कलप्रलापेषु च दानवीनां वीणाप्रलापेषु च मूर्छितेषु मत्तप्रलापेषु च कोकिलानां सचापबाणो मदनो ममन्थ
दानव स्त्रिया गोडगोड बोलण्यात मग्न असताना, वीणेच्या सूरांनी आणि मत्सराने भरलेल्या कोकिळांच्या गाण्यांनी वातावरण भरून गेले, मदनाने आपल्या धनुष्यबाणांनी सर्वांच्या मनात प्रेमाची धुंदी निर्माण केली.
तमांसि नैशानि द्रुतं निहत्य ज्योत्स्नावितानेन जगद्वितत्य खे रोहिणीं तां च प्रियां समेत्य चन्द्रः प्रभाभिः कुरुते ऽधिराज्यम्
रात्रीचे अंधार झटकून, चांदण्याच्या जाळ्याने साऱ्या जगावर प्रकाश पसरवून, चंद्र आकाशात आपल्या प्रिय रोहिणीला भेटतो आणि आपल्या तेजाने राज्य गाजवतो.
स्थित्वैव कान्तस्य तु पादमूले काचिद्वरस्त्री स्वकपोलमूले विशेषकं चारुतरं करोति तेनाननं स्वं समलंकरोति
तेथे एक सुंदर स्त्री आपल्या प्रियकराच्या पायाशी बसून, आपल्या गालावर आकर्षक ठिपका काढते आणि त्याने आपले मुख सजवते.
दृष्ट्वाननं मण्डलदर्पणस्थं महाप्रभा मे मुखजेति जप्त्वा स्मृत्वा वराङ्गी रमणेरितानि तेनैव भावेन रतीमवाप
गोल आरशात आपले मुख पाहून, ती हळूच म्हणते, 'हे माझे तेजस्वी तोंड आहे,' आणि प्रियकराच्या स्पर्शांची आठवण काढून त्याच भावनेत तृप्ती अनुभवते.
रोमाञ्चितैर्गात्रवरैर्युवभ्यो रतानुरागाद् रमणेन चान्याः स्वयं द्रुतं यान्ति मदाभिभूताः क्षपा यथा चार्कदिनावसाने
कामाच्या ओढीने अंगावर रोमांच उभे राहिलेल्या, तरुण स्त्रिया मद्याच्या नशेत आणि प्रेमात हरवून, आपल्या प्रियकराकडे धाव घेतात, जशी रात्र सूर्याच्या आगमनाने संपते.
पेपीयते चातिरसानुविद्धा विमार्गितान्या च प्रियं प्रसन्ना काचित्प्रियस्यातिचिरात्प्रसन्ना आसीत्प्रलापेषु च सम्प्रसन्ना
कोणी आनंदाने भारावून आपल्या प्रियकराकडे पाहते; दुसरी, ज्याने प्रियकराला खूप शोधले, ती आता समाधानी आहे; तिसरी, प्रियकराच्या गोड बोलण्याने पूर्णपणे तृप्त आहे.
गोशीर्षयुक्तैर्हरिचन्दनैश्च पङ्काङ्किताक्षी च वरासुरीणाम् मनोज्ञरूपा रुचिरा बभूवुः पूर्णामृतस्येव सुवर्णकुम्भाः
गायच्या शिंगाच्या चंदनाने आणि काळ्या सुरम्याने डोळे सजवलेल्या, त्या असुर स्त्रिया आपल्या मोहक रूपाने चमकत होत्या, जणू अमृताने भरलेली सोन्याची कलशीच.
क्षताधरोष्ठा द्रुतदोषरक्ता ललन्ति दैत्या दयितासु रक्ताः तन्त्रीप्रलापास्त्रिपुरेषु रक्ताः स्त्रीणां प्रलापेषु पुनर्विरक्ताः
ताज्या रक्ताने रंगलेल्या ओठांनी, आपल्या प्रेयसींवर प्रेम करणारे दैत्य, तिथल्या राजवाड्यांत वीणेच्या सुरांत रमले; पण स्त्रियांच्या गप्पांमध्ये मात्र त्यांना रस उरत नाही.
क्वचित्प्रवृत्तं मधुराभिगानं कामस्य बाणैः सुकृतं निधानम् आपानभूमीषु सुखप्रमेयं गेयं प्रवृत्तं त्वथ साधयन्ति
कधी कधी गोड गाणी सुरू होतात, जणू कामदेवाच्या बाणांनी निर्माण केलेला खजिना; आनंदाच्या बागेत सुरेल गाणी गातात आणि ती कौशल्याने सादर करतात.
गेयं प्रवृत्तं त्वथ शोधयन्ति केचित्प्रियां तत्र च साधयन्ति केचित्प्रियां सम्प्रति बोधयन्ति संबुध्य संबुध्य च रामयन्ति
गाणे सुरू असताना, काही जण सूर सुधारतात, काही तिथेच आपल्या प्रियेला आनंद देतात, काही तिला हलकेच जागवतात आणि पुन्हा पुन्हा तिला आनंदित करतात.
धूतप्रसूनप्रभवः सुबन्धः सूर्ये गते वै त्रिपुरे बभूव समर्मरो नूपुरमेखलानां शब्दश्च संबाधति कोकिलानाम्
सूर्य मावळल्यानंतर त्रिपुरात, ताज्या फुलांनी सजवलेल्या घट्ट बांधलेल्या पैंजणांची आणि कंबरपट्ट्यांची गूंज, कोकिळांच्या गाण्यांमध्ये मिसळून सर्वत्र पसरली.
प्रियावगूढा दयितोपगूढा काचित्प्ररूढाङ्गरुहापि नारी सुचारुबाष्पाङ्कुरपल्लवानां नवाम्बुसिक्ता इव भूमिरासीत्
काही स्त्रिया आपल्या प्रियकराच्या मिठीत, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले, डोळ्यातून गोड अश्रूंचे कोंब फुटलेले, जणू नव्या पावसाने भिजलेली धरतीच.
शशाङ्कपादैरुपशोभितेषु प्रासादवर्येषु वराङ्गनानाम् माधुर्यभूताभरणा महान्तः स्वना बभूवुर्मदनेषु तुल्याः
चंद्राच्या किरणांनी उजळलेल्या भव्य राजवाड्यांत, सुंदर स्त्रिया आपल्या गोड आवाजाच्या दागिन्यांनी मोठा गजर करतात, आणि कामात मदनासारख्या दिसतात.
पानेन खिन्ना दयितातिवेलं कपोलमाजिघ्रसि किं ममेदम् आरोह मे श्रोणिमिमां विशालां पीनोन्नतां काञ्चनमेखलाढ्याम्
दारू पिऊन थकलेली एक स्त्री, आपल्या प्रियकराला म्हणते, 'तू माझा गाल इतका का हुंगतोस? या माझ्या रुंद, भरदार आणि सोन्याच्या कंबरपट्ट्याने सजलेल्या कंबरेवर ये.'
रथ्यासु चन्द्रोदयभासितासु सुरेन्द्रमार्गेषु च विस्तृतेषु दैत्याङ्गना यूथगता विभान्ति तारा यथा चन्द्रमसो दिवान्ते
चंद्राच्या प्रकाशात उजळलेल्या रस्त्यांवर आणि रुंद राजमार्गांवर, दैत्य स्त्रिया झुंडांनी फिरताना, जणू संध्याकाळच्या आकाशात चंद्राभोवती तारे चमकतात.
अट्टाट्टहासेषु च चामरेषु प्रेङ्खासु चान्या मदलोलभावात् संदोलयन्ते कलसम्प्रहासाः प्रोवाच काञ्ची गुणसूक्ष्मनादा
मोठ्या हास्याच्या गजरात आणि चामराच्या हालचालीत, काही स्त्रिया मद्याच्या नशेत डोलत, गोड हसत फिरतात; त्यांच्या कंबरपट्ट्याचा हलका आवाज जणू बोलू लागतो.
अम्लानमालान्वितसुन्दरीणां पर्याय एषो ऽस्ति च हर्षितानाम् श्रूयन्ति वाचः कलधौतकल्पा वापीषु चान्ये कलहंसशब्दाः
कधीही न कोमेजणाऱ्या फुलांच्या माळांनी सजलेल्या सुंदर आणि आनंदी स्त्रियांच्या गोड आवाजांनी सभोवताली गूंज उठली आहे. त्यांच्या बोलण्याचा स्वर चांदीसारखा नितळ वाटतो, आणि तळ्यांमध्ये इतरत्र राजहंसांच्या मंजुळ आवाजांनी आसमंत भरून गेला आहे.
काञ्चीकलापश्च सहाङ्गरागः प्रेङ्खासु तद्रागकृताश्च भावाः छिन्दन्ति तासामसुराङ्गनानां प्रियालयान् मन्मथमार्गणानाम्
त्यांच्या कंबरेला असलेली कांच्यांची साखळी, अंगावरचा सुगंध, आणि त्या सुगंधाने निर्माण होणारे भाव, या सगळ्यांनी असुर स्त्रियांच्या प्रिय घरांचे, म्हणजेच मदनाच्या बाणांना प्रिय असणाऱ्या जागांचे, बंध तोडले आहेत.
चित्राम्बरश्चोद्धृतकेशपाशः संदोल्यमानः शुशुभे ऽसुरीणाम् सुचारुवेशाभरणैरुपेतस् तारागणैर् ज्योतिरिवास चन्द्रः
रंगीत वस्त्र घातलेल्या, मोकळ्या केसांनी आणि झुलण्याने डोलणाऱ्या असुर स्त्रिया, सुंदर वस्त्र व दागिन्यांनी सजल्या होत्या. त्या ताऱ्यांमध्ये चंद्रासारख्या शोभून दिसत होत्या.
संदोलनाद् उच्छ्वसितैश्छिन्नसूत्रैः काञ्चीभ्रष्टैर्मणिभिर्विप्रकीर्णैः दोलाभूमिस्तैर्विचित्रा विभाति चन्द्रस्य पार्श्वोपगतैर् विचित्रा
झुलण्यामुळे सैल झालेल्या दोऱ्यांनी, खाली पडलेल्या कांच्या आणि विखुरलेल्या मौल्यवान दगडांनी झुल्याखालील जागा रंगीबेरंगी दिसत होती, जणू काही चंद्राच्या कडेला विविध छटा उमटल्या आहेत.
सचन्द्रिके सोपवने प्रदोषे रुतेषु वृन्देषु च कोकिलानाम् शरव्ययं प्राप्य पुरे ऽसुराणां प्रक्षीणबाणो मदनश्चचार
चंद्रप्रकाश आणि बागांमध्ये, कोकिळांच्या गाण्यांनी भरलेल्या संध्याकाळी, असुरांच्या नगरीत मदनाने आपले सर्व बाण खर्च केल्यावर तिथे मुक्तपणे संचार केला.
चन्द्रो ऽथ कुन्दकुसुमाकरहारवर्णो ज्योत्स्नावितानरहितो ऽभ्रसमानवर्णः विछायतां हि समुपेत्य न भाति तद्वद् भाग्यक्षये धनपतिश्च नरो विवर्णः
नंतर चंद्र, जाईच्या फुलांच्या हारासारखा शुभ्र असूनही, जेव्हा त्याचा प्रकाश पसरत नाही आणि तो ढगासारखा दिसतो, तेव्हा तो तसा तेजस्वी वाटत नाही. तसेच, जेव्हा नशीब साथ सोडते, तेव्हा श्रीमंत माणूसही फिकट आणि निरुत्साही होतो.
चन्द्रप्रभामरुणसारथिनाभिभूय संतप्तकाञ्चनरथाङ्गसमानबिम्बः स्थित्वोदयाग्रमुकुटे बहुरेव सूर्यो भात्यम्बरे तिमिरतोयवहां तरिष्यन्
चंद्राच्या प्रकाशावर मात करणारा, लालसर सारथीसह, सूर्य जणू तापलेल्या सोन्यासारखा तेजस्वी दिसतो. तो आकाशात उगवताना, अंधाराने भरलेल्या पाण्यांना ओलांडण्याचा प्रयत्न करतो आणि मोठ्या तेजाने चमकतो.
उदिते तु सहस्रांशौ मेरौ भासाकरे रवौ नदद्देवबलं कृत्स्नं युगान्त इव सागरः
जेव्हा हजार किरणांचा सूर्य मेरू पर्वतावर उगवला, तेव्हा तेजाने झळाळणाऱ्या त्या सूर्याच्या आगमनाने सर्व देवांची सेना समुद्राच्या गर्जनेसारखी गडगडली.
सहस्रनयनो देवस् ततः शक्रः पुरंदरः सवित्तदः सवरुणस् त्रिपुरं प्रययौ हरः
मग हजार डोळ्यांचा इंद्र, पुरंदर, सावित्री, वरुण आणि हरासह त्रिपुराकडे गेला.
ते नानाविधरूपाश्च प्रमथातिप्रमाथिनः ययुः सिंहरवैर् घोरैर् वादित्रनिनदैरपि
ते विविध रूप धारण करणारे, अत्यंत बलशाली, सिंहाच्या डरकाळीसारख्या भीषण गर्जना आणि वाद्यांच्या आवाजात पुढे सरसावले.
ततो वादितवादित्रैश् चातपत्रैर्महाद्रुमैः बभूव तद्बलं दिव्यं वनं प्रचलितं यथा
मग वाद्यांच्या गजरात, छत्र्या आणि मोठ्या झाडांसह, ती दिव्य सेना जणू काही हलणाऱ्या अरण्यासारखी वाटू लागली.
तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य रौद्रं रुद्रबलं महत् संक्षोभो दानवेन्द्राणां समुद्रप्रतिमो बभौ
रुद्राच्या भयंकर आणि विशाल सैन्याला जवळ येताना पाहून, दानवांच्या राजांना मोठा गोंधळ उडाला, आणि ते समुद्रासारखे अस्वस्थ झाले.
ते चासीन्पट्टिशाञ्शक्तीः शूलदण्डपरश्वधान् शरासनानि वज्राणि गुरूणि मुसलानि च
त्यांच्या हातात भाले, पट्टिश, शक्ती, त्रिशूळ, गदा, कुऱ्हाड, धनुष्य, बाण, वज्र आणि जड मूसळ होती.
प्रगृह्य कोपरक्ताक्षाः सपक्षा इव पर्वताः निजघ्नुः पर्वतघ्नाय घना इव तपात्यये
ती शस्त्रे हातात धरून, रागाने डोळे लाल झालेले, ते पर्वतांना पंख फुटल्यासारखे भासत होते आणि जणू उन्हाळ्यानंतर मेघ पर्वत फोडतात तसे ते हल्ला करत होते.