मनुष्यदेवजातीनां शुभाशुभनिवेदकम् लक्षणं हस्तपादादौ विहितैर्लक्षणैः किल
माणसं आणि देव यांच्यात, शुभ किंवा अशुभ फळ दाखवणारी खूण म्हणजे हातपायांवर असलेली चिन्हं असतात.
सेयम् उत्तानहस्तेति त्वयोक्ता मुनिपुंगव उत्तानहस्तता प्रोक्ता याचतामेव नित्यदा
ही स्त्री 'उलट्या हातांची' आहे असं तुम्ही सांगितलं, हे श्रेष्ठ मुनी; उलट्या हातांची स्थिती नेहमी मागणाऱ्यांमध्येच असते असं म्हणतात.
शुभोदयानां धन्यानां न कदाचित्प्रयच्छताम् स्वछाययास्याश्चरणौ त्वयोक्तौ व्यभिचारिणौ
शुभ जन्म आणि भाग्य असणाऱ्यांनी कधीच काही दिलं नाही, असं तुम्ही सांगितलं; तिच्या पायांची सावलीच तिच्या व्यभिचाराचं लक्षण आहे.
तत्रापि श्रेयसां ह्याशा मुने न प्रतिभाति नः शरीरलक्षणाश्चान्ये पृथक्फलनिवेदिनः
तरीही, हे मुनी, आम्हाला चांगल्या गोष्टींची आशा वाटत नाही; शरीरावरच्या इतर चिन्हांनी वेगवेगळे फळ दर्शवले जातात.
सौभाग्यधनपुत्रायुः पतिलाभानुशंसनम् तैश्च सर्वैर्विहीनेयं त्वमात्थ मुनिपुंगव
सौभाग्य, धन, पुत्र, आयुष्य आणि पती मिळण्याची चिन्हं — या सर्वांपासून ही स्त्री वंचित आहे असं तुम्ही सांगितलं, हे श्रेष्ठ मुनी.
त्वं मे सर्वं विजानासि सत्यवागसि चाप्यतः मुह्यामि मुनिशार्दूल हृदयं दीर्यतीव मे
तुम्ही माझ्याबद्दल सर्व काही जाणता आणि नेहमी सत्य बोलता; पण, हे मुनीशार्दूल, मी गोंधळलो आहे आणि माझं हृदय तुटतंय असं वाटतं.
इत्युक्त्वा विरतः शैलो महादुःखविचारणात् श्रुत्वैतदखिलं तस्माच् छैलराजमुखाम्बुजात् स्मितपूर्वमुवाचेदं नारदो देवचोदितः
असं म्हणून शैलराज मोठ्या दुःखाच्या विचारातून थांबला; त्याच्या कमलासारख्या मुखातून हे सर्व ऐकून, देवांच्या प्रेरणेने नारदाने हसत उत्तर दिलं.
हर्षस्थाने ऽपि महति त्वया दुःखं निरूप्यते अपरिच्छिन्नवाक्यार्थे मोहं यासि महागिरे
मोठ्या आनंदाच्या ठिकाणीही तू दुःखच सांगतोस; तुझ्या शब्दांचा अर्थ स्पष्ट नाही, म्हणून तू गोंधळात पडलास, हे महागिरी.
इमां शृणु गिरं मत्तो रहस्यपरिनिष्ठिताम् समाहितो महाशैल मयोक्तस्य विचारणे
हे महाशैल, मी सांगितलेल्या या गुप्त गोष्टी लक्षपूर्वक ऐक; मी जे सांगितलं त्याचा विचार कर.
न जातो ऽस्याः पतिर्देव्या यन्मयोक्तं हिमाचल न स जातो महादेवो भूतभव्यभवोद्भवः शरण्यः शाश्वतः शास्ता शंकरः परमेश्वरः
हे हिमाचल, मी जे म्हटलं की हिला नवरा जन्मलेला नाही, त्याचा अर्थ असा की, भूत, भविष्य आणि वर्तमानाचा मूळ, शरण देणारा, शाश्वत, गुरु, शंकर, परमेश्वर — तो महादेव जन्म घेत नाही.
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रमुनयो जन्ममृत्युजरार्दिताः तस्यैते परमेशस्य सर्वे क्रीडनका गिरे
ब्रह्मा, विष्णू, इंद्र आणि ऋषी — हे सर्व जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्याने त्रस्त आहेत; ते सर्व त्या परमेश्वराच्या केवळ खेळण्यासारखे आहेत, हे गिरिराज.
आस्ते ब्रह्मा तदिच्छातः सम्भूतो भुवनप्रभुः विष्णुर्युगे युगे जातो नानाजातिर्महातनुः
ब्रह्मा त्याच्या इच्छेने निर्माण होतो आणि जगाचा स्वामी असतो; विष्णू प्रत्येक युगात वेगवेगळ्या रूपात आणि महान देहाने जन्म घेतो.
मन्यसे मायया जातं विष्णुं चापि युगे युगे आत्मनो न विनाशो ऽस्ति स्थावरान्ते ऽपि भूधर
तुला वाटतं की विष्णू प्रत्येक युगात मायेने जन्म घेतो; पण, स्थावराच्याही शेवटी आत्म्याचा नाश होत नाही, हे गिरिराज.
संसारे जायमानस्य भ्रियमाणस्य देहिनः नश्यते देह एवात्र नात्मनो नाश उच्यते
संसारात जन्म घेणाऱ्याला आणि शरीर धारण करणाऱ्याला फक्त शरीराचा नाश होतो; आत्म्याचा कधीही नाश होत नाही असं सांगितलं जातं.
ब्रह्मादिस्थावरान्तो ऽयं संसारो यः प्रकीर्तितः स जन्ममृत्युदुःखार्तो ह्य् अवशः परिवर्तते
ब्रह्मादिकडून स्थावरांपर्यंतचा हा संसार जन्म, मृत्यू आणि दुःखांनी भरलेला आहे आणि तो सर्वजण अगतिकपणे या चक्रात फिरत राहतात.
महादेवो ऽचलः स्थाणुर् न जातो जनको ऽजरः भविष्यति पतिः सो ऽस्या जगन्नाथो निरामयः
महादेव हे कायमचे, अचल, जन्मरहित, सर्वांचे जनक आणि कधीही न वयस्क होणारे आहेत; ते या जगाचे स्वामी आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त असतील.
यदुक्तं च मया देवी लक्षणैर्वर्जिता तव शृणु तस्यापि वाक्यस्य सम्यक्त्वेन विचारणम्
देवी, मी तुझ्या गुणांविषयी जे सांगितले आहे त्याचा अर्थ नीट समजावून सांगतो, ते तू ऐक.
लक्षणं दैविको ह्यङ्कः शरीरावयवाश्रयः सर्वायुर्धनसौभाग्यपरिमाणप्रकाशकः
दैवी चिन्ह म्हणजे शरीराच्या अवयवांवर असलेले असे काही लक्षण, जे आयुष्य, संपत्ती आणि भाग्य किती आहे हे दर्शवते.
अनन्तस्याप्रमेयस्य सौभाग्यस्यास्य भूधर नैवाङ्को लक्षणाकारः शरीरे संविधीयते
हे पर्वता, या अनंत आणि मोजता न येणाऱ्या भाग्यासाठी शरीरावर कोणतेही चिन्ह किंवा लक्षण नसते.
अतो ऽस्या लक्षणं गात्रे शैल नास्ति महामते यथाहमुक्तवानस्या ह्य् उत्तानकरतां सदा
म्हणून, हे बुद्धिमान पर्वता, जसे मी सांगितले तसे तिच्या शरीरावर कोणतेही लक्षण नाही; पण ती नेहमीच उघड्या हाताने वर देणारी आहे.
उत्तानो वरदः पाणिर् एष देव्याः सदैव तु सुरासुरमुनिव्रातवरदेयं भविष्यति
देवीचा हा उघडा, वर देणारा हात नेहमीच देव, असुर आणि ऋषी यांना वर देत राहील.
यथा प्रोक्तं तदा पादौ स्वच्छायाव्यभिचारिणौ अस्याः शृणु ममात्रापि वाग्युक्तिं शैलसत्तम
जसे सांगितले आहे, तिचे पाय नेहमीच स्वच्छ छायेत अढळ आहेत; हे पर्वतश्रेष्ठ, याचाच अर्थ मी आता सांगतो, ते तू ऐक.
चरणौ पद्मसंकाशाव् अस्याः स्वच्छनखोज्ज्वलौ सुरासुराणां नमतां किरीटमणिकान्तिभिः
तिचे पाय कमळासारखे, स्वच्छ आणि तेजस्वी नखांनी शोभलेले आहेत; देव आणि असुर जे तिला वंदन करतात, त्यांच्या किरीटातील रत्नांच्या प्रकाशात हे पाय प्रतिबिंबित होतात.
विचित्रवर्णैर्भासन्तौ स्वच्छायाप्रतिबिम्बितौ भार्या जगद्गुरोर्ह्येषा वृषाङ्कस्य महीधर
हे पाय विविध रंगांनी उजळलेले, स्वच्छ छायेत प्रतिबिंबित झालेले आहेत; ही जगाच्या गुरूची, वृषध्वजाची पत्नी आहे, हे पर्वता.
जननी लोकधर्मस्य सम्भूता भूतभावनी शिवेयं पावनायैव त्वत्क्षेत्रे पावकद्युतिः
ती या जगाच्या धर्माची जननी, सर्व भूतांची उत्पत्ती करणारी आहे; ही शिवा, अग्निसारखी तेजस्वी, तुझ्या प्रदेशात जगाच्या पावनतेसाठी प्रकट झाली आहे.
तद्यथा शीघ्रमेवैषां योगं यायात्पिनाकिना तथा विधेयं विधिवत् त्वया शैलेन्द्रसत्तम अत्यन्तं हि महत्कार्यं देवानां हिमभूधर
म्हणून, तिचा आणि पिनाकधारीचा योग लवकर व्हावा, म्हणून पर्वतराजा, तू सर्व विधी नीट पार पाड; कारण हे देवांसाठी फार मोठे कार्य आहे, हे हिमवान.
एवं श्रुत्वा तु शैलेन्द्रो नारदात्सर्वमेव हि आत्मानं स पुनर्जातं मेने मेनापतिस्तदा
हे सर्व नारदाकडून ऐकून, पर्वतराजाला असे वाटले की तो त्या क्षणी पुन्हा जन्माला आला आहे.
नमस्कृत्य वृषाङ्काय तदा देवाय धीमते उवाच सो ऽपि संहृष्टो नारदं तु हिमाचलः
मग त्याने वृषध्वज, त्या बुद्धिमान देवाला वंदन करून, आनंदाने नारदाशी बोलायला सुरुवात केली.
दुस्तरान्नरकाद्घोराद् उद्धृतो ऽस्मि त्वया मुने पातालादहमुद्धृत्य सप्तलोकाधिपः कृतः
मुनी, तू मला त्या भयंकर, कठीण नरकातून बाहेर काढलेस; पाताळातून वर आणून मला सातही लोकांचा स्वामी केलेस.
हिमाचलो ऽस्मि विख्यातस् त्वया मुनिवराधुना हिमाचले ऽचलगुणां प्रापितो ऽस्मि समुन्नतिम्
मुनीश्रेष्ठा, आता तू मला हिमाचल या नावाने प्रसिद्ध केलेस आणि पर्वतांमध्ये श्रेष्ठत्व दिलेस.