पुराणवेत्ता धर्मज्ञः स्वाध्यायजपतत्परः शिवभक्तः पितृपरः सूर्यभक्तो ऽथ वैष्णवः
पुराण जाणणारा, धर्मज्ञ, स्वाध्यायात आणि जपात मग्न, शंकरभक्त, पितरांप्रती निष्ठावान, सूर्यभक्त आणि विष्णूभक्त.
ब्रह्मण्यो योगविच्छान्तो विजितात्मा च शीलवान् भोजयेच्चापि दौहित्रं यत्नतः स्वसुहृद्गुरून्
ब्रह्मनिष्ठ, योगात शांत, आत्मसंयमी आणि सद्गुणी; तसेच, नातू, आपले मित्र आणि गुरु यांनाही काळजीपूर्वक जेवू घालावे.
विट्पीतं मातुलं बन्धुम् ऋत्विगाचार्यसोमपान् यश्च व्याकुरुते वाक्यं यश्च मीमांसते ऽध्वरम्
विनोदी, मामा, नातेवाईक, ऋत्विज, आचार्य, सोमपान करणारा, वचन स्पष्ट करणारा आणि यज्ञाचे परीक्षण करणारा.
सामस्वरविधिज्ञश्च पङ्क्तिपावनपावनः सामगो ब्रह्मचारी च वेदयुक्तो ऽथ ब्रह्मवित्
सामगानाचे स्वर आणि पद्धती जाणणारा, पंक्ती शुद्ध करणारा, सामगायक, ब्रह्मचारी, वेदाभ्यास करणारा आणि ब्रह्मज्ञ.
यत्रैते भुञ्जते श्राद्धे तदेव परमार्थवत् एते भोज्याः प्रयत्नेन वर्जनीयान्निबोध मे
ज्या श्राद्धात हे सर्वजण जेवतात, तेच श्रेष्ठ मानले जाते. हे लोक काळजीपूर्वक जेवू घालावेत; आता कोणांना टाळावे ते मी सांगतो.
पतितो ऽभिशस्तः क्लीबः पिशुनव्यङ्गरोगिणः कुनखी श्यावदन्तश्च कुण्डगोलाश्वपालकाः
पतन झालेला, दोषी, नपुंसक, निंदा करणारा, विकृत, रोगी, वाईट नख असलेला, काळ्या दातांचा, डुक्कर, गाढव किंवा घोडे राखणारे.
परिवित्तिर्नियुक्तात्मा प्रमत्तोन्मत्तदारुणाः बैडाली बकवृत्तिश्च दम्भी देवलकादयः
जे लोक दुसऱ्याच्या संपत्तीच्या मागे लागतात, जे बेफिकीर, वेडे, रागीट, मांजरीसारखी किंवा बगळ्यासारखी वागणूक ठेवतात, जे दांभिक असतात — असे देवळक वगैरे लोक —
कृतघ्नान्नास्तिकांस् तद्वन् म्लेच्छदेशनिवासिनः त्रिशङ्कुर् बर्बरद्राववीतद्रविडकोङ्कणान्
जे कृतघ्न आहेत, नास्तिक आहेत, आणि तसेच जे म्लेच्छ प्रदेशात राहतात — त्रिशंकू, बर्बर, द्राविड, कोकणातील लोक —
वर्जयेल्लिङ्गिनः सर्वाञ् श्राद्धकाले विशेषतः पूर्वेद्युरपरेद्युर्वा विनीतात्मा निमन्त्रयेत्
सर्व लिंगधारी लोकांना, विशेषतः श्राद्धाच्या वेळी, टाळावे. पण पूर्वीच्या किंवा नंतरच्या दिवशी, विनम्र मनाचा माणूस त्यांना बोलावू शकतो.
निमन्त्रितान्हि पितर उपतिष्ठन्ति तान्द्विजान् वायुभूता नु गच्छन्ति तथासीनानुपासते
कारण जेव्हा ब्राह्मणांना आमंत्रित केले जाते, तेव्हा पितर खरोखरच तिथे येतात; वाऱ्यासारखे ते तिथे जातात आणि बसलेले असताना त्यांची सेवा केली जाते.
दक्षिणं जानुमालभ्य त्वं मया तु निमन्त्रितः एवं निमन्त्र्य नियमं श्रावयेत्पितृबान्धवान्
उजव्या गुडघ्याला हात लावून म्हणावे, 'मी तुम्हाला आमंत्रित केले आहे.' असे आमंत्रण देऊन, पितरांच्या नातेवाईकांना नियम सांगावेत.
अक्रोधनैः शौचपरैः सततं ब्रह्मचारिभिः भवितव्यं भवद्भिश्च मया च श्राद्धकारिणा
तुम्ही आणि मी, श्राद्ध करणारे, नेहमीच राग न ठेवणारे, शुद्धतेला महत्त्व देणारे आणि ब्रह्मचर्य पाळणारे असले पाहिजे.
पितृयज्ञं विनिर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु यो ऽग्निमान् पिण्डान्वाहार्यकं कुर्याच् छ्राद्धमिन्दुक्षये सदा
तर्पण नावाचा पितृयज्ञ पूर्ण केल्यावर, अग्नी असणाऱ्याने नेहमी चंद्र क्षयाच्या वेळी पिंडांसह श्राद्ध करावे.
गोमयेनोपलिप्ते तु दक्षिणप्रवणे स्थले श्राद्धं समाचरेद्भक्त्या गोष्ठे वा जलसंनिधौ
गायीच्या शेणाने लिंपलेल्या, दक्षिणेकडे उतार असलेल्या जागी, भक्तीभावाने श्राद्ध करावे, किंवा गोठ्यात किंवा पाण्याजवळही करता येते.
अग्निमान्निर्वपेत्पित्र्यं चरुं च सममुष्टिभिः पितृभ्यो निर्वपामीति सर्वं दक्षिणतो न्यसेत्
अग्नी असताना, सम प्रमाणात मूठ घेऊन पितरांसाठी पिंड व चरू अर्पण करावे, 'हे पितरांसाठी अर्पण करतो' असे म्हणून, सर्व काही दक्षिणेकडे ठेवावे.
अभिघार्यं ततः कुर्यान् निर्वापत्रयमग्रतः ते ऽपि तस्यायताः कार्याश् चतुरङ्गुलविस्तृताः
मग पाणी शिंपडून, समोर तीन अर्पण करावेत; हे अर्पण लांबट आणि चार बोटे रुंद असावेत.
दर्वीत्रयं तु कुर्वीत खादिरं रजतान्वितम् रत्निमात्रं परिश्लक्ष्णं हस्ताकाराग्रमुत्तमम्
खैराच्या लाकडाच्या तीन समिधा, चांदीने सुशोभित, प्रत्येकी बोटाएवढ्या लांबीच्या, नीट घासलेल्या आणि हाताच्या आकाराचा मूळ असावा.
उदपात्रं च कांस्यं च मेक्षणं च समित्कुशान् तिलाः पात्राणि सद्वासो गन्धधूपानुलेपनम्
पाण्याचा भांडे, कांस्याचे भांडे, गाळणी, कुशा, तिळ, भांडी, स्वच्छ वस्त्रे, सुगंधी धूप आणि लेप आणावेत.
आहरेदपसव्यं तु सर्वं दक्षिणतः शनैः एवमासाद्य तत्सर्वं भवनस्याग्रतो भुवि
सर्व वस्तू डाव्या हातात घेऊन, हळूहळू दक्षिणेकडून आणाव्यात; आणि मग त्या सर्व घरासमोर जमिनीवर ठेवाव्यात.
गोमयेनोपलिप्तायां गोमूत्रेण तु मण्डलम् अक्षताभिः सपुष्पाभिस् तदभ्यर्च्यापसव्यवत्
गायीच्या शेणाने लिंपलेल्या जागी, गायीच्या मूत्राने मंडळ काढावे, अक्षता व फुलांनी डाव्या हाताने त्याची पूजा करावी.
विप्राणां क्षालयेत् पादाव् अभिनन्द्य पुनः पुनः आसनेषूपकॢप्तेषु दर्भवत्सु विधानवत्
ब्राह्मणांचे पाय धुवावेत, त्यांना पुन्हा पुन्हा नमस्कार करावा, आणि योग्य पद्धतीने कुशावर बसवावे.
उपस्पृष्टोदकान्विप्रान् उपवेश्यानुमन्त्रयेत् द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीन् एकैकमुभयत्र च
पाणी शिंपडून, ब्राह्मणांना बसवावे आणि आमंत्रण द्यावे; दैव कार्यासाठी दोन, पितृ कार्यासाठी तीन — प्रत्येकी एक किंवा दोन्हींसाठी.
भोजयेदीश्वरो ऽपीह न कुर्याद्विस्तरं बुधः दैवपूर्वं नियोज्याथ विप्रानर्घ्यादिना बुधः
इथे अगदी राजा असला तरी जेवणात फार विस्तार करू नये; ज्ञानी माणसाने प्रथम दैव कार्यासाठी ब्राह्मणांना अर्घ्य वगैरे देऊन नेमावे.
अग्नौ कुर्यादनुज्ञातो विप्रैर् विप्रो यथाविधि स्वगृह्योक्तविधानेन कांस्ये कृत्वा चरुं ततः
ब्राह्मणांनी परवानगी दिल्यावर, आपल्या गृह्यसूत्रात सांगितलेल्या नियमाने अग्नीमध्ये विधी करावा आणि मग कांस्याच्या भांड्यात चरू तयार करावा.
अग्नीषोमयमाभ्यां तु कुर्यादाप्यायनं बुधः दक्षिणाग्नौ प्रतीते वा य एकाग्निर्द्विजोत्तमः
विद्वानाने अग्नी आणि सोम यांच्या साहाय्याने आप्यायन विधी करावा. जर एकच अग्नी असेल, हे श्रेष्ठ द्विजा, तर तो दक्षिणाग्नीमध्ये किंवा अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर करावा.
यज्ञोपवीती निर्वर्त्य ततः पर्युक्षणादिकम् प्राचीनावीतिना कार्यम् अतः सर्वं विजानता
यज्ञोपवीत घालून झाल्यावर, नंतर सर्व पाणी शिंपडणे आणि इतर विधी जाणकाराने, उजव्या खांद्यावरून दोरी घालून करावेत.
षट् च तस्माद्धविःशेषात् पिण्डान्कृत्वा ततोदकम् दद्यादुदकपात्रैस् तु सतिलं सव्यपाणिना
नंतर, हवनाच्या उरलेल्या भागापासून सहा पिंड तयार करून, पाण्याच्या पात्रात तिळासह, डाव्या हाताने पाणी अर्पण करावे.
जान्व् आच्य सव्यं यत्नेन दर्भयुक्तो विमत्सरः विधाय लेखा यत्नेन निर्वापेष्ववनेजनम्
डाव्या गुडघ्याजवळ, दक्षतेने आणि द्वेष न ठेवता, कुश घालावेत. नंतर नीट ओळी काढाव्यात आणि शिंपडणे, स्वच्छता यथाविधी करावी.
दक्षिणाभिमुखः कुर्यात् करे दर्वीं निधाय वै निधाय पिण्डम् एकैकं सर्वदर्भेष्वनुक्रमात्
दक्षिणेकडे तोंड करून, हातात समई ठेवावी. मग एकेक करून प्रत्येक पिंड सर्व कुशांवर योग्य क्रमाने ठेवावा.
निनयेदथ दर्भेषु नामगोत्रानुकीर्तनैः तेषु दर्भेषु तं हस्तं विमृज्याल्लेपभागिनाम्
मग त्या कुशांवर नाव आणि गोत्र उच्चारावे. त्या कुशांना हात लावून, अर्पण मिळवणाऱ्यांसाठी हात पुसावा.