विकृष्टपीवरान्त्रकाः प्रयान्ति जम्बुकाः क्वचित् क्वचित्स्थितो ऽतिभीषणः श्वचञ्चुचर्वितो बकः मृतस्य मांसमाहरञ्छ्वजातयश्च संस्थिताः क्वचिद्वृको गजासृजं पपौ निलीयतान्त्रतः
कुठे कोल्हे जाडजूड आतडी ओढून नेत होते; कुठे कुत्र्यांनी फडशा पाडलेल्या मृतदेहावर एक भयंकर बगळा चावत होता; मांस खाणारे कुत्रे गोळा झाले होते; कुठे एखादा लांडगा हत्तीचं रक्त लपून पित होता.
क्वचित् तुरंगमण्डली विकृष्यते श्वजातिभिः क्वचित्पिशाचजातकैः प्रपीतशोणितासवैः स्वकामिनीयुतैर्द्रुतं प्रमोदमत्तसंभ्रमैर् ममैतदानयाननं खुरो ऽयमस्तु मे प्रियः
कुठे घोड्यांचा झुंड कुत्र्यांच्या टोळ्यांनी ओढला जात होता; कुठे पिशाच्चं आपल्या जोडीदारांसह, रक्त पिऊन, आनंदात वेड्यासारखी धावत होती, म्हणत — 'हा खूर माझा असू दे, माझ्या प्रियासाठी!''
करो ऽयमब्जसंनिभो ममास्तु कर्णपूरकः सरोषमीक्षते ऽपरा वपां विना प्रियं तदा परा प्रिया ह्यवाप यद्भृतोष्णशोणितासवं विकृष्य शवचर्म तत्प्रबद्धसान्द्रपल्लवम्
'हा कमळासारखा हात माझ्या कानात घालायचा अलंकार असू दे!' दुसरी एखादी रागाने आपल्या प्रियाशिवाय पडलेल्या देहाकडे पाहत होती; कुणी आपल्या प्रियाला मिळवून, उबदार रक्त प्यायलं आणि मृतदेहाचं कातडं जाड पानांनी बांधलं.
चकार यक्षकामिनी तरुं कुठारपाटितं गजस्य दन्तमात्मजं प्रगृह्य कुम्भसंपुटम् विपाट्य मौक्तिकं परं प्रियप्रसादमिच्छते समांसशोणितासवं पपुश्च यक्षराक्षसाः
एक यक्षिणी कुऱ्हाडीने तोडलेल्या झाडाचा तुकडा घेऊन झाड बनवत होती, हत्तीचा दात आपलं मूल म्हणून धरला, आणि घड्याळ फोडून मोती मिळवायचा प्रयत्न करत होती, प्रियाला खूष करण्यासाठी; यक्ष आणि राक्षस एकत्र मांस आणि रक्त पित होते.
मृताश्वकेशवासितं रसं प्रगृह्य पाणिना प्रियाविमुक्तजीवितं समानयासृगासवम् न पथ्यतां प्रयाति मे गतं श्मशानगोचरं नरस्य तज्जहात्यसौ प्रशस्य किंनराननम्
मृत घोड्याच्या केसातला रस हातात घेऊन, तिने आपल्या प्रीयाचा रक्तमिश्रित मद आणला, ज्याचं प्राण गेले होते; 'हे वाया जाऊ नये, माझ्याकडे येऊ दे, जो स्मशानात गेला, त्याचा चेहरा किती सुंदर आहे,' असं ती म्हणाली.
स नाग एष नो भयं दधाति मुक्तजीवितो न दानवस्य शक्यते मया तदेकयाननम् इति प्रियाय वल्लभा वदन्ति यक्षयोषितः परे कपालपाणयः पिशाचयक्षराक्षसाः
'हा नाग आपल्याला भीती देत नाही, कारण त्याचा प्राण गेला आहे; मी एकटी त्या दैत्याचं एकच तोंड जिंकू शकत नाही,' असं यक्षिणी आपल्या प्रियाला म्हणत होती; इतर काहींनी कवटी हातात घेतली होती — ती पिशाच्च, यक्ष आणि राक्षस होते.
वदन्ति देहि देहि मे ममातिभक्ष्यचारिणः परे ऽवतीर्य शोणितापगासु धौतमूर्तया पितॄन् प्रतर्प्य देवताः समर्चयन्ति चामिषैर् गजोडुपे सुसंस्थितास्तरन्ति शोणितं ह्रदम्
'दे, दे, मला दे, मी फारच भुकेली आहे!' असं काही जण ओरडत होते; काही जण रक्ताच्या नद्यांमध्ये उतरून आपलं अंग धुत होते, पितरांना तृप्त करून देवांना मांस अर्पण करत होते; चांगले उभे असलेले हत्ती रक्ताच्या सरोवरातून जात होते.
इति प्रगाढसंकटे सुरासुरे सुसंगरे भयं समुझ्य दुर्जया भटाः स्फुटन्ति मानिनः
अशा या खोल आणि भयंकर देव-दैत्यांच्या युद्धात, अभिमानी आणि पराक्रमी सैनिक भीतीने आणि जिंकता न येणाऱ्या शत्रूने गारद झाले.
तत शक्रो धनेशश्च वरुणः पवनो ऽनलः यमो ऽपि निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः
मग इंद्र, कुबेर, वरुण, वायू, अग्नी, यम आणि निरृति — हे सगळे बलाढ्य देव — त्यांनी आपली दिव्य शस्त्रं सोडली.
आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवानभिसंध्य ते अस्त्राणि व्यर्थतां जग्मुर् देवानां दानवान्प्रति
सगळ्यांनी आकाशातून दैत्यांवर शस्त्रांचा मारा केला, पण ती शस्त्रं देवांना दैत्यांविरुद्ध काहीच उपयोगी पडली नाहीत.
संरम्भेणाप्ययुध्यन्त संहतास्तुमुलेन च गतिं न विविदुश्चापि श्रान्ता दैत्यस्य देवताः
मोठ्या संतापाने आणि एकत्र येऊन त्यांनी भीषण युद्ध केलं, पण त्या दैत्यामुळे थकलेल्या देवांना पुढे काय करावं हेच कळेना.
दैत्यास्त्रभिन्नसर्वाङ्गा ह्य् अकिंचित्करतां गताः परस्परं व्यलीयन्त गावः शीतार्दिता इव
दैत्यांच्या शस्त्रांनी सर्व अंग भग्न झाल्यामुळे, शक्तिहीन झालेले देव एकमेकांत मिसळले, जणू काही थंडीने त्रस्त झालेल्या गायी एकत्र येतात.
तदवस्थान्हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाच ह ब्रह्मास्त्रं स्मर देवेन्द्र यस्यावध्यो न विद्यते विष्णुना चोदितः शक्रः सस्मारास्त्रं महौजसम्
त्यांची अवस्था पाहून हरिने देवांना म्हटले, "इंद्रा, ब्रह्मास्त्र आठव, कारण त्याला कोणीही रोखू शकत नाही." विष्णूच्या प्रेरणेने इंद्राने ते सामर्थ्यशाली अस्त्र आठवले.
सम्पूजितं नित्यमरातिनाशनं समाहितं बाणममित्रघातने धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमान् अभूत्ततो मन्त्रसमाधिमानसः
नेहमी पूजले जाणारे, शत्रूंचा नाश करणारे ते अस्त्र, शत्रूंचा संहार करण्यासाठी बाणावर लक्ष केंद्रित करून, बुद्धिमान इंद्राने ते धनुष्यावर ठेवले आणि मंत्र व एकाग्रतेने मन लावले.
स मन्त्रमुच्चार्य यतान्तराशयो वधाय दैत्यस्य धियाभिसंध्य तु विकृष्य कर्णान्तम् अकुण्ठदीधितिं मुमोच वीक्ष्याम्बरमार्गमुन्मुखः
मंत्र उच्चारून, मन पूर्णपणे संयमित ठेवून, दैत्याचा वध करण्याच्या हेतूने, त्याने बाण कानापर्यंत ओढला, त्याची प्रभा कमी न होता, आकाशातील मार्गाकडे पाहत तो बाण सोडला.
अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमाहितं विहाय मायामवनौ व्यतिष्ठत प्रवेपमानेन मुखेन शुष्यता बलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः
तेव्हा दैत्याने ते महान अस्त्र येताना पाहिले आणि आपली माया सोडून तो वनात उभा राहिला. त्याचे तोंड थरथरत होते, शक्ती कमी झाली होती आणि त्याचे शरीर घाबरून हलत होते.
ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमन्त्रितः शरो ऽर्धचन्द्रप्रतिमो महारणे पुरंदरस्यासनबन्धुतां गतो नवार्कबिम्बं वपुषा विडम्बयन्
मंत्रशक्तीने परिपूर्ण, अर्धचंद्रासारखा इंद्राचा बाण त्या महान युद्धात गेला आणि त्याच्या तेजाने तो नव्या सूर्याच्या कडेसारखा भासत होता.
किरीटकोटिस्फुटकान्तिसंकटं सुगन्धिनानाकुसुमाधिवासितम् प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं पपात जम्भस्य शिरः सकुण्डलम्
किरिटाच्या टोकावर चमकणारे तेज, अनेक फुलांच्या सुगंधाने भरलेले, धूर व ज्वालांनी विखुरलेले केस असलेले, तो बाण जंभाच्या डोक्यावर आदळला आणि त्याचे मुकुट व कुंडले खाली पडले.
तस्मिन्विनिहते जम्भे दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः ततस्ते भग्नसंकल्पाः प्रययुर्यत्र तारकः
जंभाचा वध झाल्यावर, दैत्यांचे प्रमुख मागे फिरले; त्यांची उमेद तुटली आणि ते जिथे तारक होता तिथे गेले.
तांस्तु त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वारोषमगात्परम् स जम्भदानवेन्द्रं तु सुरै रणमुखे हतम्
त्यांना घाबरलेले पाहून आणि त्यांचे बोलणे ऐकून, तारकाला प्रचंड राग आला, कारण देवांनी युद्धात जंभ दैत्यराजाचा वध केला होता हे त्याला कळले.
सावलेपं ससंरम्भं सगर्वं सपराक्रमम् साविष्कारमनाकारं तारको भावमाविशत्
तारकाचा मन गर्व, क्रोध, अहंकार आणि शौर्याने भरून गेले; त्याच्या भावना उघडपणे दिसत होत्या आणि त्याचा चेहरा कठोर झाला होता.
स जैत्रं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम् संरम्भाद्दानवेन्द्रस्तु सुरै रणमुखे गतः
तो आपल्या विजयी रथावर बसला, हजार गरुडध्वज असलेल्या वीरांसह, आणि रागाने भरून दैत्यराज देवांशी युद्धासाठी रणभूमीत उतरला.
सर्वायुधपरिष्कारः सर्वास्त्रपरिरक्षितः त्रैलोक्यऋद्धिसम्पन्नः सुविस्तृतमहाननः
सर्व शस्त्रांनी सुसज्ज, सर्व अस्त्रांनी सुरक्षित, त्रैलोक्याची संपत्ती लाभलेला, आणि त्याचे मोठे तोंड पूर्णपणे उघडे होते.
रणायाभ्यपतत्तूर्णं सैन्येन महता वृतः जम्भास्त्रक्षतसर्वाङ्गं त्यक्त्वैरावतदन्तिनम्
तो मोठ्या सैन्याने वेढलेला, जंभाच्या अस्त्रांनी जखमी झालेल्या शरीराने, आपला ऐरावत हत्ती सोडून, युद्धासाठी वेगाने धावला.
सज्जं मातलिना गुप्तं रथमिन्द्रस्य तेजसा तप्तहेमपरिष्कारं महारत्नसमन्वितम्
मातलीने जपलेला इंद्राचा रथ सज्ज होता, तो तेजस्वी सोन्याने मढवलेला आणि मोठ्या रत्नांनी सजलेला होता.
चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम् गन्धर्वकिंनरोद्गीतम् अप्सरोनृत्यसंकुलम्
चार योजन रुंद, सिद्धांच्या समूहांनी सजवलेला, गंधर्व व किन्नरांच्या गाण्याने गूंजणारा, अप्सरा आणि पुरुषांच्या नृत्याने गजबजलेला तो रथ होता.
सर्वायुधम् असंबाधं विचित्ररचनोज्ज्वलम् तं रथं देवराजस्य परिवार्य समन्ततः
सर्व शस्त्रांनी सज्ज, प्रशस्त आणि सुंदर रचनेने उजळलेला, देवराजाचा तो रथ सर्व बाजूंनी वेढला गेला.
दंशिता लोकपालास्तु तस्थुः सगरुडध्वजाः ततश्चचाल वसुधा ततो रूक्षो मरुद्ववौ
लोकपाल गरुडध्वज घेऊन सज्ज उभे राहिले; तेव्हा पृथ्वी हलली आणि तिखट वारा वाहू लागला.
ततो ऽम्बुधय उद्भूतास् ततो नष्टा रविप्रभा ततस्तमः समुद्भूतं नातो ऽदृश्यन्त तारकाः
मग समुद्र उसळले, सूर्याचा प्रकाश नाहीसा झाला, अंधार पसरला आणि तारे दिसेनासे झाले.
ततो जज्वलुरस्त्राणि ततो ऽकम्पत वाहिनी एकतस्तारको दैत्यः सुरसंघस्तु चैकतः
मग अस्त्रे प्रज्वलित झाली, सैन्य थरथरले; एका बाजूला तारक दैत्य होता आणि दुसऱ्या बाजूला देवांचा समूह.