फुलांनी आणि अनेक प्रकारच्या फळांनी भरलेलं होतं, त्याच्या वाकलेल्या पानांवर सूर्यकिरणांनी रंगीबेरंगी छटा उमटल्या होत्या.
तत्राम्बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा संवीता वल्कलैर्दिव्यैर् दर्भनिर्मितमेखला
तिथे पर्वतराजकन्येने आपले वस्त्र आणि दागिने काढून ठेवले, दिव्य झाडाच्या सालीचे वस्त्र परिधान केले आणि कुशाच्या गवताची कमरबंध घातली.
त्रिःस्नाता पाटलाहारा बभूव शरदां शतम् शतमेकेन शीर्णेन पर्णेनावर्तयत्तदा
ती दिवसातून तीन वेळा स्नान करायची, फिकट रंगाच्या फळांवर जगायची, शंभर वर्षे तिने एकच गळून पडलेलं पान खाऊन उपवास केला.
निराहारा शतं साभूत् समानां तपसां निधिः तत उद्वेजिताः सर्वे प्राणिनस्तत्तपो ऽग्निना
ती शंभर वर्षे उपवास करून, कठोर तप करीत राहिली. तिच्या या तपाच्या ज्वाळेमुळे सर्व जीव घाबरले.
ततः सस्मार भगवान् मुनीन्सप्त शतक्रतुः ते समागम्य मुनयः सर्वे समुदितास्ततः
मग इंद्राने त्या सात ऋषींना आठवले. ते सर्व ऋषी आनंदाने एकत्र आले.
पूजिताश्च महेन्द्रेण पप्रच्छुस्तं प्रयोजनम् किमर्थं तु सुरश्रेष्ठ संस्मृतास्तु वयं त्वया
महेंद्राने त्यांचे आदराने स्वागत केले. त्यांनी विचारले, 'देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आम्हाला का बोलावले आहे?'
शक्रः प्रोवाच शृण्वन्तु भगवन्तः प्रयोजनम् हिमाचले तपो घोरं तप्यते भूधरात्मजा तस्या ह्यभिमतं कामं भवन्तः कर्तुमर्हथ
शक्र म्हणाला, 'हे पूज्य ऋषींनो, ऐका. हिमालयावर पर्वतराजाची कन्या कठोर तप करत आहे. तिची इच्छा पूर्ण करणे हे तुमचे कर्तव्य आहे.'
ततः समापतन्देव्या जगदर्थं त्वरान्विताः तथेत्युक्त्वा तु शैलेन्द्रं सिद्धसंघातसेवितम्
मग त्या ऋषींनी जगाच्या कल्याणासाठी देवीकडे जलद गेले. 'तसेच होईल' असे म्हणून, ते सिद्धांच्या समूहासह पर्वतराजाकडे गेले.
ऊचुरागत्य मुनयस् तामथो मधुराक्षरम् पुत्रि किं ते व्यवसितः कामः कमललोचने
ऋषी तेथे जाऊन गोड शब्दांत म्हणाले, 'मुली, कमलासारख्या डोळ्यांची, तुझी ठाम इच्छा काय आहे?'
तानुवाच ततो देवी सलज्जा गौरवान्मुनीन् तपस्यतो महाभागाः प्राप्य मौने भवादृशान्
मग देवी लाजत आणि आदराने म्हणाली, 'हे पुण्यवान ऋषींनो, तप करणारे आणि मौन धारण करणारे, तुमच्यासारख्या थोर व्यक्तींच्या सान्निध्यात—'
वन्दनाय नियुक्ता धीः पावयत्यविकल्पितम् प्रश्नोन्मुखत्वाद्भवतां युक्तमासनमादितः
माझे मन नम्रतेने वंदन करण्यात एकाग्र झाले आहे. प्रश्न विचारण्याच्या तयारीमुळे, मी प्रथम तुमची आसने स्विकारली आहेत.
उपविष्टाः श्रमोन्मुक्तास् ततः प्रक्ष्यथ मामतः इत्युक्त्वा सा ततश्चक्रे कृतासनपरिग्रहान्
तुम्ही आसनावर बसून, श्रममुक्त झाल्यावर मग मला विचाराल. असे म्हणून तिने त्यांच्यासाठी आसनांची व्यवस्था केली.
सा तु तान्विधिवत्पूज्यान् पूजयित्वा विधानतः उवाचादित्यसंकाशान् मुनीन्सप्त सती शनैः
तिने योग्य पद्धतीने त्या पूज्य ऋषींची पूजा केली आणि मग सूर्यासारखे तेजस्वी असलेल्या सात ऋषींना हळूहळू संबोधले.