अवगम्यार्थमखिलं तत आमन्त्र्य नारदः शक्रं जगाम भगवान् हिमशैलनिवेशनम्
संपूर्ण गोष्ट समजून, नारदांनी इंद्राची परवानगी घेऊन हिमाचलाच्या निवासस्थानी, त्या भगवंताकडे प्रस्थान केले.
तत्र द्वारे स विप्रेन्द्रश् चित्रवेत्रलताकुले वन्दितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः
तेथे, विविध रंगांच्या वेटाळ्या आणि वेलींनी सजलेल्या दाराशी, बाहेर आलेल्या हिमाचलाने त्या मुनीचे स्वागत केले.
सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम् निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैले न विस्तृते
दोघेही पृथ्वीला शोभा देणाऱ्या, जरी मोठा नसला तरी सोन्याच्या महालात शिरले; तेथे हिमाचलाने नारदांचे स्वागत केले.
महासने मुनिवरो निषसादातुलद्युतिः यथार्हं चार्घ्यपाद्यं च शैलस्तस्मै न्यवेदयत्
अतुलनीय तेज असलेला तो श्रेष्ठ मुनी मोठ्या आसनावर बसला; आणि पर्वताने योग्य रीतीने त्यांना अर्घ्य आणि पाय धुण्याचे पाणी दिले.
मुनिस्तु प्रतिजग्राह तमर्घं विधिवत्तदा गृहीतार्घं मुनिवरम् अपृच्छच्छ्लक्ष्णया गिरा
मुनीने ते अर्घ्य विधिप्रमाणे स्वीकारले; आणि अर्घ्य घेतल्यानंतर, त्या श्रेष्ठ मुनीने गोड शब्दांत पर्वताला विचारले.
कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननाम्बुजः मुनिरप्यद्रिराजानम् अपृच्छत्कुशलं तदा
पर्वताने, त्याचे कमळासारखे फुललेले तोंड घेऊन, हळुवारपणे मुनीच्या तपश्चर्येची कुशल विचारली; आणि मुनीनेही पर्वतराजाची कुशल विचारली.
अहो ऽवतारिताः सर्वे संनिवेशे महागिरे पृथुत्वं मनसा तुल्यं कन्दराणां तथाचल
वा! सर्वजण या महान पर्वताच्या वसाहतीत आले आहेत; गुंफा आणि पर्वत यांची विशालता मनात सारखीच वाटते.
गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते प्रसन्नता च तोयस्य मनसो ऽप्यधिका च ते
तुझ्या गुणांचे वजन सर्व स्थिर वस्तूंहून अधिक आहे, आणि तुझ्या मनाची प्रसन्नता पाण्याप्रमाणेच, पण त्याहूनही जास्त आहे.
न लक्षयामः शैलेन्द्र शिष्यते कन्दरोदरात् न च लक्ष्मीस्तथा स्वर्गे कुत्राधिकतया स्थिता
हे पर्वतराजा, आम्हाला गुंफांच्या आत काहीच उरलेले दिसत नाही; आणि स्वर्गातही अशी संपत्ती कुठेही श्रेष्ठतेने स्थिर नाही.
नानातपोभिर्मुनिभिर् ज्वलनार्कसमप्रभैः पावनैः पावितो नित्यं त्वत्कन्दरसमाश्रितैः
अनेक तपस्वी मुनी, ज्वाळा आणि सूर्यासारखे तेजस्वी, तुझ्या गुंफांमध्ये वास करतात म्हणून त्या नेहमी पवित्र राहतात.
अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः पितुर्गृह इवासन्ना देवगन्धर्वकिंनराः
स्वर्गातील निवासस्थानांमध्ये रस नसलेले, आपापल्या राजवाड्यांचा तिरस्कार करणारे देव, गंधर्व आणि किन्नर, जणू काही वडिलांच्या घरीच आहेत अशा मोकळेपणाने तिथे थांबले होते.
अहो धन्यो ऽसि शैलेन्द्र यस्य ते कन्दरं हरः अध्यास्ते लोकनाथो ऽपि समाधानपरायणः
अहो, शैलेंद्रा, तू किती भाग्यवान! तुझ्या डोंगरातील गुहेत स्वतः लोकांचा स्वामी, ध्यानात मग्न असलेला हराच वास करतो.
इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया
देवर्षी नारदांनी आदराने असे बोलताच, हिमशैलाची राणी मेना, त्या ऋषींचे दर्शन घेण्याची इच्छा बाळगून,
अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका लज्जाप्रणयनम्राङ्गी प्रविवेश निवेशनम्
ती आपल्या मुलीसह आणि काही दासींसह, लाज आणि प्रेमाने वाकलेली, निवासस्थानी आत गेली.
तत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी दृष्ट्वा तु तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा
तिथे, संयमी असा तो महान ऋषी पर्वतराजासोबत बसला होता; आणि त्या तेजस्वी ऋषीला पाहून पर्वतराजाची प्रिय पत्नी पुढे आली.
ववन्दे गूढवदना पाणिपद्मकृताञ्जलिः तां विलोक्य महाभागो महर्षिर् अमितद्युतिः
तिने चेहरा अर्धवट लपवून, कमळासारख्या हातांनी नमस्कार केला; तिला पाहून, अमाप तेज असलेला तो महान ऋषी,
आशीर्भिर् अमृतोद्गाररूपाभिस्तां व्यवर्धयत् ततो विस्मितचित्ता तु हिमवद्गिरिपुत्रिका
अमृतासारख्या गोड आशीर्वचनांनी तिला वाढवले; त्यानंतर हिमालयाची कन्या मनोमन आश्चर्यचकित झाली.
उदैक्षन्नारदं देवी मुनिमद्भुतरूपिणम् एहि वत्सेति चाप्युक्ता ऋषिणा स्निग्धया गिरा
ती देवी त्या अद्भुत रूप असलेल्या नारद ऋषीकडे पाहू लागली; आणि त्या ऋषीने प्रेमळ शब्दांनी, 'ये बाळा,' असे म्हटले.
कण्ठे गृहीत्वा पितरम् उत्सङ्गे समुपाविशत् उवाच माता तां देवीम् अभिवन्दय पुत्रिके
तिने वडिलांना गळ्यात मिठी मारली आणि त्यांच्या मांडीवर बसली; मग आईने तिला सांगितले, 'मुली, देवीला नमस्कार कर.'
भगवन्तं ततो धन्यं पतिमाप्स्यसि संमतम् इत्युक्ता तु ततो मात्रा वस्त्रान्तपिहितानना
मग आईने तिला म्हटले, 'तुला तो सर्वांना प्रिय आणि धन्य असा पती मिळेल'; हे ऐकून तिने वस्त्राच्या कडने चेहरा झाकला.
किंचित्कम्पितमूर्धा तु वाक्यं नोवाच किंचन ततः पुनरुवाचेदं वाक्यं माता सुतां तदा
तिचे डोके थोडेसे हलत होते, पण ती काहीच बोलली नाही; तेव्हा आईने पुन्हा तिला असे सांगितले.
वत्से वन्दय देवर्षिं ततो दास्यामि ते शुभम् रत्नक्रीडनकं रम्यं स्थापितं यच्चिरं मया
'बाळा, देवर्षीला नमस्कार कर; मग मी तुला एक सुंदर, रत्नजडित खेळणे देईन, जे मी खूप दिवस जपून ठेवले आहे.'
इत्युक्ता तु ततो वेगाद् उद्धृत्य चरणौ तदा ववन्दे मूर्ध्नि संधाय करपङ्कजकुड्मलम्
आईच्या आग्रहावरून, तिने पटकन उठून, कमळासारखे हात त्यांच्या पायांवर ठेवले आणि मस्तक त्या पायांवर टेकवून नमस्कार केला.
कृते तु वन्दने तस्या माता सखीमुखेन तु चोदयामास शनकैस् तस्याः सौभाग्यशंसिनाम्
तिने नमस्कार केल्यावर, आईने तिच्या सखीमार्फत हळूवारपणे तिच्या सौभाग्याची स्तुती करणाऱ्यांना प्रोत्साहित केले.
शरीरलक्षणानां तु विज्ञानाय तु कौतुकात् स्त्रीस्वभावाद्यद्दुहितुश् चिन्तां हृदि समुद्वहन्
मुलीच्या शरीरावरील चिन्हे जाणून घेण्याच्या उत्सुकतेने आणि स्त्रीसुलभ स्वभावामुळे, तिच्या मनात त्या मुलीबद्दल विचार आला.
ज्ञात्वा तदिङ्गितं शैलो महिष्या हृदयेन तु अनुद्गीर्णो ऽक्षतिर्मेने रम्यमेतदुपस्थितम्
पत्नीच्या मनातील संकेत ओळखून, पर्वतराजाने, जरी काहीही बोलले गेले नव्हते, तरी हे सर्व मनापासून आनंददायक वाटले.
चोदितः शैलमहिषीसख्या मुनिवरस्तदा स्मिताननो महाभागो वाक्यं प्रोवाच नारदः
राणीच्या सखीने सुचवल्यावर, तो महान आणि हसतमुख ऋषी नारद पर्वतराजाला म्हणाला:
न जातो ऽस्याः पतिर्भद्रे लक्षणैश्च विवर्जिता उत्तानहस्ता सततं चरणैर्व्यभिचारिभिः स्वछायया भविष्येयं किमन्यद्बहु भाष्यते
'मृदु स्वभावाच्या राणी, हिला पती मिळणार नाही; तिच्यात शुभ लक्षणे नाहीत. तिचे हात नेहमी उघडे असतात, पाय स्थिर नाहीत; स्वतःच्या सावलीतच ती राहील. यापेक्षा अधिक मी काय सांगू?'
श्रुत्वैतत्संभ्रमाविष्टो ध्वस्तधैर्यो महाबलः नारदं प्रत्युवाचाथ साश्रुकण्ठो महागिरिः
हे ऐकून, महाबळवान तो पर्वत अत्यंत गोंधळून गेला, त्याचं धैर्य ढासळलं, आणि डोळ्यांत अश्रू आणून त्याने नारदांना बोललं.
संसारस्यातिदोषस्य दुर्विज्ञेया गतिर्यतः सृष्ट्यां चावश्यभाविन्यां केनाप्यतिशयात्मना
हे जगणं फारच दोषांनी भरलेलं आहे, त्याचा मार्ग समजणं कठीण आहे. आणि सृष्टी होणं टाळता येत नाही, कारण कुणीतरी विलक्षण शक्तीने ती घडवली जाते.