तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम् ध्वजं च मे काञ्चनपट्टनद्धं छत्त्रं च मे मौक्तिकजालबद्धम्
म्हणून अमर देवांवर विजय मिळवण्यासाठी, तीनही लोकांचा ऐश्वर्य मिळवण्यासाठी, माझी आठ चाकांची रथ, जिंकता न येणारी दैत्यांची फौज, सोन्याच्या कापडाने सजलेला ध्वज आणि मोत्यांच्या जाळ्याने झाकलेला छत्र लवकर तयार करा.
तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनो नाम दानवः सेनानीर् दैत्यराजस्य तथा चक्रे बलान्वितः
तारकाचे बोल ऐकून, ग्रसन नावाच्या दैत्याने, जो दैत्यराजाचा सेनापती होता, त्याने सैन्य गोळा करून सर्व काही तसेच केले.
आहत्य भेरीं गम्भीरां दैत्यानाहूय सत्वरः तुरगाणां सहस्रेण चक्राष्टकविभूषितम्
त्याने गडगडणाऱ्या मोठ्या नगाऱ्याचा आवाज केला आणि दैत्यांना पटकन बोलावले. त्याचा रथ आठ चाकांनी सजलेला होता, आणि हजार घोड्यांनी ओढला जात होता.
शुक्लाम्बरपरिष्कारं चतुर्योजनविस्तृतम् नानाक्रीडागृहयुतं गीतवाद्यमनोहरम्
पांढऱ्या वस्त्रांनी सजलेला तो रथ चार योजनांइतका रुंद होता. त्यात वेगवेगळ्या खेळांच्या जागा होत्या, आणि गाण्यांनी व वाद्यांच्या सुरांनी तो मनोहारी वाटत होता.
विमानमिव देवस्य सुरभर्तुः शतक्रतोः दशकोटीश्वरा दैत्या दैत्यानां चण्डविक्रमाः
तो रथ जणू इंद्राच्या विमानासारखा भासत होता. दहा कोटी दैत्य, जे अत्यंत पराक्रमी होते, एकत्र जमले.
तेषामग्रेसरो जम्भः कुजम्भो ऽनन्तरस्ततः महिषः कुञ्जरो मेघः कालनेमिर्निमिस्तथा
त्यांच्या पुढे जंभ हा होता; त्याच्या मागे कुजंभ, मग महिष, कुंजर, मेघ, कालनेमि आणि निमि असे होते.
मथनो जम्भकः शुम्भो दैत्येन्द्रा दश नायकाः अन्ये ऽपि शतशस्तस्य पृथिवीदलनक्षमाः
मथन, जंभक, शुंभ हे दहा दैत्यांचे नायक होते. त्यांच्यासोबत शेकडो असे दैत्य होते, जे पृथ्वी हादरवू शकतील इतके बलवान होते.
दैत्येन्द्रा गिरिवर्ष्माणः सन्ति चण्डपराक्रमाः नानायुधप्रहरणा नानाशस्त्रास्त्रपारगाः
हे दैत्यराज डोंगराएवढे उंच होते, अत्यंत तडफदार आणि विविध शस्त्रास्त्रांमध्ये पारंगत होते.
तारकस्याभवत्केतू रौद्रः कनकभूषणः केतुना मकरेणापि सेनानीर् ग्रसनो ऽरिहा
तारकाचा ध्वज भयंकर आणि सोन्याने मढवलेला होता. ग्रसण हा शत्रूंचा संहार करणारा सेनापती होता, आणि त्याच्या ध्वजावर मकराची आकृती होती.
पैशाचं यस्य वदनं जम्भस्यासीदयोमयम् खरविधूतलाङ्गूलं कुजम्भस्याभवद्ध्वजे
जंभाच्या ध्वजावर लोखंडाच्या राक्षसी चेहऱ्याची आकृती होती; कुजंभाच्या ध्वजावर गाढव आणि त्याची हालणारी शेपटी दाखवली होती.
महिषस्य तु गोमायुः केतोर्हैमस्तदाभवत् ध्वाङ्क्षो ध्वजे तु शुम्भस्य कृष्णायोमयमुच्छ्रितम्
महिषाच्या ध्वजावर सोन्याचा कोल्हा होता; शुंभाच्या ध्वजावर काळ्या लोखंडाचा घार उंचावलेला होता.
अनेकाकारविन्यासाश् चान्येषां तु ध्वजास्तथा शतेन शीघ्रवेगाणां व्याघ्राणां हेममालिनाम्
इतर दैत्यांचे ध्वज विविध आकारांत सजवलेले होते. शंभर सोन्याच्या माळांनी सजलेले वेगवान वाघही तिथे होते.
ग्रसनस्य रथो युक्तां किङ्किणीजालमालिनाम् शतेनापि च सिंहानां रथो जम्भस्य दुर्जयः
ग्रसणाच्या रथाला शंभर घंटा लावलेल्या सिंहांनी ओढले होते; जंभाचाही बलाढ्य रथ सिंहांनीच ओढला होता.
कुजम्भस्य रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः रथस्तु महिषस्योष्ट्रैर् गजस्य तु तुरंगमैः
कुजंभाचा रथ राक्षसी चेहऱ्याच्या गाढवांनी ओढला होता; महिषाचा रथ उंटांनी, आणि कुंजराचा रथ घोड्यांनी ओढला होता.
मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः पर्वताभैः समारूढो निमिर्मत्तैर्महागजैः
मेषाचा रथ भयंकर चित्त्यांनी ओढला होता; कालनेमिचा रथ पर्वतासारख्या हत्तीांनी, आणि निमि मदमस्त मोठ्या हत्तीवर आरूढ होता.
चतुर्दन्तैर्गन्धवद्भिः शिक्षितैर्मेघभैरवैः शतहस्तायतैः कृष्णैस् तुरंगैर्हेमभूषणैः
चार सोंडांचे, सुगंधी, उत्तम प्रकारे शिकवलेले, मेघासारखा गडगडाट करणारे हत्ती; आणि शंभर हात लांब, काळे, सोन्याने मढवलेले घोडे होते.
सितचामरजालेन शोभिते दक्षिणां दिशम् सितचन्दनचार्वङ्गो नानापुष्पस्रजोज्ज्वलः
दक्षिण दिशेला पांढऱ्या चामरांनी शोभा आली होती; त्यांच्या अंगाला पांढरा चंदन लावलेला होता आणि विविध फुलांच्या माळांनी ते उजळून निघाले होते.
मथनो नाम दैत्येन्द्रः पाशहस्तो व्यराजत जम्भकः किङ्किणीजालमालमुष्ट्रं समास्थितः
मथन नावाचा दैत्यराज हातात फास घेऊन तेजस्वी दिसत होता; जंभकाने घंटा लावलेल्या उंटावर बसलेला होता.
कालशुक्लमहामेषम् आरूढः शुम्भदानवः अन्ये ऽपि दानवा वीरा नानावाहनगामिनः
शुंभ दानव काळ्यासारख्या मोठ्या मेंढ्यावर बसला होता; इतर वीर दानव वेगवेगळ्या वाहनांवर आरूढ झाले होते.
प्रचण्डचित्रकर्माणः कुण्डलोष्णीषभूषणाः नानाविधोत्तरासङ्गा नानामाल्यविभूषणाः
ते सर्व अत्यंत भयंकर आणि अद्भुत कृत्य करणारे होते, त्यांच्या कानात कुंडले, डोक्यावर पागोटे, अंगावर वेगवेगळे उत्तरीय आणि गळ्यात नानाविध फुलांच्या माळा होत्या.
नानासुगन्धिगन्धाढ्या नानाबन्दिजनस्तुताः नानावाद्यपरिस्पन्दाश् चाग्रेसरमहारथाः
अनेक प्रकारच्या सुगंधांनी भरलेले, वेगवेगळ्या सेवकांनी स्तुती केलेले, विविध वाद्यांच्या गजराने निनादलेले, असे पुढे जाणारे मोठे रथ पुढे सरकले.
नानाशौर्यकथासक्तास् तस्मिन्सैन्ये महासुराः तद्बलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यजायत
त्या सैन्यात पराक्रमी वीर विविध शौर्यकथा सांगण्यात मग्न होते; त्या वेळी दैत्यसिंहाच्या सैन्याचे भीषण रूप प्रकट झाले.
प्रमत्तचण्डमातंगतुरंगरथसंकुलम् प्रतस्थे ऽमरयुद्धाय बहुपत्तिपताकि तत्
मद्यधुंद, रागीट हत्ती, घोडे आणि रथांनी गजबजलेले, अनेक पताका फडकावणारे ते सैन्य देवांशी युद्धासाठी निघाले.
एतस्मिन्नन्तरे वायुर् देवदूतो ऽम्बरालये दृष्ट्वा स दानवबलं जगामेन्द्रस्य शंसितुम्
तेवढ्यात, वायू हा देवदूत आकाशातून त्या दानवांच्या सैन्याकडे पाहून इंद्राला सांगण्यासाठी गेला.
स गत्वा तु सभां दिव्यां महेन्द्रस्य महात्मनः शशंस मध्ये देवानां तत्कार्यं समुपस्थितम्
तो दिव्य सभेत, महान आत्मा असलेल्या महेंद्राकडे गेला आणि देवांच्या मध्ये घडलेली गोष्ट सांगितली.
तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु निमीलितविलोचनः बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महाभुजः
हे ऐकून, देवांचा राजा डोळे मिटून, बलवान बृहस्पतीला योग्य वेळी असे बोलला.
सम्प्राप्तो ऽति विमर्दो ऽयं देवानां दानवैः सह कार्यं किमत्र तद्ब्रूहि नीत्युपायसमन्वितम्
आता देव आणि दानवांमध्ये मोठा संघर्ष उभा राहिला आहे; या वेळी काय करावे, ते तू योग्य उपायांसह सांग.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं महेन्द्रस्य गिरांपतिः इत्युवाच महाभागो बृहस्पतिरुदारधीः
महेंद्राचे हे शब्द ऐकून, वाणीचा स्वामी, तेजस्वी आणि उदार मनाचा बृहस्पती असे म्हणाला.
सामपूर्वा स्मृता नीतिश् चतुरङ्गा पताकिनी जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी
सर्वप्रथम सामोपचार, आणि चारही अंगांनी सज्ज, पताका असलेली नीती ही नेहमीच विजय मिळवू इच्छिणाऱ्यांसाठी योग्य आहे, हे देवश्रेष्ठ.
साम भेदस्तथा दानं दण्डश्चाङ्गचतुष्टयम् नीतौ क्रमाद्देशकालरिपुयोग्यक्रमादिदम्
साम, भेद, दान आणि दंड—हे नीतीचे चार भाग आहेत, ते देश, काळ, शत्रू आणि प्रसंगानुसार योग्य क्रमाने वापरावेत.