ततः शक्रः प्रकुपितो दानवं प्रति देवराट् नारायणास्त्रं प्रयतो मुमोचासुरवक्षसि
मग देवांचा राजा इंद्र दैत्यावर प्रचंड रागावला आणि एकाग्र मनाने असुराच्या छातीवर नारायण अस्त्र सोडले.
ततो नारायणास्त्रं तत् पपातासुरवक्षसि महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः
ते नारायण अस्त्र असुराच्या छातीवर आदळले; त्या महास्त्राने त्याचे हृदय भेदले आणि त्यातून रक्त वाहू लागले.
रणागारमिवोद्गारं तत्याजासुरनन्दनः तदस्त्रतेजसा तस्य रूपं दैत्यस्य नाशितम्
तो असुरपुत्र जणू रणांगण सोडून गेला, आणि त्या अस्त्राच्या तेजाने त्या दैत्याचे रूप नष्ट झाले.
ततश्चान्तर्दधे दैत्यो वियत्यनुपलक्षितः गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्रासनमतीन्द्रियम्
मग तो दैत्य आकाशात अदृश्य झाला; तो दैत्यांचा स्वामी आकाशात राहून शस्त्रांना आणि इंद्रियांना न दिसणारा झाला.
मुमोच सुरसैन्यानां संहारे कारणं परम् प्रासान्परश्वधांश्चक्रान् बाणान्वज्रान्समुद्गरान्
त्याने देवांच्या सैन्यावर विनाशाचं सर्वात मोठं कारण सोडलं — भाले, कुऱ्हाडी, चक्र, बाण, वज्र, आणि गदा.
कुठारान्सह खड्गैश्च भिन्दिपालानयोगुडान् ववर्ष दानवो रौद्रो ह्य् अबन्ध्यानक्षयानपि
त्या भयंकर दैत्याने कुऱ्हाडी, तलवारी, गोफण, दांडे आणि शस्त्रांचा वर्षाव केला — ती शस्त्रं कधीही अपयशी होत नव्हती, ना कधी संपत.
तैरस्त्रैर्दानवैर्मुक्तैर् देवानीकेषु भीषणैः बाहुभिर्धरणिः पूर्णा शिरोभिश्च सकुण्डलैः
त्या दैत्यांनी सोडलेल्या भयंकर शस्त्रांनी देवांच्या फौजांमध्ये हात आणि कुंडले घातलेली डोकी पडली, आणि सगळं धरतीवर पसरलं.
ऊरुभिर् गजहस्ताभैः करीन्द्रैर्वाचलोपमैः भग्नेषादण्डचक्राक्षै रथैः सारथिभिः सह
हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे जाडजूड मांड्या, डोंगरासारखे हत्ती, तुटलेली रथं, मोडलेले दांडे आणि चाकं, आणि त्यांचे सारथी — हे सगळं धरतीवर विखुरलं होतं.
दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा रुधिरौघह्रदावर्ता शवराशिशिलोच्चयैः
मांस आणि रक्तानं माखलेली, मृतदेह आणि हाडांचे ढीग पडलेली, रक्ताच्या प्रवाहांनी फिरणारी, अशी ती पृथ्वी चालायला अशक्य झाली होती.
कबन्धनृत्यसंकुले स्रवद्वसास्रकर्दमे जगत्त्रयोपसंहृतौ समे समस्तदेहिनाम् शृगालगृध्रवायसाः परं प्रमोदमादधुः क्वचिद्विकृष्टलोचनः शवस्य रौति वायसः
शिरच्छेद झालेल्या मृतदेहांच्या नृत्याने, रक्त आणि चिखलात माखलेल्या वस्त्रांनी, तीनही जगातील सर्व प्राण्यांचा संहार होत असताना, कोल्हे, गिधाडं आणि कावळे मोठ्या आनंदात होते; कुठे एखादा कावळा मृतदेहावरून डोळा उपटून किंचाळत होता.
विकृष्टपीवरान्त्रकाः प्रयान्ति जम्बुकाः क्वचित् क्वचित्स्थितो ऽतिभीषणः श्वचञ्चुचर्वितो बकः मृतस्य मांसमाहरञ्छ्वजातयश्च संस्थिताः क्वचिद्वृको गजासृजं पपौ निलीयतान्त्रतः
कुठे कोल्हे जाडजूड आतडी ओढून नेत होते; कुठे कुत्र्यांनी फडशा पाडलेल्या मृतदेहावर एक भयंकर बगळा चावत होता; मांस खाणारे कुत्रे गोळा झाले होते; कुठे एखादा लांडगा हत्तीचं रक्त लपून पित होता.
क्वचित् तुरंगमण्डली विकृष्यते श्वजातिभिः क्वचित्पिशाचजातकैः प्रपीतशोणितासवैः स्वकामिनीयुतैर्द्रुतं प्रमोदमत्तसंभ्रमैर् ममैतदानयाननं खुरो ऽयमस्तु मे प्रियः
कुठे घोड्यांचा झुंड कुत्र्यांच्या टोळ्यांनी ओढला जात होता; कुठे पिशाच्चं आपल्या जोडीदारांसह, रक्त पिऊन, आनंदात वेड्यासारखी धावत होती, म्हणत — 'हा खूर माझा असू दे, माझ्या प्रियासाठी!''
करो ऽयमब्जसंनिभो ममास्तु कर्णपूरकः सरोषमीक्षते ऽपरा वपां विना प्रियं तदा परा प्रिया ह्यवाप यद्भृतोष्णशोणितासवं विकृष्य शवचर्म तत्प्रबद्धसान्द्रपल्लवम्
'हा कमळासारखा हात माझ्या कानात घालायचा अलंकार असू दे!' दुसरी एखादी रागाने आपल्या प्रियाशिवाय पडलेल्या देहाकडे पाहत होती; कुणी आपल्या प्रियाला मिळवून, उबदार रक्त प्यायलं आणि मृतदेहाचं कातडं जाड पानांनी बांधलं.
चकार यक्षकामिनी तरुं कुठारपाटितं गजस्य दन्तमात्मजं प्रगृह्य कुम्भसंपुटम् विपाट्य मौक्तिकं परं प्रियप्रसादमिच्छते समांसशोणितासवं पपुश्च यक्षराक्षसाः
एक यक्षिणी कुऱ्हाडीने तोडलेल्या झाडाचा तुकडा घेऊन झाड बनवत होती, हत्तीचा दात आपलं मूल म्हणून धरला, आणि घड्याळ फोडून मोती मिळवायचा प्रयत्न करत होती, प्रियाला खूष करण्यासाठी; यक्ष आणि राक्षस एकत्र मांस आणि रक्त पित होते.
मृताश्वकेशवासितं रसं प्रगृह्य पाणिना प्रियाविमुक्तजीवितं समानयासृगासवम् न पथ्यतां प्रयाति मे गतं श्मशानगोचरं नरस्य तज्जहात्यसौ प्रशस्य किंनराननम्
मृत घोड्याच्या केसातला रस हातात घेऊन, तिने आपल्या प्रीयाचा रक्तमिश्रित मद आणला, ज्याचं प्राण गेले होते; 'हे वाया जाऊ नये, माझ्याकडे येऊ दे, जो स्मशानात गेला, त्याचा चेहरा किती सुंदर आहे,' असं ती म्हणाली.
स नाग एष नो भयं दधाति मुक्तजीवितो न दानवस्य शक्यते मया तदेकयाननम् इति प्रियाय वल्लभा वदन्ति यक्षयोषितः परे कपालपाणयः पिशाचयक्षराक्षसाः
'हा नाग आपल्याला भीती देत नाही, कारण त्याचा प्राण गेला आहे; मी एकटी त्या दैत्याचं एकच तोंड जिंकू शकत नाही,' असं यक्षिणी आपल्या प्रियाला म्हणत होती; इतर काहींनी कवटी हातात घेतली होती — ती पिशाच्च, यक्ष आणि राक्षस होते.
वदन्ति देहि देहि मे ममातिभक्ष्यचारिणः परे ऽवतीर्य शोणितापगासु धौतमूर्तया पितॄन् प्रतर्प्य देवताः समर्चयन्ति चामिषैर् गजोडुपे सुसंस्थितास्तरन्ति शोणितं ह्रदम्
'दे, दे, मला दे, मी फारच भुकेली आहे!' असं काही जण ओरडत होते; काही जण रक्ताच्या नद्यांमध्ये उतरून आपलं अंग धुत होते, पितरांना तृप्त करून देवांना मांस अर्पण करत होते; चांगले उभे असलेले हत्ती रक्ताच्या सरोवरातून जात होते.
इति प्रगाढसंकटे सुरासुरे सुसंगरे भयं समुझ्य दुर्जया भटाः स्फुटन्ति मानिनः
अशा या खोल आणि भयंकर देव-दैत्यांच्या युद्धात, अभिमानी आणि पराक्रमी सैनिक भीतीने आणि जिंकता न येणाऱ्या शत्रूने गारद झाले.
तत शक्रो धनेशश्च वरुणः पवनो ऽनलः यमो ऽपि निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः
मग इंद्र, कुबेर, वरुण, वायू, अग्नी, यम आणि निरृति — हे सगळे बलाढ्य देव — त्यांनी आपली दिव्य शस्त्रं सोडली.
आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवानभिसंध्य ते अस्त्राणि व्यर्थतां जग्मुर् देवानां दानवान्प्रति
सगळ्यांनी आकाशातून दैत्यांवर शस्त्रांचा मारा केला, पण ती शस्त्रं देवांना दैत्यांविरुद्ध काहीच उपयोगी पडली नाहीत.
संरम्भेणाप्ययुध्यन्त संहतास्तुमुलेन च गतिं न विविदुश्चापि श्रान्ता दैत्यस्य देवताः
मोठ्या संतापाने आणि एकत्र येऊन त्यांनी भीषण युद्ध केलं, पण त्या दैत्यामुळे थकलेल्या देवांना पुढे काय करावं हेच कळेना.
दैत्यास्त्रभिन्नसर्वाङ्गा ह्य् अकिंचित्करतां गताः परस्परं व्यलीयन्त गावः शीतार्दिता इव
दैत्यांच्या शस्त्रांनी सर्व अंग भग्न झाल्यामुळे, शक्तिहीन झालेले देव एकमेकांत मिसळले, जणू काही थंडीने त्रस्त झालेल्या गायी एकत्र येतात.
तदवस्थान्हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाच ह ब्रह्मास्त्रं स्मर देवेन्द्र यस्यावध्यो न विद्यते विष्णुना चोदितः शक्रः सस्मारास्त्रं महौजसम्
त्यांची अवस्था पाहून हरिने देवांना म्हटले, "इंद्रा, ब्रह्मास्त्र आठव, कारण त्याला कोणीही रोखू शकत नाही." विष्णूच्या प्रेरणेने इंद्राने ते सामर्थ्यशाली अस्त्र आठवले.
सम्पूजितं नित्यमरातिनाशनं समाहितं बाणममित्रघातने धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमान् अभूत्ततो मन्त्रसमाधिमानसः
नेहमी पूजले जाणारे, शत्रूंचा नाश करणारे ते अस्त्र, शत्रूंचा संहार करण्यासाठी बाणावर लक्ष केंद्रित करून, बुद्धिमान इंद्राने ते धनुष्यावर ठेवले आणि मंत्र व एकाग्रतेने मन लावले.
स मन्त्रमुच्चार्य यतान्तराशयो वधाय दैत्यस्य धियाभिसंध्य तु विकृष्य कर्णान्तम् अकुण्ठदीधितिं मुमोच वीक्ष्याम्बरमार्गमुन्मुखः
मंत्र उच्चारून, मन पूर्णपणे संयमित ठेवून, दैत्याचा वध करण्याच्या हेतूने, त्याने बाण कानापर्यंत ओढला, त्याची प्रभा कमी न होता, आकाशातील मार्गाकडे पाहत तो बाण सोडला.
अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमाहितं विहाय मायामवनौ व्यतिष्ठत प्रवेपमानेन मुखेन शुष्यता बलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः
तेव्हा दैत्याने ते महान अस्त्र येताना पाहिले आणि आपली माया सोडून तो वनात उभा राहिला. त्याचे तोंड थरथरत होते, शक्ती कमी झाली होती आणि त्याचे शरीर घाबरून हलत होते.
ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमन्त्रितः शरो ऽर्धचन्द्रप्रतिमो महारणे पुरंदरस्यासनबन्धुतां गतो नवार्कबिम्बं वपुषा विडम्बयन्
मंत्रशक्तीने परिपूर्ण, अर्धचंद्रासारखा इंद्राचा बाण त्या महान युद्धात गेला आणि त्याच्या तेजाने तो नव्या सूर्याच्या कडेसारखा भासत होता.
किरीटकोटिस्फुटकान्तिसंकटं सुगन्धिनानाकुसुमाधिवासितम् प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं पपात जम्भस्य शिरः सकुण्डलम्
किरिटाच्या टोकावर चमकणारे तेज, अनेक फुलांच्या सुगंधाने भरलेले, धूर व ज्वालांनी विखुरलेले केस असलेले, तो बाण जंभाच्या डोक्यावर आदळला आणि त्याचे मुकुट व कुंडले खाली पडले.
तस्मिन्विनिहते जम्भे दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः ततस्ते भग्नसंकल्पाः प्रययुर्यत्र तारकः
जंभाचा वध झाल्यावर, दैत्यांचे प्रमुख मागे फिरले; त्यांची उमेद तुटली आणि ते जिथे तारक होता तिथे गेले.
तांस्तु त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वारोषमगात्परम् स जम्भदानवेन्द्रं तु सुरै रणमुखे हतम्
त्यांना घाबरलेले पाहून आणि त्यांचे बोलणे ऐकून, तारकाला प्रचंड राग आला, कारण देवांनी युद्धात जंभ दैत्यराजाचा वध केला होता हे त्याला कळले.