कुम्भेन रत्नचित्रेण केतुर् अश्विनयोर् अभूत् हेममातंगरचितं चित्ररत्नपरिष्कृतम्
अश्विनीकुमारांचा ध्वज रत्नजडीत कलशाचा होता, सोन्याच्या हत्तीने बनवलेला आणि रंगीबेरंगी मौल्यवान रत्नांनी सजवलेला.
ध्वजं शतक्रतोरासीत् सितचामरमण्डितम् सनागयक्षगन्धर्वम् अहोरगनिशाचरा
शतक्रतूचा ध्वज पांढऱ्या चामरांनी सजवलेला, नाग, यक्ष, गंधर्व आणि सर्प व निशाचर यांनी वेढलेला होता.
सेना सा देवराजस्य दुर्जया भुवनत्रये कोटयस्तास् त्रयस्त्रिंशद् देवदेवनिकायिनाम्
देवराजांची ती सेना त्रैलोक्यात अजिंक्य होती; तिच्या तुकड्यांची संख्या तैंतीस कोटी देवदूतांइतकी होती.
हिमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुन्दरस्रजि कृताभिरागोज्ज्वलकुङ्कुमाङ्कुरे कपोललीलालिकदम्बसंकुले
हिमालयासारख्या पांढऱ्या चामरांनी, शुद्ध सोन्याच्या कमळमाळांनी, तेजस्वी केशराच्या टिळ्यांनी, गालांवर खेळणाऱ्या केसांच्या गाठींनी सजलेली.
स्थितस्तदैरावतनामकुञ्जरे महाबलश्चित्रविभूषणाम्बरः विशालवस्त्रांशुवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजाग्रमण्डलः सहस्रदृग्बन्दिसहस्रसंस्तुतस् त्रिविष्टपे ऽशोभत पाकशासनः
एरावत नावाच्या हत्तीवर उभा, बलवान, सुंदर दागदागिन्यांनी आणि वस्त्रांनी सजलेला, मोठ्या वस्त्रांच्या छटांनी आणि कयूरांनी शोभलेला, हजारो गायकांनी स्तुती केलेला, इंद्र स्वर्गात तेजाने झळकत होता.
तुरंगमातंगबलौघसंकुला सितातपत्रध्वजराजिशालिनी चमूश्च सा दुर्जयपत्त्रिसंतता विभाति नानायुधयोधदुस्तरा
ती सेना घोडे आणि हत्ती यांनी भरलेली, पांढऱ्या छत्र्या आणि ध्वजांच्या रांगांनी सजलेली, अजिंक्य, विविध शस्त्रांनी सज्ज आणि युद्धात जिंकणं कठीण अशी भासत होती.
सुरासुराणां सम्मर्दस् तस्मिन्नत्यन्तदारुणे तुमुलो ऽतिमहानासीत् सेनयोरुभयोरपि
त्या अत्यंत भयंकर संग्रामात देव आणि दैत्यांच्या दोन्ही सैन्यांमध्ये मोठा आणि प्रचंड गोंधळ उडाला.
गर्जतां देवदैत्यानां शङ्खभेरीरवेण च तूर्याणां चैव निर्घोषैर् मातंगानां च बृंहितैः
देव-दैत्यांच्या गर्जना, शंख आणि भेर्यांचा आवाज, वाद्यांचा गडगडाट आणि हत्तींच्या डंकारांनी वातावरण दुमदुमलं.
ह्वेषतां हयवृन्दानां रथनेमिस्वनेन च ज्याघोषेण च शूराणां तुमुलो ऽतिमहानभूत्
घोड्यांच्या हिणकस, रथांच्या चाकांचा गडगडाट, धनुष्यांच्या तारा वाजण्याचा आवाज आणि वीरांच्या गर्जना यामुळे मोठा आणि भयंकर गोंधळ झाला.
समासाद्योभये सेने परस्परजयैषिणाम् रोषेणातिपरीतानां त्यक्तजीवितचेतसाम्
दोन्ही सैन्ये एकमेकांवर तुटून पडली, प्रत्येकाला विजयाची आस, प्रचंड रागाने भरलेली आणि जीवाची पर्वा न करणारी.
समासाद्य तु ते ऽन्योन्यं प्रक्रमेण विलोमतः रथेनासक्तपादातो रथेन च तुरंगमः
एकमेकांना भिडून, वेगवेगळ्या प्रकारे लढू लागले; घोडा रथावर तुटून पडला, रथ पायदळावर धडकला.
हस्ती पदातिसंयुक्तो रथिना च क्वचिद्रथी मातंगेनापरो हस्ती तुरंगैर्बहुभिर्गजः
हत्ती पायदळांसोबत, रथी दुसऱ्या रथीशी, तर कुठे हत्ती अनेक घोड्यांशी झुंजू लागला.
पदातिरेको बहुभिर् गजैर्मत्तैश्च युज्यते ततः प्रासाशनिगदाभिन्दिपालपरश्वधैः
एक पायदळ सैनिक अनेक मदमस्त हत्तींच्या विरोधात उभा राहिला; मग भाले, गदा, मूसळ, कुऱ्हाड आणि तलवारींचा मारा झाला.
शक्तिभिः पट्टिशैः शूलैर् मुद्गरैः कुणपैर्गडैः चक्रैश्च शङ्कुभिश्चैव तोमरैरङ्कुशैः सितैः
शक्ती, पट्टे, शूळ, मूसळ, मृतदेह, गदा, चक्र, खिळे, भाले आणि पांढऱ्या अंकुशांनी भीषण युद्ध सुरू होतं.
कर्णिनालीकनाराचवत्सदन्तार्धचन्द्रकैः भल्लैश्च शतपत्त्रैश्च शुकतुण्डैश्च निर्मलैः
कानाच्या आकाराचे, नळीचे, नाराचासारखे, वासराच्या दातांसारखे, अर्धचंद्राकृती, रुंद पातीचे, शंभर पाकळ्यांसारखे आणि पोपटाच्या चोचीसारखे असे शुद्ध बाण त्यांच्या धनुष्यांवर होते.
वृष्टिरत्यद्भुताकारा गगने समदृश्यत संप्रच्छाद्य दिशः सर्वास् तमोमयमिवाकरोत्
आकाशात एक अद्भुत असा बाणांचा पाऊस पडताना दिसला, ज्याने सगळ्या दिशा झाकून टाकल्या आणि सर्वत्र अंधार पसरल्यासारखे झाले.
न प्राज्ञायत ते ऽन्योन्यं तस्मिंस्तमसि संकुले अलक्ष्यं विसृजन्तस्ते हेतिसंघातमुद्धतम्
त्या गोंधळलेल्या अंधारात, एकमेकांना ओळखता येईना; कुणी कुणाला दिसत नव्हते, आणि ते सर्वजण जोरदार अस्त्रांचा वर्षाव करू लागले.
पतितं सेनयोर्मध्ये निरीक्षन्ते परस्परम् ततो ध्वजैर्भुजैश्छत्त्रैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः
त्या दोन सैन्यांच्या मध्ये जे काही पडले होते, ते पाहत ते एकमेकांकडे पाहू लागले; मग ध्वज, हात, छत्र्या आणि कुंडलांनी शोभलेली माने, हे सगळे तिथे पडलेले होते.
गजैस्तुरंगैः पादातैः पतद्भिः पतितैरपि आकाशसरसो भ्रष्टैः पङ्कजैरिव भूः स्तृता
हत्ती, घोडे, पायदळ सैनिक, पडणारे आणि पडलेले — यामुळे पृथ्वी जणू आकाशातून पडलेल्या कमळांनी भरलेल्या तळ्यासारखी दिसू लागली.
भग्नदन्ता भिन्नकुम्भाश् छिन्नदीर्घमहाकराः गजाः शलनिभाः पेतुर् धरण्यां रुधिरस्रवाः
तुटलेले दात, फुटलेली कपाळे, छाटलेले लांब सोंडे असलेले, खडकासारखे दिसणारे आणि रक्त वाहणारे हत्ती जमिनीवर कोसळले.
भग्नेषादण्डचक्राक्षा रथाश्च शकलीकृताः पेतुः शकलतां यातास् तुरंगाश्च सहस्रशः
तुटलेली जुवी, अक्ष, चाकं असलेली रथं तुकड्यांत विभागली गेली; हजारो घोडेही तुकडे होऊन खाली पडले.
ततो ऽसृघ्रददुस्तारा पृथिवी समजायत नद्यश्च रुधिरावर्ता हर्षदाः पिशिताशिनाम् वेतालाक्रीडमभवत् तत्संकुलरणाजिरम्
मग पृथ्वी रक्ताच्या प्रवाहांनी पार वाहू लागली; रक्ताच्या भोवऱ्यांनी भरलेल्या नद्या मांसभक्षकांना आनंद देऊ लागल्या, आणि ते रणांगण वेताळांच्या खेळण्याची जागा बनली.
अथ ग्रसनमालोक्य यमः क्रोधविमूर्छितः ववर्ष शरवर्षेण विशेषेणाग्निवर्चसा
मग ते ग्रसन पाहून, यम संतापाने भरून गेला आणि त्याने विशेषतः अग्नीप्रमाणे तेजस्वी बाणांचा वर्षाव केला.
स विद्धो बहुभिर्बाणैर् ग्रसनो ऽतिपराक्रमः कृतप्रतिकृताकाङ्क्षी धनुरानम्य भैरवम्
अनेक बाणांनी घायाळ झाल्यावर, अत्यंत पराक्रमी ग्रसन प्रतिउत्तर देण्याच्या इच्छेने भीषण रूप धारण करून धनुष्य उचलले.
शतैः पञ्चभिरत्युग्रैः शराणां यममर्दयत् स विचिन्त्य यमो बाणान् ग्रसनस्यातिपौरुषम्
पाचशे प्रचंड बाणांनी त्याने यमाला जखमी केले; आणि यमाने त्या बाणांचा आणि ग्रसनाच्या अद्भुत शौर्याचा विचार केला.
बाणवृष्टिभिरुग्राभिर् यमो ग्रसनमर्दयत् कृतान्तशरवृष्टिं तां वियति प्रतिसर्पिणीम्
यमाने प्रचंड बाणवृष्टीने ग्रसनावर हल्ला केला; मृत्यूच्या त्या बाणांचा पाऊस आकाशातून पुढे सरकत होता.
चिछेद शरवर्षेण ग्रसनो दानवेश्वरः विफलां तां समालोक्य यमस्तां शरसंततिम्
दानवांचा राजा ग्रसनाने स्वतःच्या बाणांनी त्या बाणांच्या पावसाला छाटले; आणि तो निष्फळ झाल्याचे पाहून यमाने ती बाणांची धार पाहिली.
स विचिन्त्य शरव्रातं ग्रसनस्य रथं प्रति चिक्षेप मुद्गरं घोरं तरसा तस्य चान्तकः
ग्रसनाच्या रथावर येणाऱ्या त्या बाणांच्या गर्दीचा विचार करून, अंतकाने जोरात एक भीषण गदा त्याच्यावर फेकली.
स तं मुद्गरम् आयान्तम् उत्प्लुत्य गगनस्थितम् जग्राह वामहस्तेन याम्यं दानवनन्दनः
ती गदा आकाशातून झेपावत येताना, दानवांचा आनंद असलेल्या ग्रसनाने उडी मारून डाव्या हाताने ती पकडली.
तमेव मुद्गरं गृह्य यमस्य महिषं रुषा पातयामास वेगेन स पपात महीतले
तीच गदा घेऊन, रागाने ग्रसनाने वेगाने यमाच्या महिषावर प्रहार केला आणि तो महिष जमिनीवर कोसळला.