दिशश्च मायया चण्डैः पूरयामास पावकैः ततो ज्वालाकुलं सर्वं त्रैलोक्यमभवत्क्षणात्
मायेमुळे निर्माण झालेल्या प्रचंड ज्वाळांनी त्याने सर्व दिशा व्यापल्या; क्षणातच तिन्ही लोक ज्वाळांनी भरून गेले.
तेन ज्वालासमूहेन हिमांशुरगमच्छमम् ततः क्रमेण विभ्रष्टं शीतदुर्दिनम् आबभौ
त्या ज्वाळांच्या प्रचंड झटक्याने चंद्राचं शीतलपण नाहीसं झालं; मग हळूहळू ती भीषण थंडीची वेळही नाहीशी झाली.
तद्बलं दानवेन्द्राणां मायया कालनेमिनः तद्दृष्ट्वा दानवानीकं लब्धसंज्ञं दिवाकरः उवाचारुणमुद्भ्रान्तः कोपाल्लोकैकलोचनः
हे दानवांच्या राजांचं सामर्थ्य आणि कालनेमिची माया होती; हे पाहून, सूर्याने पुन्हा शुद्धीवर येऊन, रागाने, आपल्या सारथी अरुणाला सांगितलं.
नयारुण रथं शीघ्रं कालनेमिरथो यतः विमर्दस्तत्र विषमो भविता शूरसंक्षयः
'अरुणा, रथ लवकर हाक, कारण कालनेमिचा रथ तिथे आहे; तिथे मोठा संघर्ष होईल आणि वीरांचा संहार होईल.'
जित एष शशाङ्को ऽत्र यद्बलं वयमाश्रिताः इत्युक्तश्चोदयामास रथं गरुडपूर्वजः
'इथे चंद्र पराभूत झाला आहे, ज्याच्या सामर्थ्यावर आपण अवलंबून होतो.' असं म्हणताच, गरुडाचा मोठा भाऊ रथ पुढे घेऊ लागला.
प्रयत्नविधृतैरश्वैः सितचामरमालिभिः जगद्दीपो ऽथ भगवाञ् जग्राह विततं धनुः
प्रयत्नपूर्वक आवळलेल्या घोड्यांनी, पांढऱ्या चामरांनी सजवलेल्या रथावर, जगाचा दीपक असलेल्या भगवंताने आपलं ताणलेलं धनुष्य उचललं.
शरौ च द्वौ महाभागो दिव्यावाशीविषद्युती संचारास्त्रेण संधाय बाणमेकं ससर्ज सः
त्याने दोन तेजस्वी आणि दिव्य सर्पविषासारखे झगमगणारे बाण घेतले, त्यात संचार अस्त्राचा उपयोग करून एक बाण धनुष्याला लावून सोडला.
द्वितीयमिन्द्रजालेन योजितं प्रमुमोच ह संचारास्त्रेण रूपाणां क्षणाच्चक्रे विपर्ययम्
दुसरा बाण त्याने इंद्रजालाच्या मायेमुळे भ्रामक केला आणि सोडला; संचार अस्त्रामुळे क्षणभर सर्वांचे रूप बदलले.
देवानां दानवं रूपं दानवानां च दैविकम् मत्वा सुरान्स्वकानेव जघ्ने घोरास्त्रलाघवात्
त्याने देवांना दानवांसारखे आणि दानवांना दैवी रूप दिले; त्यामुळे देवांना आपलेच समजून, त्याने भयंकर आणि वेगवान अस्त्रांनी त्यांच्यावर हल्ला केला.
कालनेमी रुषाविष्टः कृतान्त इव संक्षये कांश्चित्खड्गेन तीक्ष्णेन कांश्चिन् नाराचवृष्टिभिः कांश्चिद्गदाभिर्घोराभिः कांश्चिद्घोरैः परश्वधैः
कालनेमी रागाने संतप्त झाला आणि मृत्यूसारखा प्रलयकाळात उग्र झाला; काहींना तीक्ष्ण तलवारीने, काहींना बाणांच्या पावसाने, काहींना भयंकर गदांनी, तर काहींना भीषण कुऱ्हाडांनी ठार केले.
शिरांसि केषांचिदपातयच्च भुजान्रथान्सारथींश्चोग्रवेगः कांश्चित् पिपेषाथ रथस्य वेगात् कांश्चित्क्रुधा चोद्धतमुष्टिपातैः
त्याने काहींची डोकी उडवली, काहींचे हात, रथ आणि सारथी वेगाने छाटले; काहींना रथाच्या वेगाने चिरडले, तर काहींना रागाने जोरदार मुठीने मारले.
रणे विनिहतान्दृष्ट्वा नेमिः स्वान्दानवाधिपः रूपं स्वं तु प्रपद्यन्त ह्य् असुराः सुरधर्षिताः
रणांगणात आपलेच मारले गेलेले पाहून नेमी हा दानवांचा राजा आणि देवांनी पराभूत झालेले असुर, आपापले खरे रूप पुन्हा धारण करू लागले.
कालनेमी रुषाविष्टस् तेषां रूपं न बुद्धवान् नेमिदैत्यस्तु तान्दृष्ट्वा कालनेमिमुवाच ह
कालनेमी रागाने भरला होता, त्यामुळे त्याला त्यांच्या रूपांची ओळख पटली नाही; नेमी दैत्याने ते पाहून कालनेमीला उद्देशून बोलला.
अहं नेमिः सुरो नैव कालनेमे विदस्व माम् भवता मोहितेनाजौ निहता भूरिविक्रमाः
मी नेमी आहे, देव नाही, हे ओळख कालनेमी; तुझ्या मोहामुळे युद्धात अनेक बलवान मारले गेले आहेत.
दैत्यानां दशलक्षाणि दुर्जयानां सुरैरिह सर्वास्त्रवारणं मुञ्च ब्राह्ममस्त्रं त्वरान्वितः
इथे दहा लक्ष असे दानव आहेत, जे देवांना जिंकता येत नाहीत; सर्व अस्त्रांना रोखण्यासाठी तू ब्रह्मास्त्र सोड, लवकर.
स तेन बोधितो दैत्यः सम्भ्रमाकुलचेतनः योजयामास बाणं हि ब्रह्मास्त्रविहितेन तु
त्याच्या सांगण्यावरून, गोंधळलेल्या मनाने त्या दैत्याने ब्रह्मास्त्राने सिद्ध केलेला बाण धनुष्याला लावला.
मुमोच चापि दैत्येन्द्रः स स्वयं सुरकण्टकः ततो ऽस्त्रतेजसा व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
तो दैत्यांचा राजा, जो स्वतः देवांसाठी त्रासदायक होता, त्याने तो बाण सोडला; मग त्या अस्त्राच्या तेजामुळे तीनही लोकांसह सर्व चराचर व्यापले गेले.
देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयान्वितम् संचरास्त्रं च संशान्तं स्वयमायोधने बभौ
देवतांच्या संपूर्ण सैन्याला भीतीने ग्रासले; संचार अस्त्र शांत झाले आणि त्या युद्धात ते प्रकट झाले.
तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भ्रष्टतेजा दिवाकरः महेन्द्रजालमाश्रित्य चक्रे स्वां कोटिशस्तनुम्
ते अस्त्र परतवले गेले तेव्हा सूर्याचा तेज हरपले; मग महेंद्राच्या मायेमुळे त्याने स्वतःची कोट्यवधी रूपे प्रकट केली.
विस्फूर्जत्करसम्पातसमाक्रान्तजगत्त्रयम् तताप दानवानीकं गतमज्जौघशोणितम्
त्याच्या हातांच्या गडगडाटाने तीनही लोक व्यापले गेले; त्याने दानवांच्या सैन्याला जाळले, त्यांच्या रक्ताचे प्रवाह वाहू लागले.
ततश्चावर्षदनलं समन्ताद् अतिसंहतम् चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारान्धानि च प्रभुः
मग त्याने सर्वत्र प्रचंड अग्नीचा वर्षाव केला; त्या प्रभूने दानवांच्या राजांची डोळे आंधळी केली.
गजानामगलन्मेदः पेतुश्चाप्यरवा भुवि तुरगा निःश्वसन्तश्च घर्मार्ता रथिनो ऽपि च
हत्तींचे मेद वितळले, त्यांचे किंकाळ्या जमिनीवर पडल्या; घोडे उष्णतेने हडबडले, श्वास घेऊ लागले, आणि रथीही यातना भोगू लागले.
इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयन्तस्तृषातुराः प्रच्छायविटपांश्चैव गिरीणां गह्वराणि च
इकडे तिकडे तहानलेले लोक पाणी मागू लागले, झाडांच्या सावलीत आणि डोंगरांच्या गुहांमध्ये आसरा शोधू लागले.
तेषां प्रार्थयतां शीतं द्रुमान्तरविसर्पिणाम् दावाग्निः प्रज्वलंश्चैव घोरार्चिर्दग्धपादपः तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लोलमालिनम्
थंडावा मागणाऱ्यांसाठी झाडांमध्ये दावानळ पसरला, प्रचंड ज्वाळांनी झाडांचे खोड जळले; पाण्याची लाटांनी भरलेली नदी समोर दिसली, म्हणून पाण्यासाठी धावणारे पुढे गेले.
पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरवमर्दिताः अप्राप्य सलिलं भूमौ व्यात्तास्या गतचेतसः
पाण्याचं तळं डोळ्यांसमोर असतानाही, शक्तिहीन दैत्य ते गाठू शकले नाहीत. पाणी न मिळाल्यामुळे, तोंड उघडं ठेवून, शुद्ध हरपून, ते जमिनीवर पडले.
तत्र तत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वरा भुवि रथा गजाश्च पतितास् तुरगाश्च समापिताः
इकडे तिकडे जमिनीवर मृत दैत्यांचे राजे, पडलेले रथ, हत्ती आणि घोडे दिसत होते; सगळ्यांचा अंत झाला होता.
स्थिता वमन्तो धावन्तो गलद्रक्तवसासृजः दानवानां सहस्राणि व्यदृश्यन्त मृतानि तु
काही उभे, काही धावत, उलटी करत, कपडे आणि रक्त वाहत, हजारो मृत दानव तिथे तिथे पडलेले दिसत होते.
संक्षये दानवेन्द्राणां तस्मिन्महति वर्तिते प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः
दैत्यराजांचा हा मोठा संहार चालू असताना, प्रचंड रागाने डोळे लाल झालेले, संतापाने पेटलेला कालनेमि उठला.
अभवत्कल्पमेघाभः स्फुरद्भूरिशतह्रदः गम्भीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयघट्टकः
तो कल्पवृक्षाच्या मेघासारखा दिसू लागला, असंख्य चमकणाऱ्या तळ्यांनी युक्त, त्याचा गडगडाट जगाच्या काळजात धडकी भरवणारा होता.
प्रच्छाद्य गगनाभोगं रविमायां व्यनाशयत् शीतं ववर्ष सलिलं दानवेन्द्रबलं प्रति
त्याने आकाश व्यापलं, सूर्याची माया नाहीशी केली आणि दैत्यराजांच्या सैन्यावर थंड पावसाचा वर्षाव केला.