अमूर्तश्चाभवल्लोको ह्य् अन्धकारसमावृतः ततो ऽन्तरिक्षे शंसन्ति तेजस्ते तु परिष्कृतम्
संपूर्ण जग अंधाराने वेढले गेले आणि रूपहीन झाले; मग आकाशात तुझे शुद्ध तेज प्रकट झाले.
कुजम्भस्तत्समालोच्य दानवो ऽतिपराक्रमः अभिदुद्राव वेगेन पदातिर्धनदं नदन्
हे पाहून, अतिशय पराक्रमी कुजंभ दानव, पायदळावरून मोठ्याने गर्जना करत धनदावर धावून गेला.
अथाभिमुखम् आयान्तं दैत्यं दृष्ट्वा धनाधिपः बभूव सम्भ्रमाविष्टः पलायनपरायणः
तेव्हा, तो दैत्य सरळ समोर येताना पाहून, धनसंपत्तीचा स्वामी घाबरून गोंधळला आणि पळू लागला.
ततः पलायतस्तस्य मुकुटं रत्नमण्डितम् पपात भूतले दीप्तं रविबिम्बमिवाम्बरात्
पळताना त्याच्या डोक्यावरील रत्नजडित मुकुट खाली पडला, तो इतका तेजस्वी होता की जणू आकाशातून सूर्याचा तुकडाच खाली पडला.
शूराणामभिजातानां भर्तर्यपसृते रणात् मर्तुं संग्रामशिरसि युक्तं तद्भूषणाग्रतः
आपला थोर स्वामी रणभूमीतून मागे हटला, तेव्हा त्या शूर आणि उच्च कुळातील वीरांना, त्याच्या पडलेल्या अलंकारासमोर, रणांगणात प्राण देणे योग्य होते.
इति व्यवस्य दुर्धर्षा नानाशस्त्रास्त्रपाणयः युयुत्सवः स्थिता यक्षा मुकुटं परिवार्य तम्
अशी ठाम निश्चय करून, बलाढ्य यक्ष विविध शस्त्रास्त्रांनी सज्ज होऊन, युद्धाची इच्छा धरून, मुकुटाभोवती उभे राहिले.
अभिमानधना वीरा धनदस्य पदानुगाः तानमर्षाच्च सम्प्रेक्ष्य दानवश्चण्डपौरुषः
अहंकार आणि संपत्तीने भरलेले, धनसंपत्तीच्या स्वामीचे सेवक वीर तिथे उभे होते; त्यांना पाहून तो प्रचंड बलशाली दैत्य संतापाने भरून गेला.
भुशुण्डीं भैरवाकारां गृहीत्वा शैलगौरवाम् रक्षिणो मुकुटस्याथ निष्पिपेष निशाचरान्
त्याने डोंगराएवढ्या जड आणि भयंकर भुषुंडी उचलली आणि मुकुटाचे रक्षण करणाऱ्या रात्री हिंडणाऱ्या रक्षकांना चिरडून टाकले.
तान्प्रमथ्याथ दनुजो मुकुटं तत्स्वके रथे समारोप्यामररिपुर् जित्वा धनदमाहवे
त्यांना पांगवून, त्या दैत्याने मुकुट आपल्या रथावर ठेवले; युद्धात धनसंपत्तीच्या स्वामीला हरवून, देवांचा शत्रू विजयी झाला.
धनानि रत्नानि च मूर्तिमन्ति तथा निधानानि शरीरिणश्च आदाय सर्वाणि जगाम दैत्यो जम्भः स्वसैन्यं दनुजेन्द्रसिंहः धनाधिपो वै विनिकीर्णमूर्धजो जगाम दीनः सुरभर्तुरन्तिकम्
सर्व धन, रत्ने, मूर्त स्वरूपातील संपत्ती आणि जिवंत प्राणी घेऊन, दैत्यराज जंभ, दानवांचा सिंह, आपल्या सैन्यासह निघून गेला; आणि धनसंपत्तीचा स्वामी, केस विस्कटलेले, दुःखी मनाने देवाधिदेवाकडे गेला.
कुजम्भेनाथ संसक्तो रजनीचरनन्दनः मायाममोघामाश्रित्य तामसीं राक्षसेश्वरः
नंतर, कुजंभासोबत, रात्री हिंडणाऱ्याचा पुत्र आणि राक्षसांचा स्वामी, आपल्या अमोघ आणि काळ्या मायेला आधार देऊन युद्धात उतरला.
मोहयामास दैत्येन्द्रं जगत्कृत्वा तमोमयम् ततो विफलनेत्राणि दानवानां बलानि तु
त्याने दैत्यराजाला गोंधळवले, संपूर्ण जग अंधाराने व्यापले; मग दैत्यांच्या डोळ्यांना आणि त्यांच्या सैन्यालाही काहीच दिसेना.
न शेकुश्चलितं तत्र पदादपि पदं तदा ततो नानास्त्रवर्षेण दानवानां महाचमूम्
तेथे, ते एक पाऊलही हलवू शकले नाहीत; मग विविध अस्त्रांच्या वर्षावाने दैत्यांची मोठी सेना—
जघान घननीहारतिमिरातुरवाहनाम् वध्यमानेषु दैत्येषु कुजम्भे मूढचेतसि
—ज्यांच्या वाहनांना दाट धुक्यासारख्या अंधाराने ग्रासले होते—ती सेना मारली गेली; दैत्य मरू लागले, आणि कुजंभाचे मन गोंधळले.
महिषो दानवेन्द्रस्तु कल्पान्ताम्भोदसंनिभः अस्त्रं चकार सावित्रम् उल्कासंघातमण्डितम्
मग दैत्यराज महिष, कल्पांताच्या काळ्या मेघासारखा, त्याने सावित्र अस्त्र तयार केले, जे उल्कांच्या झुंडीने शोभून दिसत होते.
विजृम्भत्यथ सावित्रे परमास्त्रे प्रतापिनि प्रणाशमगमत्तीव्रं तमो घोरमनन्तरम्
तेव्हा, तो तेजस्वी सावित्र अस्त्र पसरू लागले आणि ती तीव्र, भयंकर अंधारी पूर्णपणे नाहीशी झाली.
ततो ऽस्त्रं विस्फुलिङ्गाङ्कं तमः कृत्स्नं व्यनाशयत् प्रफुल्लारुणपद्मौघं शरदीवामलं सरः
मग, ठिणग्यांनी चिन्हांकित असे एक अस्त्र, सर्व अंधार दूर करून टाकले, जणू फुललेल्या लाल कमळांनी भरलेले शरद ऋतूतील निर्मळ सरोवर.
ततस्तमसि संशान्ते दैत्येन्द्राः प्राप्तचक्षुषः चक्रुः क्रूरेण मनसा देवानीकैः सहाद्भुतम्
अंधार शांत झाल्यावर, दैत्यराजांना पुन्हा दृष्टी मिळाली आणि त्यांनी आपल्या सैन्यासह देवांवर क्रूर मनाने अद्भुत कृत्य केले.
शस्त्रैरमर्षान्निर्मुक्तैर् भुजंगास्त्रं विनोदितम् अथादाय धनुर्घोरम् इषूंश्चाशीविषोपमान्
रागाच्या भरात त्यांनी शस्त्रांचा मारा केला, आणि नागास्त्राचा उपयोग करून, भयंकर धनुष्य आणि विषारी सर्पासारखे बाण उचलले.
कुजम्भो ऽधावत क्षिप्तं रक्षोराजबलं प्रति राक्षसेन्द्रस्तम् आयान्तं विलोक्य सपदानुगः
कुजंभाने, सज्ज केलेल्या राक्षसराजाच्या सैन्यावर धाव घेतली; आणि तो आपल्या साथीदारांसह येताना पाहून, राक्षसांचा स्वामी—
विव्याध निशितैर्बाणैः क्रूराशीविषभीषणैः तदादानं च संधानं न मोक्षश्चापि लक्ष्यते
त्याने धारदार बाणांनी, जे क्रूर सापांसारखे भयंकर होते, वार केले; त्याचं धनुष्य ओढणं, लक्ष्य साधणं आणि सुटणं काहीच कुणाला कळलं नाही.
चिछेदास्य शरव्रातान् स्वशरैर् अतिलाघवात् ध्वजं परमतीक्ष्णेन चित्रकर्मामरद्विषः
त्याने आपल्या अतिशय वेगवान बाणांनी समोरून येणारे बाणांचे वर्षाव सहज छेदले आणि सुंदर कोरलेला, अत्यंत धारदार असा एक बाण अमरांचा शत्रू असलेल्या शत्रूच्या ध्वजावर मारला.
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् कुजम्भः कर्म तद्दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रस्य संयुगे
कुजंभाने एका रुंद टोकाच्या बाणाने त्याच्या सारथ्याला रथावरून खाली पाडले; रणांगणात कुजंभाचं हे कृत्य पाहून राक्षसांचा राजा—
रोषरक्तेक्षणयुतो रथादाप्लुत्य दानवः खड्गं जग्राह वेगेन शरदम्बरनिर्मलम्
रोषाने डोळे लाल झालेले तो दानव रथातून उडी मारून वेगाने तलवार उचलतो, जी शरद ऋतूच्या आकाशासारखी स्वच्छ होती.
चर्म चोदयखण्डेन्दुदशकेन विभूषितम् अभ्यद्रवद्रणे दैत्यो रक्षो ऽधिपतिमोजसा
दहा सोन्याच्या चंद्राकृती खिळ्यांनी सजवलेली ढाल घेऊन, तो दैत्य मोठ्या जोमाने राक्षसाधिपतीवर तुटून गेला.
तं रक्षो ऽधिपतिः प्राप्तं मुद्गरेणाहनद्धृदि स तु तेन प्रहारेण क्षीणः संभ्रान्तमानसः
राक्षसांचा अधिपती त्याच्यावर येताच त्याच्या छातीवर गदेद्वारे प्रहार करतो; त्या आघाताने तो कमकुवत झाला आणि त्याचा मन गोंधळून गेलं.
तस्थावचेष्टो दनुजो यथा धीरो धराधरः स मुहूर्तं समाश्वस्तो दानवेन्द्रो ऽतिदुर्जयः
तो दानव हालचाल न करता, जणू काही स्थिर पर्वतासारखा उभा राहिला; थोड्या वेळाने तो अतिशय पराक्रमी दानवराज पुन्हा सावरला.
रथमारुह्य जग्राह रक्षो वामकरेण तु केशेषु निरृतिं दैत्यो जानुनाक्रम्य धिष्ठितम्
राक्षसाने रथावर चढून, डाव्या हाताने निरृतिच्या केसांना पकडलं, आणि दैत्याने गुडघा दाबून त्याला घट्ट धरलं.
ततः खड्गेन च शिरश् छेत्तुमैच्छदमर्षणः तस्मिंस्तदन्तरे देवो वरुणो ऽपांपतिर्द्रुतम्
मग संतापाने त्याने तलवारीने त्याचं डोकं छाटावं असं ठरवलं; पण त्याच वेळी जलांचा स्वामी वरुण देवाने—
पाशेन दानवेन्द्रस्य बबन्ध च भुजद्वयम् ततो बद्धभुजं दैत्यं विफलीकृतपौरुषम्
—दानवराजाच्या दोन्ही हातांना पाशाने बांधलं; त्यामुळे बांधलेल्या हातांनी तो दैत्य काहीच करू शकला नाही.