तैर्विपाटितगात्रो ऽसौ गजमायां व्यपोथयत् ततश्चाशीविषो घोरो ऽभवत्फणशताकुलः
त्या सिंहांनी त्याचे अंग फाडून टाकले, तेव्हा त्याने हत्तीचे रूप सोडले आणि शंभर फण्यांनी वेढलेला भयंकर सर्प झाला.
विषनिःश्वासनिर्दग्धं सुरसैन्यं महारथः ततो ऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रश्चारुभुजस्तदा
त्या सर्पाच्या विषारी श्वासाने देवांची सेना भाजून निघाली; तेव्हा सुंदर भुजांचा इंद्राने गरुड अस्त्र सोडले.
ततो गरुत्मतस्तस्मात् सहस्राणि विनिर्ययुः तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जम्भो भुजगरूपवान् कृतस्तु खण्डशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत
त्या गरुड अस्त्रातून हजारो गरुड बाहेर आले; त्यांनी सर्परूप घेतलेल्या जंभावर झडप घातली आणि त्या दैत्याला तुकडे तुकडे केले, त्याची माया नष्ट झाली.
प्रनष्टायां तु मायायां ततो जम्भो महासुरः चकार रूपमतुलं चन्द्रादित्यपथानुगम् विवृत्तवदनो ग्रस्तुम् इयेष सुरपुंगवान्
माया नाहीशी झाल्यावर, मोठा असुरा जंभाने चंद्रसूर्याच्या मार्गावर चालणारे, तोंड मोठे उघडलेले आणि देवश्रेष्ठांना गिळायला निघालेले अतुलनीय रूप घेतले.
ततो ऽस्य विविशुर्वक्त्रं समहारथकुञ्जरा सुरसेनाविशद्भीमं पातालोत्तानतालुकम्
मग देवांची सेना, मोठ्या रथांसह आणि हत्तींसह, त्या भीषण आणि पाताळाएवढ्या मोठ्या तोंडात शिरली.
सैन्येषु ग्रस्यमानेषु दानवेन बलीयसा शक्रो दैन्यं समापन्नः श्रान्तबाहुः सवाहनः
त्या बलाढ्य दैत्याने देवांची सेना गिळू लागली, तेव्हा इंद्राचा उत्साह मावळला, त्याच्या भुजा थकल्या आणि तो आपल्या वाहनासह निराश झाला.
कर्तव्यतां नाध्यगच्छत् प्रोवाचेदं जनार्दनम् किमनन्तरमत्रास्ति कर्तव्यस्यावशेषितम्
त्याला काय करावे हे सुचेना, आणि त्याने जनार्दनाला विचारले, 'आता पुढे काही करायचे राहिले आहे का?'
यदाश्रित्य घटामो ऽस्य दानवस्य युयुत्सवः ततो हरिरुवाचेदं वज्रायुधमुदारधीः
'आपण या दैत्याशी युद्ध करण्यासाठी कोणत्या आधारावर उभे आहोत?' तेव्हा उदार मनाचा, वज्रधारी हरिने असे सांगितले.
न सांप्रतं रणस्त्याज्यस् त्वया कातरभैरवः वर्धस्वाशु महामायां पुरंदर रिपुं प्रति
'आता भीतीपोटी युद्ध सोडू नकोस, हे पुरंदर. शत्रूच्या विरोधात आपली मोठी माया लवकरच वाढव.'
मयैष लक्षितो दैत्यो ऽधिष्ठितः प्राप्तपौरुषः मा शक्र मोहमागच्छ क्षिप्रमस्त्रं स्मर प्रभो
'मी या दैत्यावर लक्ष ठेवले आहे, तो माझ्या अधीन आहे आणि त्याला सामर्थ्य मिळाले आहे. इंद्रा, तू मोहात पडू नकोस; लवकर आपले अस्त्र आठव, प्रभो.'
ततः शक्रः प्रकुपितो दानवं प्रति देवराट् नारायणास्त्रं प्रयतो मुमोचासुरवक्षसि
मग देवांचा राजा इंद्र दैत्यावर प्रचंड रागावला आणि एकाग्र मनाने असुराच्या छातीवर नारायण अस्त्र सोडले.
ततो नारायणास्त्रं तत् पपातासुरवक्षसि महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः
ते नारायण अस्त्र असुराच्या छातीवर आदळले; त्या महास्त्राने त्याचे हृदय भेदले आणि त्यातून रक्त वाहू लागले.
रणागारमिवोद्गारं तत्याजासुरनन्दनः तदस्त्रतेजसा तस्य रूपं दैत्यस्य नाशितम्
तो असुरपुत्र जणू रणांगण सोडून गेला, आणि त्या अस्त्राच्या तेजाने त्या दैत्याचे रूप नष्ट झाले.
ततश्चान्तर्दधे दैत्यो वियत्यनुपलक्षितः गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्रासनमतीन्द्रियम्
मग तो दैत्य आकाशात अदृश्य झाला; तो दैत्यांचा स्वामी आकाशात राहून शस्त्रांना आणि इंद्रियांना न दिसणारा झाला.
मुमोच सुरसैन्यानां संहारे कारणं परम् प्रासान्परश्वधांश्चक्रान् बाणान्वज्रान्समुद्गरान्
त्याने देवांच्या सैन्यावर विनाशाचं सर्वात मोठं कारण सोडलं — भाले, कुऱ्हाडी, चक्र, बाण, वज्र, आणि गदा.
कुठारान्सह खड्गैश्च भिन्दिपालानयोगुडान् ववर्ष दानवो रौद्रो ह्य् अबन्ध्यानक्षयानपि
त्या भयंकर दैत्याने कुऱ्हाडी, तलवारी, गोफण, दांडे आणि शस्त्रांचा वर्षाव केला — ती शस्त्रं कधीही अपयशी होत नव्हती, ना कधी संपत.
तैरस्त्रैर्दानवैर्मुक्तैर् देवानीकेषु भीषणैः बाहुभिर्धरणिः पूर्णा शिरोभिश्च सकुण्डलैः
त्या दैत्यांनी सोडलेल्या भयंकर शस्त्रांनी देवांच्या फौजांमध्ये हात आणि कुंडले घातलेली डोकी पडली, आणि सगळं धरतीवर पसरलं.
ऊरुभिर् गजहस्ताभैः करीन्द्रैर्वाचलोपमैः भग्नेषादण्डचक्राक्षै रथैः सारथिभिः सह
हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे जाडजूड मांड्या, डोंगरासारखे हत्ती, तुटलेली रथं, मोडलेले दांडे आणि चाकं, आणि त्यांचे सारथी — हे सगळं धरतीवर विखुरलं होतं.
दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा रुधिरौघह्रदावर्ता शवराशिशिलोच्चयैः
मांस आणि रक्तानं माखलेली, मृतदेह आणि हाडांचे ढीग पडलेली, रक्ताच्या प्रवाहांनी फिरणारी, अशी ती पृथ्वी चालायला अशक्य झाली होती.
कबन्धनृत्यसंकुले स्रवद्वसास्रकर्दमे जगत्त्रयोपसंहृतौ समे समस्तदेहिनाम् शृगालगृध्रवायसाः परं प्रमोदमादधुः क्वचिद्विकृष्टलोचनः शवस्य रौति वायसः
शिरच्छेद झालेल्या मृतदेहांच्या नृत्याने, रक्त आणि चिखलात माखलेल्या वस्त्रांनी, तीनही जगातील सर्व प्राण्यांचा संहार होत असताना, कोल्हे, गिधाडं आणि कावळे मोठ्या आनंदात होते; कुठे एखादा कावळा मृतदेहावरून डोळा उपटून किंचाळत होता.
विकृष्टपीवरान्त्रकाः प्रयान्ति जम्बुकाः क्वचित् क्वचित्स्थितो ऽतिभीषणः श्वचञ्चुचर्वितो बकः मृतस्य मांसमाहरञ्छ्वजातयश्च संस्थिताः क्वचिद्वृको गजासृजं पपौ निलीयतान्त्रतः
कुठे कोल्हे जाडजूड आतडी ओढून नेत होते; कुठे कुत्र्यांनी फडशा पाडलेल्या मृतदेहावर एक भयंकर बगळा चावत होता; मांस खाणारे कुत्रे गोळा झाले होते; कुठे एखादा लांडगा हत्तीचं रक्त लपून पित होता.
क्वचित् तुरंगमण्डली विकृष्यते श्वजातिभिः क्वचित्पिशाचजातकैः प्रपीतशोणितासवैः स्वकामिनीयुतैर्द्रुतं प्रमोदमत्तसंभ्रमैर् ममैतदानयाननं खुरो ऽयमस्तु मे प्रियः
कुठे घोड्यांचा झुंड कुत्र्यांच्या टोळ्यांनी ओढला जात होता; कुठे पिशाच्चं आपल्या जोडीदारांसह, रक्त पिऊन, आनंदात वेड्यासारखी धावत होती, म्हणत — 'हा खूर माझा असू दे, माझ्या प्रियासाठी!''
करो ऽयमब्जसंनिभो ममास्तु कर्णपूरकः सरोषमीक्षते ऽपरा वपां विना प्रियं तदा परा प्रिया ह्यवाप यद्भृतोष्णशोणितासवं विकृष्य शवचर्म तत्प्रबद्धसान्द्रपल्लवम्
'हा कमळासारखा हात माझ्या कानात घालायचा अलंकार असू दे!' दुसरी एखादी रागाने आपल्या प्रियाशिवाय पडलेल्या देहाकडे पाहत होती; कुणी आपल्या प्रियाला मिळवून, उबदार रक्त प्यायलं आणि मृतदेहाचं कातडं जाड पानांनी बांधलं.
चकार यक्षकामिनी तरुं कुठारपाटितं गजस्य दन्तमात्मजं प्रगृह्य कुम्भसंपुटम् विपाट्य मौक्तिकं परं प्रियप्रसादमिच्छते समांसशोणितासवं पपुश्च यक्षराक्षसाः
एक यक्षिणी कुऱ्हाडीने तोडलेल्या झाडाचा तुकडा घेऊन झाड बनवत होती, हत्तीचा दात आपलं मूल म्हणून धरला, आणि घड्याळ फोडून मोती मिळवायचा प्रयत्न करत होती, प्रियाला खूष करण्यासाठी; यक्ष आणि राक्षस एकत्र मांस आणि रक्त पित होते.
मृताश्वकेशवासितं रसं प्रगृह्य पाणिना प्रियाविमुक्तजीवितं समानयासृगासवम् न पथ्यतां प्रयाति मे गतं श्मशानगोचरं नरस्य तज्जहात्यसौ प्रशस्य किंनराननम्
मृत घोड्याच्या केसातला रस हातात घेऊन, तिने आपल्या प्रीयाचा रक्तमिश्रित मद आणला, ज्याचं प्राण गेले होते; 'हे वाया जाऊ नये, माझ्याकडे येऊ दे, जो स्मशानात गेला, त्याचा चेहरा किती सुंदर आहे,' असं ती म्हणाली.
स नाग एष नो भयं दधाति मुक्तजीवितो न दानवस्य शक्यते मया तदेकयाननम् इति प्रियाय वल्लभा वदन्ति यक्षयोषितः परे कपालपाणयः पिशाचयक्षराक्षसाः
'हा नाग आपल्याला भीती देत नाही, कारण त्याचा प्राण गेला आहे; मी एकटी त्या दैत्याचं एकच तोंड जिंकू शकत नाही,' असं यक्षिणी आपल्या प्रियाला म्हणत होती; इतर काहींनी कवटी हातात घेतली होती — ती पिशाच्च, यक्ष आणि राक्षस होते.
वदन्ति देहि देहि मे ममातिभक्ष्यचारिणः परे ऽवतीर्य शोणितापगासु धौतमूर्तया पितॄन् प्रतर्प्य देवताः समर्चयन्ति चामिषैर् गजोडुपे सुसंस्थितास्तरन्ति शोणितं ह्रदम्
'दे, दे, मला दे, मी फारच भुकेली आहे!' असं काही जण ओरडत होते; काही जण रक्ताच्या नद्यांमध्ये उतरून आपलं अंग धुत होते, पितरांना तृप्त करून देवांना मांस अर्पण करत होते; चांगले उभे असलेले हत्ती रक्ताच्या सरोवरातून जात होते.
इति प्रगाढसंकटे सुरासुरे सुसंगरे भयं समुझ्य दुर्जया भटाः स्फुटन्ति मानिनः
अशा या खोल आणि भयंकर देव-दैत्यांच्या युद्धात, अभिमानी आणि पराक्रमी सैनिक भीतीने आणि जिंकता न येणाऱ्या शत्रूने गारद झाले.
तत शक्रो धनेशश्च वरुणः पवनो ऽनलः यमो ऽपि निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः
मग इंद्र, कुबेर, वरुण, वायू, अग्नी, यम आणि निरृति — हे सगळे बलाढ्य देव — त्यांनी आपली दिव्य शस्त्रं सोडली.
आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवानभिसंध्य ते अस्त्राणि व्यर्थतां जग्मुर् देवानां दानवान्प्रति
सगळ्यांनी आकाशातून दैत्यांवर शस्त्रांचा मारा केला, पण ती शस्त्रं देवांना दैत्यांविरुद्ध काहीच उपयोगी पडली नाहीत.