अतः परं प्रवक्ष्यामि विष्णुना यदुदीरितम् श्राद्धं साधारणं नाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
आता मी विष्णूंनी सांगितलेलं, सर्वांना लागू पडणारं आणि भोग व मोक्ष दोन्ही देणारं श्राद्ध सांगतो.
अयने विषुवे युग्मे सामान्ये चार्कसंक्रमे अमावास्याष्टकाकृष्णपक्षे पञ्चदशीषु च
उत्तरायण, दक्षिणायन, विषुव, दोन दोन महिन्यांचे संधिकाल, सूर्य संक्रमण, अमावस्या, अष्टका आणि कृष्णपक्षातील पंधरावा दिवस—
आर्द्रामघारोहिणीषु द्रव्यब्राह्मणसंगमे गजच्छायाव्यतीपाते विष्टिवैधृतिवासरे
आर्द्रा, मघा, रोहिणी या तिथी, योग्य द्रव्य आणि ब्राह्मण एकत्र आलेले दिवस, गजछाया, व्यतीपात, विष्टि आणि वैधृति—
वैशाखस्य तृतीयायां नवमी कार्त्तिकस्य च पञ्चदशी च माघस्य नभस्ये च त्रयोदशी
वैशाखातील तिसरा दिवस, कार्तिकातील नववा, माघ आणि नभस्यातील पंधरावा, आणि त्रयोदशी—
युगादयः स्मृता ह्य् एता दत्तस्याक्षय्यकारिकाः तथा मन्वन्तरादौ च देयं श्राद्धं विजानता
हे सर्व युगारंभ मानले गेले आहेत. या वेळी केलेली दान अक्षय फळ देतात. तसंच मन्वंतराच्या सुरुवातीला जाणकाराने श्राद्ध द्यावं.
अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्त्तिके तथा तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च
आश्वयुज शुद्ध नवमी, कार्तिकातील द्वादशी, चैत्रातील तृतीया आणि भाद्रपदातील तृतीया—
फाल्गुनस्य ह्य् अमावास्या पौषस्यैकादशी तथा आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी
फाल्गुनातील अमावस्या, पौषातील एकादशी, आषाढातील दहावी आणि माघातील सप्तमी—
श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्येष्ठपञ्चदशी सिता मन्वन्तरादयश् चैता दत्तस्याक्षय्यकारिकाः
श्रावणातील कृष्ण अष्टमी, आषाढ पौर्णिमा, कार्तिक, फाल्गुन, चैत्र या महिन्यांच्या पौर्णिमा, ज्येष्ठ शुद्ध पंधरावा आणि मन्वंतरारंभ—या सर्व वेळी केलेली दान अक्षय फळ देतात.
यस्यां मन्वन्तरस्यादौ रथमास्ते दिवाकरः माघमासस्य सप्तम्यां सा तु स्याद्रथसप्तमी
ज्या दिवशी मन्वंतराच्या सुरुवातीला सूर्य रथात बसतो, माघ महिन्यातील सप्तमी तीच रथसप्तमी म्हणून ओळखली जाते.
पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति
इथे श्रद्धेने तिळांसह पाणी पितरांना अर्पण करावं. या श्राद्धामुळे हजार वर्षांचं पुण्य मिळतं—हे गुपित पितर सांगतात.
वैशाख्यामुपरागेषु तथोत्सवमहालये तीर्थायतनगोष्ठेषु दीपोद्यानगृहेषु च
वैशाख महिन्यात चंद्रग्रहण असो, मोठ्या सण-समारंभात, पवित्र तीर्थक्षेत्री, देवळात, गोष्टींमध्ये, घरात, बागेत किंवा दिव्यांच्या मंदिरी— अशा सर्व ठिकाणी—
विविक्तेषूपलिप्तेषु श्राद्धं देयं विजानता विप्रान्पूर्वे परे चाह्नि विनीतात्मा निमन्त्रयेत्
स्वच्छ, एकांत आणि नीट लिंपलेल्या जागी जाणकाराने श्राद्ध करावे. मागच्या किंवा पुढच्या दिवशी, नम्र मनाने ब्राह्मणांना बोलवावे.
शीलवृत्तगुणोपेतान् वयोरूपसमन्वितान् द्वौ दैवे त्रींस्तथा पित्र्य एकैकमुभयत्र वा
चांगला स्वभाव, वर्तन आणि गुण असलेले, योग्य वय आणि रूप असलेले— देवकार्याला दोन, पितरांसाठी तीन, किंवा प्रत्येकी एक असे ब्राह्मण बोलवावेत.
भोजयेत्सुसमृद्धो ऽपि न प्रसज्जते विस्तरे विश्वान्देवान्यवैः पुष्पैर् अभ्यर्च्यासनपूर्वकम्
माणूस कितीही श्रीमंत असला तरी अती थाटामाट करू नये; प्रथम ताज्या फुलांनी विश्वदेवांची पूजा करून, त्यांना योग्य प्रकारे आसन द्यावे.
पूरयेत्पात्रयुग्मं तु स्थाप्य दर्भपवित्रकम् शं नो देवीत्य् अपः कुर्याद् यवो ऽसीति यवानपि
दोन पात्रे घ्यावीत, त्यावर कुश घालाव्यात; 'शं नो देवी' म्हणत पाणी ओतावे, आणि 'यवः' म्हणत त्यात जवही टाकावेत.
गन्धपुष्पैश्च संपूज्य वैश्वदेवं प्रति न्यसेत् विश्वे देवास इत्याभ्याम् आवाह्य विकिरेद्यवान्
सुगंध आणि फुलांनी पूजा करून, वैश्वदेवाचा नैवेद्य वेगळा ठेवावा; 'विश्वे देवाः' या दोन मंत्रांनी विश्वदेवांना आमंत्रित करून, जव विखरावेत.
गन्धपुष्पैर् अलंकृत्य या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृजेत् अभ्यर्च्य ताभ्यामुत्सृष्टं पितृकार्यं समारभेत्
सुगंध आणि फुलांनी सजवून, 'या दिव्या' या मंत्राने अर्घ्य अर्पण करावे; त्या दोन मंत्रांनी पूजा करून, अर्घ्य दिल्यावर पितरांचे कार्य सुरू करावे.
दर्भासनं तु दत्त्वादौ त्रीणि पात्राणि पूरयेत् खपवित्राणि कृत्वादौ शं नो देवीत्य् अपः क्षिपेत्
सुरुवातीला कुशांचे आसन द्यावे, मग तीन पात्रे भरावीत; ती शुद्ध करून, 'शं नो देवी' म्हणत त्यात पाणी ओतावे.
तिलो ऽसीति तिलान्कुर्याद् गन्धपुष्पादिकं पुनः पात्रं वनस्पतिमयं तथा पर्णमयं पुनः
'तिलाः' म्हणत तिळ टाकावेत, पुन्हा सुगंध आणि फुले घालावीत; हे पात्र लाकडाचे किंवा पानाचेही असू शकते.
जलजं वाथ कुर्वीत तथा सागरसम्भवम् सौवर्णं राजतं वापि पितॄणां पात्रमुच्यते
पात्र जलवनस्पतीचे किंवा समुद्रातून मिळालेले असू शकते; सोन्याचे किंवा चांदीचे पात्रही पितरांसाठी योग्य मानले आहे.
रजतस्य कथा वापि दर्शनं दानमेव वा राजतैर् भाजनैरेषाम् अथवा रजतान्वितैः
चांदीची गोष्ट, तिचे दर्शन किंवा दान, चांदीची पात्रे किंवा चांदीने सजवलेली पात्रे— हे सर्व पितरांसाठी योग्य मानले जाते.
वार्यपि श्रद्धया दत्तम् अक्षयायोपकल्पते तथार्घ्यपिण्डभोज्यादौ पितॄणां राजतं मतम्
श्रद्धेने दिलेले पाणी, चांदीच्या पात्रात दिले तरी, अक्षय होते; तसेच अर्घ्य, पिंड किंवा जेवण पितरांसाठी चांदीच्या पात्रात द्यावे.
शिवनेत्रोद्भवं यस्मात् तस्मात्तत्पितृवल्लभम् अमङ्गलं तद्यत्नेन देवकार्येषु वर्जयेत्
चांदी शिवाच्या डोळ्यातून उत्पन्न झाली म्हणून ती पितरांना प्रिय आहे; पण ती अशुभ असल्यामुळे देवकार्याला ती टाळावी.
एवं पात्राणि संकल्प्य यथालाभं विमत्सरः या दिव्येति पितुर्नाम गोत्रैर्दर्भकरो न्यसेत्
पात्रे उपलब्धतेनुसार, मत्सर न ठेवता निवडावीत; 'या दिव्या' म्हणत, पितरांचे नाव आणि गोत्र सांगून, कुश हातात धरून ती ठेवावीत.
पितॄन् आवाहयिष्यामि कुर्वित्युक्तस्तु तैः पुनः उशन्तस्त्वा तथायन्तु ऋग्भ्याम् आवाहयेत्पितॄन्
'मी पितरांना आमंत्रित करतो' असे सांगून, त्या दोन ऋचांनी— 'उशंतस्त्वा' आणि 'तथायंतु'— पितरांना पुन्हा बोलवावे.
या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृज्य दद्याद्गन्धादिकांस्ततः हस्तात्तदुदकं पूर्वं दत्त्वा संस्रवमादितः
'या दिव्या' या मंत्राने अर्घ्य अर्पण करून, नंतर सुगंध वगैरे द्यावे; प्रथम हातातून पाणी ओतून, तर्पण सुरू करावे.
पितृपात्रे निधायाथ न्युब्जमुत्तरतो न्यसेत् पितृभ्यः स्थानमसीति निधाय परिषेचयेत्
पितरांसाठीचे पात्र ठेवून, ते उत्तर दिशेला ठेवावे; 'पितृभ्यः स्थानम्' म्हणत त्याभोवती पाणी ओतावे.
तत्रापि पूर्ववत्कुर्याद् अग्निकार्यं विमत्सरः उभाभ्यामपि हस्ताभ्याम् आहृत्य परिवेषयेत्
तेथेही, पूर्वीप्रमाणेच, मत्सर न ठेवता अग्निकर्म करावे; दोन्ही हातांनी नैवेद्य आणून, तो वाढावा.
प्रशान्तचित्तः सततं दर्भपाणिरशेषतः गुणाढ्यैः सूपशाकैस्तु नानाभक्ष्यैर्विशेषतः
नेहमी शांत मनाने, हातात कुश घेऊन, गुणांनी भरलेले, वेगवेगळ्या प्रकारच्या आमटी, भाजी आणि इतर अनेक पदार्थ अखंडपणे अर्पण करावे.
अन्नं तु सदधिक्षीरं गोघृतं शर्करान्वितम् मासं प्रीणाति वै सर्वान् पितॄनित्याह केशवः
दही, दूध, गायीचे तूप आणि साखर मिसळून केलेले जेवण अर्पण केल्याने सर्व पितर एक महिना तृप्त होतात, असे केशव म्हणतात.