पदातिरथ वित्तेशो गदामादाय भैरवीम् महाहवविमर्देषु दृप्तशत्रुविनाशिनीम्
पायी आणि रथावर असलेल्या वित्तेश्वराने एक भयंकर गदा उचलली, जी मोठ्या युद्धात गर्विष्ठ शत्रूंचा नाश करणारी होती.
अधृष्यां सर्वभूतानां बहुवर्षगणार्चिताम् नानाचन्दनदिग्धाङ्गां दिव्यपुष्पविवासिताम्
ती गदा सर्व प्राण्यांना जिंकता येत नाही, अनेक वर्षे पूजलेली, विविध चंदनांनी अंगाला लावलेली आणि दिव्य फुलांनी सजलेली होती.
निर्मलायोमयीं गुर्वीम् अमोघां हेमभूषणाम् चिक्षेप मूर्ध्नि संक्रुद्धो जम्भस्य तु धनाधिपः
ती निर्मळ, लोखंडाची, जड, कधीही अपयशी न होणारी, सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेली गदा, संतप्त झालेल्या धनाधिपतीने जंभाच्या डोक्यावर फेकली.
आयान्तीं तां समालोक्य तडित्संघातमण्डिताम् दैत्यो गदाभिघातार्थं शस्त्रवृष्टिं मुमोच ह
ती गदा वीजांच्या झुंडीप्रमाणे चमकत येताना पाहून, त्या दैत्याने गदेला रोखण्यासाठी शस्त्रांचा मारा केला.
चक्राणि कुणपान्प्रासान् भुशुण्डीः पट्टिशानपि हेमकेयूरनद्धाभ्यां बाहुभ्यां चण्डविक्रमः
त्याने चक्रे, कवटी, भाले, भूशुंडी आणि पटीशही फेकले, आणि त्याचे हात सोन्याच्या कड्यांनी बांधलेले होते, तो अत्यंत धाडसी होता.
व्यर्थीकृत्य तु तान्सर्वान् आयुधान्दैत्यवक्षसि प्रस्फुरन्ती पपातोग्रा महोल्केवाद्रिकन्दरे
पण त्या सगळ्या शस्त्रांना निष्फळ करून, ती भयंकर गदा दैत्याच्या छातीवर पडली, जशी एखादी मोठी उल्का पर्वताच्या गुहेत चमकते.
स तयाभिहतो गाढं पपात रथकूबरे स्रोतोभिश्चास्य रुधिरं सुस्राव गतचेतसः
त्या गदेमुळे जोरात मार लागून तो रथाच्या चाकाजवळ कोसळला, आणि त्याच्यातून रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या, तो शुद्ध हरपला.
जम्भं तु निहतं मत्वा कुजम्भो भैरवस्वनः धनाधिपस्य संक्रुद्धो वाक्येनातीव कोपितः
जंभा मारला गेला असं समजून, कुजंभा भीषण गर्जना करू लागला आणि धनाधिपतीच्या शब्दांमुळे तो फारच संतापला.
चक्रे बाणमयं जालं दिक्षु यक्षाधिपस्य तु चिछेद बाणजालं तद् अर्धचन्द्रैः शितैस्ततः
त्याने यक्षाधिपतीच्या दिशेने सर्व बाजूंनी बाणांचं जाळं तयार केलं, पण ती जाळं तीक्ष्ण अर्धचंद्र बाणांनी छाटून टाकली गेली.
मुमोच शरवृष्टिं तु तस्मै यक्षाधिपो बली स तं दैत्यः शरव्रातं चिछेद निशितैः शरैः
मग बलवान यक्षाधिपतीने त्याच्यावर बाणांचा पाऊस सोडला, पण त्या दैत्याने ती बाणांची गर्दी तीक्ष्ण बाणांनी छाटली.
व्यर्थीकृतां तु तां दृष्ट्वा शरवृष्टिं धनाधिपः शक्तिं जग्राह दुर्धर्षां हेमघण्टाट्टहासिनीम्
ती बाणांची वृष्टी निष्फळ झाल्याचं पाहून, धनाधिपतीने सोन्याच्या घंटांनी सजलेली, कोणालाही थांबवता न येणारी शक्ति उचलली.
बाहुना रत्नकेयूरकान्तिसंतानहासिना स तां निरूप्य वेगेन कुजम्भाय मुमोच ह
रत्नांच्या कड्यांनी उजळणाऱ्या हाताने, त्याने ती शक्ति नीट लक्ष्य करून वेगाने कुजंभावर फेकली.
सा कुजम्भस्य हृदयं दारयामास दारुणम् वित्तेहा स्वल्पसत्त्वस्य पुरुषस्येव भाविता
ती शक्ति कुजंभाच्या हृदयाला भेदून गेली, जशी नशीब धनाच्या हाव असलेल्या दुर्बल माणसाचं हृदय विदीर्ण करतं.
अथास्य हृदयं भित्त्वा जगाम धरणीतलम् ततो मुहूर्तादस्वस्थो दानवो दारुणाकृतिः
मग ती शक्ति त्याच्या हृदयाला भेदून जमिनीवर गेली; आणि काही क्षणातच, तो भयंकर रूपाचा दानव अस्वस्थ झाला.
जग्राह पट्टिशं दैत्यः प्रांशुं शितशिलामुखम् स तेन पट्टिशेनाजौ धनदस्य स्तनान्तरम्
त्या दैत्याने ती लांब, टोकदार दगडाच्या पात्याची भाला उचलली आणि युद्धात त्या भालेने धनदाच्या छातीवर घाव घातला.
वाक्येन तीक्ष्णरूपेण मर्मान्तरविसर्पिणा निर्बिभेदाभिजातस्य हृदयं दुर्जनो यथा
त्याने धारदार, आत खोलवर भेदणाऱ्या शब्दांनी जसा वाईट माणूस सज्जनाच्या मनाला दुखावतो, तसंच त्या दुष्टाने अभिजाताच्या हृदयात जखम केली.
तेन पट्टिशघातेन धनेशः परिमूर्छितः निपपात रथोपस्थे जर्जरो धूर्वहो यथा
त्या भालेच्या घावाने धनाधीश बेशुद्ध झाला आणि तुटलेल्या ध्वजासारखा रथाच्या तळाशी कोसळला.
तथागतं तु तं दृष्ट्वा धनेशं नरवाहनम् खड्गास्त्रो निरृतिर्देवो निशाचरबलानुगः
धनाधीश राजाला अशी अवस्था झालेली पाहून, तलवार घेऊन, निशाचरांच्या सैन्यासह निरृति देव पुढे सरसावला.
अभिदुद्राव वेगेन कुजम्भं भीमविक्रमम् अथ दृष्ट्वा तु दुर्धर्षं कुजम्भो राक्षसेश्वरम्
तो वेगाने भीषण पराक्रमी कुजंभावर धावला; आणि तो दुर्जेय कुजंभ, राक्षसांचा राजा, समोर दिसताच—
चोदयामास सैन्यानि राक्षसेन्द्रवधं प्रति स दृष्ट्वा चोदितां सेनां भल्लनानास्त्रभीषणाम्
त्याने आपल्या सैन्याला राक्षसेंद्राचा वध करण्यासाठी हल्ला करण्याचे आदेश दिले. ती सेना बाणांनी आणि भीषण अस्त्रांनी सज्ज झालेली पाहून—
रथादाप्लुत्य वेगेन भूषणद्युतिभास्वरः खड्गेन कमलानीव विकोशेनाम्बरत्विषा
तो आपल्या रथातून झेपावत वेगाने खाली उतरला, दागिन्यांच्या तेजाने झळकत, आणि त्याच्या तलवारीने, जणू आकाशात उमललेले कमळासारखी चमकत—
चिछेद रिपुवक्त्राणि विचित्राणि समन्ततः तिर्यक्पृष्ठमधश्चोर्ध्वं दीर्घबाहुर्महासिना
त्याने आपल्या दीर्घ बाहूंनी मोठ्या तलवारीने सर्व बाजूंनी, आडवे, मागून, खालीवर, शत्रूंची तोंडे छाटली.
संदष्टौष्ठपुटाटोपभ्रुकुटीविकटाननः प्रचण्डकोपरक्ताक्षो न्यकृन्तद्दानवान्रणे
कडवट रागाने ओठ दाबलेले, कपाळावर आठ्या, डोळे संतापाने लाल झालेले, अशा भीषण रूपाने त्याने रणांगणात दानवांचा संहार केला.
ततो निःशेषितप्रायां विलोक्य स्वामनीकिनीम् मुक्त्वा कुजम्भो धनदं राक्षसेन्द्रमभिद्रवन्
मग स्वतःची सेना जवळजवळ नष्ट झालेली पाहून, कुजंभाने धनदाला सोडून राक्षसांच्या राजावर झडप घातली.
लब्धसंज्ञो ऽथ जम्भस्तु धनाध्यक्षपदानुगान् जीवग्राहान्स जग्राह बद्ध्वा पाशैः सहस्रशः
तेव्हा जंभाने शुद्धीवर येताच धनाच्या रक्षकांना, हजारोंनी जिवंत पकडून दोऱ्यांनी बांधून टाकले.
मूर्तिमन्ति तु रत्नानि विविधानि च दानवाः वाहनानि च दिव्यानि विमानानि सहस्रशः
दानवांनी अनेक प्रकारची सजीव रत्ने, तसेच दिव्य वाहने आणि हजारो विमानं आपल्या ताब्यात घेतली.
धनेशो लब्धसंज्ञो ऽथ तामवस्थां विलोक्य तु निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च रोषात्ताम्रविलोचनः
धनाधीश शुद्धीवर येऊन ती स्थिती पाहून, संतापाने डोळे लाल झाले आणि त्याने दीर्घ, गरम श्वास सोडला.
ध्यात्वास्त्रं गारुडं दिव्यं बाणं संधाय कार्मुके मुमोच दानवानीके तं बाणं शत्रुदारणम्
त्याने मनात गरुडास्त्राचा स्मरण केला, धनुष्याला बाण लावला आणि तो शत्रूंचा नाश करणारा बाण दानवांच्या सैन्यात सोडला.
प्रथमं कार्मुकात्तस्य निश्चेरुर्धूमराजयः अनन्तरं स्फुलिङ्गानां कोटयो दीप्तवर्चसाम्
सर्वप्रथम त्याच्या धनुष्यापासून धुराचे जाळे बाहेर आले; त्यानंतर असंख्य तेजस्वी ज्वाळांचे कण प्रकट झाले.
ततो ज्वालाकुलं व्योम चकारास्त्रं समन्ततः ततः क्रमेण दुर्वारं नानारूपं तदाभवत्
मग त्या अस्त्राने सर्व बाजूंनी आकाश ज्वाळांनी भरून टाकले; आणि हळूहळू ते विविध रूप धारण करून थांबवता न येणारे झाले.