धूतप्रसूनप्रभवः सुबन्धः सूर्ये गते वै त्रिपुरे बभूव समर्मरो नूपुरमेखलानां शब्दश्च संबाधति कोकिलानाम्
सूर्य मावळल्यानंतर त्रिपुरात, ताज्या फुलांनी सजवलेल्या घट्ट बांधलेल्या पैंजणांची आणि कंबरपट्ट्यांची गूंज, कोकिळांच्या गाण्यांमध्ये मिसळून सर्वत्र पसरली.
प्रियावगूढा दयितोपगूढा काचित्प्ररूढाङ्गरुहापि नारी सुचारुबाष्पाङ्कुरपल्लवानां नवाम्बुसिक्ता इव भूमिरासीत्
काही स्त्रिया आपल्या प्रियकराच्या मिठीत, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले, डोळ्यातून गोड अश्रूंचे कोंब फुटलेले, जणू नव्या पावसाने भिजलेली धरतीच.
शशाङ्कपादैरुपशोभितेषु प्रासादवर्येषु वराङ्गनानाम् माधुर्यभूताभरणा महान्तः स्वना बभूवुर्मदनेषु तुल्याः
चंद्राच्या किरणांनी उजळलेल्या भव्य राजवाड्यांत, सुंदर स्त्रिया आपल्या गोड आवाजाच्या दागिन्यांनी मोठा गजर करतात, आणि कामात मदनासारख्या दिसतात.
पानेन खिन्ना दयितातिवेलं कपोलमाजिघ्रसि किं ममेदम् आरोह मे श्रोणिमिमां विशालां पीनोन्नतां काञ्चनमेखलाढ्याम्
दारू पिऊन थकलेली एक स्त्री, आपल्या प्रियकराला म्हणते, 'तू माझा गाल इतका का हुंगतोस? या माझ्या रुंद, भरदार आणि सोन्याच्या कंबरपट्ट्याने सजलेल्या कंबरेवर ये.'
रथ्यासु चन्द्रोदयभासितासु सुरेन्द्रमार्गेषु च विस्तृतेषु दैत्याङ्गना यूथगता विभान्ति तारा यथा चन्द्रमसो दिवान्ते
चंद्राच्या प्रकाशात उजळलेल्या रस्त्यांवर आणि रुंद राजमार्गांवर, दैत्य स्त्रिया झुंडांनी फिरताना, जणू संध्याकाळच्या आकाशात चंद्राभोवती तारे चमकतात.
अट्टाट्टहासेषु च चामरेषु प्रेङ्खासु चान्या मदलोलभावात् संदोलयन्ते कलसम्प्रहासाः प्रोवाच काञ्ची गुणसूक्ष्मनादा
मोठ्या हास्याच्या गजरात आणि चामराच्या हालचालीत, काही स्त्रिया मद्याच्या नशेत डोलत, गोड हसत फिरतात; त्यांच्या कंबरपट्ट्याचा हलका आवाज जणू बोलू लागतो.
अम्लानमालान्वितसुन्दरीणां पर्याय एषो ऽस्ति च हर्षितानाम् श्रूयन्ति वाचः कलधौतकल्पा वापीषु चान्ये कलहंसशब्दाः
कधीही न कोमेजणाऱ्या फुलांच्या माळांनी सजलेल्या सुंदर आणि आनंदी स्त्रियांच्या गोड आवाजांनी सभोवताली गूंज उठली आहे. त्यांच्या बोलण्याचा स्वर चांदीसारखा नितळ वाटतो, आणि तळ्यांमध्ये इतरत्र राजहंसांच्या मंजुळ आवाजांनी आसमंत भरून गेला आहे.
काञ्चीकलापश्च सहाङ्गरागः प्रेङ्खासु तद्रागकृताश्च भावाः छिन्दन्ति तासामसुराङ्गनानां प्रियालयान् मन्मथमार्गणानाम्
त्यांच्या कंबरेला असलेली कांच्यांची साखळी, अंगावरचा सुगंध, आणि त्या सुगंधाने निर्माण होणारे भाव, या सगळ्यांनी असुर स्त्रियांच्या प्रिय घरांचे, म्हणजेच मदनाच्या बाणांना प्रिय असणाऱ्या जागांचे, बंध तोडले आहेत.
चित्राम्बरश्चोद्धृतकेशपाशः संदोल्यमानः शुशुभे ऽसुरीणाम् सुचारुवेशाभरणैरुपेतस् तारागणैर् ज्योतिरिवास चन्द्रः
रंगीत वस्त्र घातलेल्या, मोकळ्या केसांनी आणि झुलण्याने डोलणाऱ्या असुर स्त्रिया, सुंदर वस्त्र व दागिन्यांनी सजल्या होत्या. त्या ताऱ्यांमध्ये चंद्रासारख्या शोभून दिसत होत्या.
संदोलनाद् उच्छ्वसितैश्छिन्नसूत्रैः काञ्चीभ्रष्टैर्मणिभिर्विप्रकीर्णैः दोलाभूमिस्तैर्विचित्रा विभाति चन्द्रस्य पार्श्वोपगतैर् विचित्रा
झुलण्यामुळे सैल झालेल्या दोऱ्यांनी, खाली पडलेल्या कांच्या आणि विखुरलेल्या मौल्यवान दगडांनी झुल्याखालील जागा रंगीबेरंगी दिसत होती, जणू काही चंद्राच्या कडेला विविध छटा उमटल्या आहेत.
सचन्द्रिके सोपवने प्रदोषे रुतेषु वृन्देषु च कोकिलानाम् शरव्ययं प्राप्य पुरे ऽसुराणां प्रक्षीणबाणो मदनश्चचार
चंद्रप्रकाश आणि बागांमध्ये, कोकिळांच्या गाण्यांनी भरलेल्या संध्याकाळी, असुरांच्या नगरीत मदनाने आपले सर्व बाण खर्च केल्यावर तिथे मुक्तपणे संचार केला.
चन्द्रो ऽथ कुन्दकुसुमाकरहारवर्णो ज्योत्स्नावितानरहितो ऽभ्रसमानवर्णः विछायतां हि समुपेत्य न भाति तद्वद् भाग्यक्षये धनपतिश्च नरो विवर्णः
नंतर चंद्र, जाईच्या फुलांच्या हारासारखा शुभ्र असूनही, जेव्हा त्याचा प्रकाश पसरत नाही आणि तो ढगासारखा दिसतो, तेव्हा तो तसा तेजस्वी वाटत नाही. तसेच, जेव्हा नशीब साथ सोडते, तेव्हा श्रीमंत माणूसही फिकट आणि निरुत्साही होतो.
चन्द्रप्रभामरुणसारथिनाभिभूय संतप्तकाञ्चनरथाङ्गसमानबिम्बः स्थित्वोदयाग्रमुकुटे बहुरेव सूर्यो भात्यम्बरे तिमिरतोयवहां तरिष्यन्
चंद्राच्या प्रकाशावर मात करणारा, लालसर सारथीसह, सूर्य जणू तापलेल्या सोन्यासारखा तेजस्वी दिसतो. तो आकाशात उगवताना, अंधाराने भरलेल्या पाण्यांना ओलांडण्याचा प्रयत्न करतो आणि मोठ्या तेजाने चमकतो.
उदिते तु सहस्रांशौ मेरौ भासाकरे रवौ नदद्देवबलं कृत्स्नं युगान्त इव सागरः
जेव्हा हजार किरणांचा सूर्य मेरू पर्वतावर उगवला, तेव्हा तेजाने झळाळणाऱ्या त्या सूर्याच्या आगमनाने सर्व देवांची सेना समुद्राच्या गर्जनेसारखी गडगडली.
सहस्रनयनो देवस् ततः शक्रः पुरंदरः सवित्तदः सवरुणस् त्रिपुरं प्रययौ हरः
मग हजार डोळ्यांचा इंद्र, पुरंदर, सावित्री, वरुण आणि हरासह त्रिपुराकडे गेला.
ते नानाविधरूपाश्च प्रमथातिप्रमाथिनः ययुः सिंहरवैर् घोरैर् वादित्रनिनदैरपि
ते विविध रूप धारण करणारे, अत्यंत बलशाली, सिंहाच्या डरकाळीसारख्या भीषण गर्जना आणि वाद्यांच्या आवाजात पुढे सरसावले.
ततो वादितवादित्रैश् चातपत्रैर्महाद्रुमैः बभूव तद्बलं दिव्यं वनं प्रचलितं यथा
मग वाद्यांच्या गजरात, छत्र्या आणि मोठ्या झाडांसह, ती दिव्य सेना जणू काही हलणाऱ्या अरण्यासारखी वाटू लागली.
तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य रौद्रं रुद्रबलं महत् संक्षोभो दानवेन्द्राणां समुद्रप्रतिमो बभौ
रुद्राच्या भयंकर आणि विशाल सैन्याला जवळ येताना पाहून, दानवांच्या राजांना मोठा गोंधळ उडाला, आणि ते समुद्रासारखे अस्वस्थ झाले.
ते चासीन्पट्टिशाञ्शक्तीः शूलदण्डपरश्वधान् शरासनानि वज्राणि गुरूणि मुसलानि च
त्यांच्या हातात भाले, पट्टिश, शक्ती, त्रिशूळ, गदा, कुऱ्हाड, धनुष्य, बाण, वज्र आणि जड मूसळ होती.
प्रगृह्य कोपरक्ताक्षाः सपक्षा इव पर्वताः निजघ्नुः पर्वतघ्नाय घना इव तपात्यये
ती शस्त्रे हातात धरून, रागाने डोळे लाल झालेले, ते पर्वतांना पंख फुटल्यासारखे भासत होते आणि जणू उन्हाळ्यानंतर मेघ पर्वत फोडतात तसे ते हल्ला करत होते.
सविद्युन्मालिनस्ते वै समया दितिनन्दनाः मोदमानाः समासेदुर् देवदेवैः सुरारयः
विद्युत्रेषांनी सजलेले, दितीचे पुत्र आनंदाने देवांशी, म्हणजेच देवांचे शत्रू, एकत्र आले.
मर्तव्यकृतबुद्धीनां जये चानिश्चितात्मनाम् अबलानां चमूर्ह्यासीद् अबलावयवा इव
ज्यांची मनं मृत्यूला तयार झाली होती, विजयाबद्दल अनिश्चित होती, अशा दुर्बल सैन्याची अवस्था जणू एखाद्या अशक्त शरीरासारखी झाली होती.
विगर्जन्त इवाम्भोदा अम्भोदसदृशत्विषः प्रयुध्य युद्धकुशलाः परस्परकृतागसः
मेघांसारखी गडगडणारे, मेघांसारखे तेज असलेले, युद्धात कुशल आणि एकमेकांवर राग धरून, ते परस्परांशी लढू लागले.
धूमायन्तो ज्वलद्भिश्च आयुधैश्चन्द्रवर्चसैः कोपाद्वा युद्धलुब्धाश्च कुट्टयन्ते परस्परम्
धूर आणि ज्वाळांनी पेटलेली, चंद्रासारख्या तेजस्वी शस्त्रांनी सजलेली, रागाने आणि युद्धाच्या ओढीने एकमेकांवर प्रहार करू लागली.
वज्राहताः पतन्त्यन्ये बाणैरन्ये विदारिताः अन्ये विदारिताश्चक्रैः पतन्ति ह्युदधेर्जले
काही जण वज्राच्या प्रहाराने पडतात, काही बाणांनी भेदले जातात, तर काही चक्रांनी फाडले जाऊन समुद्राच्या पाण्यात कोसळतात.
छिन्नस्रग्दामहाराश्च प्रमृष्टाम्बरभूषणाः तिमिनक्रगणे चैव पतन्ति प्रमथाः सुराः
हार आणि मोठ्या दागिन्यांचे तुकडे झालेले, वस्त्रे आणि दागिने विखुरलेले, असे देवगण मोठ्या मासे आणि मगरांच्या झुंडीमध्ये आपटून पडतात.
गदानां मुसलानां च तोमराणां परश्वधाम् वज्रशूलर्ष्टिपातानां पट्टिशानां च सर्वतः
सर्वत्र गदा, मुसळ, तोमर, कुऱ्हाड, वज्र, भाले, शूल आणि तलवारींचे प्रहार होत आहेत.
गिरिशृङ्गोपलानां च प्रेरितानां प्रमन्युभिः सजवानां दानवानां सधूमानां रवित्विषाम् आयुधानां महानोघः सागरौघे पतत्यपि
रागाने उडवलेली डोंगरशिखरे, झाडे, धूर आणि तेजाने चमकणारे वेगवान दैत्य यांच्या हातून फेकलेली शस्त्रे, या सर्वांचा महापूर उसळत्या समुद्रात पडतो.
प्रवृद्धवेगैस्तैस्तत्र सुरासुरकरेरितैः आयुधैस्त्रस्तनक्षत्रः क्रियते संक्षयो महान्
देव आणि दैत्य यांच्या वाढत्या वेगाने फेकलेल्या शस्त्रांनी तारेही घाबरून जातात आणि मोठा संहार घडतो.
क्षुद्राणां गजयोर्युद्धे यथा भवति संक्षयः देवासुरगणैस् तद्वत् तिमिनक्रक्षयो ऽभवत्
लहान हत्तींच्या युद्धात जसा संहार होतो, तसाच देव-दैत्यांच्या झुंडीत मोठ्या मासे आणि मगरांचा नाश झाला.