यापि स्यात्पूर्णसर्वाढ्या पतिपुत्रधनादिभिः किं पुनर्दुर्भगा हीना पतिपुत्रधनादिभिः
जरी तिला नवरा, मुले, संपत्ती आणि इतर सगळ्या गोष्टी मिळाल्या तरी, मग ज्या दुर्दैवीला नवरा, मुले किंवा संपत्ती काहीच नाही, तिचं काय?
त्वं चोक्तवान्सुताया मे शरीरे दोषसंग्रहम् अहो मुह्यामि शुष्यामि ग्लामि सीदामि नारद
आणि तू म्हणालास की माझ्या मुलीत शरीराचे दोष आहेत; हे ऐकून मी गोंधळलोय, मी कोमेजलोय, थकलोय, आणि अगदी खचून गेलोय, हे नारद.
अयुक्तमथ वक्तव्यम् अप्राप्यमपि सांप्रतम् अनुग्रहेण मे छिन्द्धि दुःखं कन्याश्रयं मुने
आता अशक्य किंवा अनुचित बोलणं योग्य नाही; तुझ्या कृपेने, हे मुनी, माझ्या कन्येमुळे झालेलं हे दुःख दूर कर.
परिच्छिन्ने ऽप्यसंदिग्धे मनः परिभवाश्रयम् तृष्णा मुष्णाति निष्णाता फललोभाश्रयाशुभा
मन अगदी स्पष्ट आणि शंका नसतानाही, ते अपमानाचं कारण होतं; कारण फळाची इच्छा असलेली तृष्णा त्याला जखडते आणि भ्रष्ट करते.
स्त्रीणां हि परमं जन्म कुलानामुभयात्मनाम् इहामुत्र सुखायोक्तं सत्पतिप्राप्तिसंज्ञितम्
स्त्रियांसाठी, चांगल्या किंवा सामान्य कुळात जन्म घेणं, हे या जन्मात आणि पुढच्या जन्मात सुखासाठीच मानलं जातं, आणि चांगला नवरा मिळणं हेच त्यांचं मोठं भाग्य समजलं जातं.
दुर्लभः सत्पतिः स्त्रीणां विगुणो ऽपि पतिः किल न प्राप्यते विना पुण्यैः पतिर्नार्या कदाचन
स्त्रियांसाठी चांगला नवरा मिळणं फारच दुर्मिळ आहे; वाईट नवरा मिळणंही कठीणच असतं. पुण्य नसल्यास कोणत्याही स्त्रीला नवरा मिळत नाही.
यतो निःसाधनो धर्मः परिमाणोज्झिता रतिः धनं जीवितपर्याप्तं पत्यौ नार्याः प्रतिष्ठितम्
जेथे धर्माला साधन नाही, सुखाला मर्यादा नाही, आणि धन फक्त जगण्यासाठी पुरेसे आहे, तेथे स्त्रीचं आधारस्थान तिच्या नवऱ्यातच असतं.
निर्धनो दुर्भगो मूर्खः सर्वलक्षणवर्जितः दैवतं परमं नार्याः पतिरुक्तः सदैव हि
जो नवरा गरीब, दुर्दैवी, मूर्ख आणि सर्व गुणांपासून वंचित आहे, तोच देवांच्या मते स्त्रीसाठी नेहमीच सर्वश्रेष्ठ मानला जातो.
त्वया चोक्तं हि देवर्षे न जातो ऽस्याः पतिः किल एतद्दौर्भाग्यमतुलम् असंख्यं गुरु दुःसहम्
हे दिव्य ऋषी, तुम्हीच सांगितलं की हिला नवरा जन्मलाच नाही; हे अद्वितीय दुर्दैव अनंत, फार मोठं आणि सहन करायला कठीण आहे.
चराचरे भूतसर्गे यदद्यापि च नो मुने न स जात इति ब्रूषे तेन मे व्याकुलं मनः
चराचर सृष्टीत, हे मुनी, तुम्ही म्हणता की आजही तिचा नवरा जन्मलेला नाही; त्यामुळे माझं मन फार अस्वस्थ झालं आहे.
मनुष्यदेवजातीनां शुभाशुभनिवेदकम् लक्षणं हस्तपादादौ विहितैर्लक्षणैः किल
माणसं आणि देव यांच्यात, शुभ किंवा अशुभ फळ दाखवणारी खूण म्हणजे हातपायांवर असलेली चिन्हं असतात.
सेयम् उत्तानहस्तेति त्वयोक्ता मुनिपुंगव उत्तानहस्तता प्रोक्ता याचतामेव नित्यदा
ही स्त्री 'उलट्या हातांची' आहे असं तुम्ही सांगितलं, हे श्रेष्ठ मुनी; उलट्या हातांची स्थिती नेहमी मागणाऱ्यांमध्येच असते असं म्हणतात.
शुभोदयानां धन्यानां न कदाचित्प्रयच्छताम् स्वछाययास्याश्चरणौ त्वयोक्तौ व्यभिचारिणौ
शुभ जन्म आणि भाग्य असणाऱ्यांनी कधीच काही दिलं नाही, असं तुम्ही सांगितलं; तिच्या पायांची सावलीच तिच्या व्यभिचाराचं लक्षण आहे.
तत्रापि श्रेयसां ह्याशा मुने न प्रतिभाति नः शरीरलक्षणाश्चान्ये पृथक्फलनिवेदिनः
तरीही, हे मुनी, आम्हाला चांगल्या गोष्टींची आशा वाटत नाही; शरीरावरच्या इतर चिन्हांनी वेगवेगळे फळ दर्शवले जातात.
सौभाग्यधनपुत्रायुः पतिलाभानुशंसनम् तैश्च सर्वैर्विहीनेयं त्वमात्थ मुनिपुंगव
सौभाग्य, धन, पुत्र, आयुष्य आणि पती मिळण्याची चिन्हं — या सर्वांपासून ही स्त्री वंचित आहे असं तुम्ही सांगितलं, हे श्रेष्ठ मुनी.
त्वं मे सर्वं विजानासि सत्यवागसि चाप्यतः मुह्यामि मुनिशार्दूल हृदयं दीर्यतीव मे
तुम्ही माझ्याबद्दल सर्व काही जाणता आणि नेहमी सत्य बोलता; पण, हे मुनीशार्दूल, मी गोंधळलो आहे आणि माझं हृदय तुटतंय असं वाटतं.
इत्युक्त्वा विरतः शैलो महादुःखविचारणात् श्रुत्वैतदखिलं तस्माच् छैलराजमुखाम्बुजात् स्मितपूर्वमुवाचेदं नारदो देवचोदितः
असं म्हणून शैलराज मोठ्या दुःखाच्या विचारातून थांबला; त्याच्या कमलासारख्या मुखातून हे सर्व ऐकून, देवांच्या प्रेरणेने नारदाने हसत उत्तर दिलं.
हर्षस्थाने ऽपि महति त्वया दुःखं निरूप्यते अपरिच्छिन्नवाक्यार्थे मोहं यासि महागिरे
मोठ्या आनंदाच्या ठिकाणीही तू दुःखच सांगतोस; तुझ्या शब्दांचा अर्थ स्पष्ट नाही, म्हणून तू गोंधळात पडलास, हे महागिरी.
इमां शृणु गिरं मत्तो रहस्यपरिनिष्ठिताम् समाहितो महाशैल मयोक्तस्य विचारणे
हे महाशैल, मी सांगितलेल्या या गुप्त गोष्टी लक्षपूर्वक ऐक; मी जे सांगितलं त्याचा विचार कर.
न जातो ऽस्याः पतिर्देव्या यन्मयोक्तं हिमाचल न स जातो महादेवो भूतभव्यभवोद्भवः शरण्यः शाश्वतः शास्ता शंकरः परमेश्वरः
हे हिमाचल, मी जे म्हटलं की हिला नवरा जन्मलेला नाही, त्याचा अर्थ असा की, भूत, भविष्य आणि वर्तमानाचा मूळ, शरण देणारा, शाश्वत, गुरु, शंकर, परमेश्वर — तो महादेव जन्म घेत नाही.
ब्रह्मविष्ण्विन्द्रमुनयो जन्ममृत्युजरार्दिताः तस्यैते परमेशस्य सर्वे क्रीडनका गिरे
ब्रह्मा, विष्णू, इंद्र आणि ऋषी — हे सर्व जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्याने त्रस्त आहेत; ते सर्व त्या परमेश्वराच्या केवळ खेळण्यासारखे आहेत, हे गिरिराज.
आस्ते ब्रह्मा तदिच्छातः सम्भूतो भुवनप्रभुः विष्णुर्युगे युगे जातो नानाजातिर्महातनुः
ब्रह्मा त्याच्या इच्छेने निर्माण होतो आणि जगाचा स्वामी असतो; विष्णू प्रत्येक युगात वेगवेगळ्या रूपात आणि महान देहाने जन्म घेतो.
मन्यसे मायया जातं विष्णुं चापि युगे युगे आत्मनो न विनाशो ऽस्ति स्थावरान्ते ऽपि भूधर
तुला वाटतं की विष्णू प्रत्येक युगात मायेने जन्म घेतो; पण, स्थावराच्याही शेवटी आत्म्याचा नाश होत नाही, हे गिरिराज.
संसारे जायमानस्य भ्रियमाणस्य देहिनः नश्यते देह एवात्र नात्मनो नाश उच्यते
संसारात जन्म घेणाऱ्याला आणि शरीर धारण करणाऱ्याला फक्त शरीराचा नाश होतो; आत्म्याचा कधीही नाश होत नाही असं सांगितलं जातं.
ब्रह्मादिस्थावरान्तो ऽयं संसारो यः प्रकीर्तितः स जन्ममृत्युदुःखार्तो ह्य् अवशः परिवर्तते
ब्रह्मादिकडून स्थावरांपर्यंतचा हा संसार जन्म, मृत्यू आणि दुःखांनी भरलेला आहे आणि तो सर्वजण अगतिकपणे या चक्रात फिरत राहतात.
महादेवो ऽचलः स्थाणुर् न जातो जनको ऽजरः भविष्यति पतिः सो ऽस्या जगन्नाथो निरामयः
महादेव हे कायमचे, अचल, जन्मरहित, सर्वांचे जनक आणि कधीही न वयस्क होणारे आहेत; ते या जगाचे स्वामी आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त असतील.
यदुक्तं च मया देवी लक्षणैर्वर्जिता तव शृणु तस्यापि वाक्यस्य सम्यक्त्वेन विचारणम्
देवी, मी तुझ्या गुणांविषयी जे सांगितले आहे त्याचा अर्थ नीट समजावून सांगतो, ते तू ऐक.
लक्षणं दैविको ह्यङ्कः शरीरावयवाश्रयः सर्वायुर्धनसौभाग्यपरिमाणप्रकाशकः
दैवी चिन्ह म्हणजे शरीराच्या अवयवांवर असलेले असे काही लक्षण, जे आयुष्य, संपत्ती आणि भाग्य किती आहे हे दर्शवते.
अनन्तस्याप्रमेयस्य सौभाग्यस्यास्य भूधर नैवाङ्को लक्षणाकारः शरीरे संविधीयते
हे पर्वता, या अनंत आणि मोजता न येणाऱ्या भाग्यासाठी शरीरावर कोणतेही चिन्ह किंवा लक्षण नसते.
अतो ऽस्या लक्षणं गात्रे शैल नास्ति महामते यथाहमुक्तवानस्या ह्य् उत्तानकरतां सदा
म्हणून, हे बुद्धिमान पर्वता, जसे मी सांगितले तसे तिच्या शरीरावर कोणतेही लक्षण नाही; पण ती नेहमीच उघड्या हाताने वर देणारी आहे.