कार्मुकाणां विकृष्टानां बभूवुर्दारुणा रवाः कालानुगानां मेघानां यथा वियति वायुना
ओढलेल्या धनुष्यांचा कठोर आवाज आकाशातील वाऱ्याने हलणाऱ्या काळ्या मेघांसारखा घुमू लागला.
आहुश्च युद्धे मा भैषीः क्व यास्यसि मृतो ह्यसि प्रहराशु स्थितो ऽस्म्यत्र एहि दर्शय पौरुषम्
युद्धात ते ओरडले: 'घाबरू नकोस! कुठे जाणार? तू आता मेलासच! पटकन वार कर, मी इथेच उभा आहे—ये, आपले शौर्य दाखव!'
गृहाण छिन्द्धि भिन्द्धीति खाद मारय दारय इत्यन्योन्यम् अनूच्चार्य प्रययुर्यमसादनम्
एकमेकांना 'पकड! छेद! फोड! खा! मार! फाड!' असे ओरडत ते यमाच्या घराकडे धावले.
खड्गापवर्जिताः केचित् केचिच्छिन्नाः परश्वधैः केचिन्मुद्गरचूर्णाश्च केचिद्बाहुभिराहताः
काहींना तलवारीने ठार मारले, काहींना कुऱ्हाडीने छेदले, काहींना गदेद्वारे चिरडले, तर काहींना हातांनी मारले.
पट्टिशैः सूदिताः केचित् केचिच्छूलविदारिताः दानवाः शरपुष्पाभाः सवना इव पर्वताः निपतन्त्यर्णवजले भीमनक्रतिमिङ्गिले
काही दानव भाले घुसवून फाडले गेले, काहींना शूळाने छेदले, आणि काही बाणांच्या फुलांसारखे चमकत, भयंकर मगर आणि तिमिंगिलांच्या मध्ये, डोंगर समुद्रात पडावा तसे पाण्यात कोसळले.
व्यसुभिः सुनिबद्धाङ्गैः पतमानैः सुरेतरैः संबभूवार्णवे शब्दः सजलाम्बुदनिस्वनः
जरी शरीर जुळलेले असले तरी प्राण गेलेल्या देव आणि इतर पडलेल्यांनी समुद्रात पावसाळी मेघांसारखा आवाज केला.
तेन शब्देन मकरा नक्रास्तिमितिमिङ्गिलाः मत्ता लोहितगन्धेन क्षोभयन्तो महार्णवम्
त्या आवाजामुळे मगर, माशा आणि तिमिंगिल, रक्ताच्या वासाने वेडावून, मोठ्या समुद्राला अस्वस्थ करू लागले.
परस्परेण कलहं कुर्वाणा भीममूर्तयः भ्रमन्ते भक्षयन्तश्च दानवानां च लोहितम्
भीषण रूप असलेले ते एकमेकांशी भांडू लागले, फिरत फिरत दानवांचे रक्त पिऊ लागले.
सरथान् सायुधान् साश्वान् सवस्त्राभरणावृतान् जग्रसुस्तिमयो दैत्यान् द्रावयन्तो जलेचरान्
मगरांनी जलचरांना हाकलून, दैत्यांना त्यांच्या रथांसह, शस्त्र, घोडे, वस्त्र आणि दागिन्यांसह गिळून टाकले.
मृधं यथासुराणां च प्रमथानां प्रवर्तते अम्बरे ऽम्भसि च तथा युद्धं चक्रुर्जलेचराः
जसे असुर आणि प्रमथ आकाशात व पाण्यात लढतात, तसेच जलचरांनीही एकमेकांशी युद्ध केले.
यथा भ्रमन्ति प्रमथाः सदैत्यास् तथा भ्रमन्ते तिमयः सनक्राः यथैव छिन्दन्ति परस्परं तु तथैव क्रन्दन्ति विभिन्नदेहाः
जसे प्रमथ आणि दैत्य फिरतात, तसेच मगर आणि तिमिंगिलही फिरतात; जसे ते एकमेकांवर वार करतात, तसेच जखमी झालेल्यांच्या तुटलेल्या देहातून ओरडण्याचा आवाज येतो.
व्रणाननैर् अङ्गरसं स्रवद्भिः सुरासुरैर्नक्रतिमिङ्गिलैश्च कृतो मुहूर्तेन समुद्रदेशः सरक्ततोयः समुदीर्णतोयः
क्षणातच समुद्राचा परिसर रक्ताळ्या आणि उसळणाऱ्या पाण्याने भरून गेला, जखमांतून अंगरस वाहणारे देव, असुर, मगर आणि तिमिंगिल एकत्र मिसळले.
पूर्वं महाम्भोधरपर्वताभं द्वारं महान्तं त्रिपुरस्य शक्रः निपीड्य तस्थौ महता बलेन युक्तो ऽमराणां महता बलेन
सर्वप्रथम, अमरांचा मोठा बळ लाभलेला इंद्र, मोठ्या पर्वत किंवा मेघासारख्या त्रिपुराच्या विशाल दरवाजावर दडपून उभा राहिला.
तथोत्तरं सो ऽन्तरजो हरस्य बालार्कजाम्बूनदतुल्यवर्णः स्कन्दः पुरद्वारमथारुरोह वृद्धो ऽस्तशृङ्गं प्रपतन्निवार्कः
नंतर, सोन्यासारखा किंवा उगवत्या सूर्यासारखा वर्ण असलेला स्कंद, हराच्या नगरीच्या उत्तरेकडील आतील दरवाजावर चढला, जणू वृद्ध सूर्य आठ शिखरांच्या पर्वतावर पडतो तसा.
यमश्च वित्ताधिपतिश्च देवो दण्डान्वितः पाशवरायुधश्च देवारिणस्तस्य पुरस्य द्वारं ताभ्यां तु तत्पश्चिमतो निरुद्धम्
यम आणि धनाचा अधिपती, दोघेही देव, काठी आणि फास घेऊन त्या नगराच्या पश्चिम दरवाजावर उभे राहिले आणि देवांचे शत्रू आत येऊ नयेत म्हणून तो दरवाजा बंद केला.
दक्षारिरुद्रस्तपनायुताभः स भास्वता देवरथेन देवः तद्दक्षिणद्वारमरेः पुरस्य रुद्ध्वावतस्थौ भगवांस्त्रिनेत्रः
दक्षाचा शत्रू, त्रिनेत्री रुद्र, दहा हजार सूर्यांसारखा तेजस्वी, आपल्या दिव्य रथासह त्या शत्रूच्या नगराच्या दक्षिण दरवाजावर उभा राहिला आणि तो दरवाजा रोखून धरला.
तुङ्गानि वेश्मानि सगोपुराणि स्वर्णानि कैलासशशिप्रभाणि प्रह्लादरूपाः प्रमथावरुद्धा ज्योतींषि मेघा इव चाश्मवर्षाः
कैलासाच्या चंद्रासारखी तेजस्वी, सोन्याची आणि उंच गडकोटांसह सुंदर अशी घरे, प्रमथगणांनी वेढली होती; ती मेघ जसे दगडांचा पाऊस पाडतात तशी भासू लागली.
उत्पात्य चोत्पाट्य गृहाणि तेषां सशैलमालासमवेदिकानि प्रक्षिप्य प्रक्षिप्य समुद्रमध्ये कालाम्बुदाभाः प्रमथा विनेदुः
प्रमथगणांनी त्या घरांना, पर्वतरांगा आणि वेदिकांसह, उखडून समुद्राच्या मध्यभागी फेकून दिली आणि ते काळ्या वादळी मेघांसारखे गर्जना करू लागले.
रक्तानि चाशेषवनैर्युतानि साशोकखण्डानि सकोकिलानि गृहाणि हे नाथ पितः सुतेति भ्रातेति कान्तेति प्रियेति चापि उत्पाट्यमानेषु गृहेषु नार्यस् त्व् अनार्यशब्दान्विविधान्प्रचक्रुः
रक्ताळलेली, असंख्य वनांनी भरलेली, शोकाने तुटलेली आणि कोकिळांनी गूंजणारी घरे उखडली जात असताना, 'हे नाथ! बाबा! मुला! भाऊ! प्रियकरा! प्रिये!' असे हाका मारत त्या स्त्रिया विविध अशोभनीय शब्दांनी आक्रोश करू लागल्या.
कलत्रपुत्रक्षयप्राणनाशे तस्मिन्पुरे युद्धमतिप्रवृत्ते महासुराः सागरतुल्यवेगा गणेश्वराः कोपवृताः प्रतीयुः
पत्नी, मुले आणि जीव नष्ट होत असताना, त्या नगरात भीषण युद्ध पेटले होते. तेव्हा महासुरांनी, समुद्रासारख्या वेगाने, संतप्त गणाधिपतींना परतवून लावले.
परश्वधैस्तत्र शिलोपलैश्च त्रिशूलवज्रोत्तमकम्पनैश्च शरीरसद्मक्षपणं सुघोरं युद्धं प्रवृत्तं दृढवैरबद्धम्
तेथे कुऱ्हाडी, दगड, त्रिशूळ, वज्र आणि मोठ्या गदांनी एकमेकांचा संहार करण्यासाठी, खोल वैराने बांधलेले, अतिशय भयंकर युद्ध सुरू झाले.
अन्योन्यमुद्दिश्य विमर्दतां च प्रधावतां चैव विनिघ्नतां च शब्दो बभूवामरदानवानां युगान्तकालेष्विव सागराणाम्
एकमेकांवर तुटून पडताना, धडकताना आणि मारामारी करताना, देव आणि असुरांचा आवाज युगाच्या शेवटी समुद्र गर्जतो तसा घुमू लागला.
व्रणैरजस्रं क्षतजं वमन्तः कोपोपरक्ता बहुधा नदन्तः गणेश्वरास्ते ऽसुरपुंगवाश्च युध्यन्ति शब्दं च महदुद्गिरन्तः
जखमांतून रक्त सतत वाहत होते, रागाने लाल झालेले, विविध प्रकारे गर्जना करणारे, गणाधिपती आणि असुरांचे श्रेष्ठ, मोठा गोंगाट करत युद्ध करत होते.
मार्गाः पुरे लोहितकर्दमालाः स्वर्णेष्टकास्फाटिकभिन्नचित्राः कृता मुहूर्तेन सुखेन गन्तुं छिन्नोत्तमाङ्गाङ्घ्रिकराः करालाः
नगरातील रस्ते रक्ताने चिखल झाले, तुटलेल्या सोन्याच्या विटा आणि स्फटिक विखुरले गेले, आणि क्षणातच, डोकी, पाय, हात छाटलेले भयंकर योद्धे पडलेले दिसले, त्यामुळे वाट चालणे सोपे झाले.
कोपावृताक्षः स तु तारकाख्यः संख्ये सवृक्षः सगिरिर्निलीनः तस्मिन्क्षणे द्वारवरं रिरक्षो रुद्धं भवेनाद्भुतविक्रमेण
तेव्हा तारक नावाचा, रागाने डोळे लाल झालेले, झाडे आणि डोंगरांमध्ये लपलेला, अद्भुत सामर्थ्याने त्या बंद मुख्य दरवाजाचे रक्षण करण्यासाठी उभा राहिला.
स तत्र प्राकारागतांश्च भूताञ् छातन् महानद्भुतवीर्यसत्त्वः चचार चाप्तेन्द्रियगर्वदृप्तः पुराद्विनिष्क्रम्य ररास घोरम्
तेथे, अद्भुत शक्ती आणि धैर्य असलेला, इंद्रियांवर विजय मिळवल्याचा गर्व असलेला तो, प्राकारावर आलेल्या भुतांना हाकलून लावला आणि नगरातून बाहेर पडून भीषण गर्जना केली.
ततः स दैत्योत्तमपर्वताभो यथाञ्जसा नाग इवाभिमत्तः निवारितो रुद्ररथं जिघृक्षुर् यथार्णवः सर्पति चातिवेलः
मग तो श्रेष्ठ दैत्य, मोठ्या पर्वतासारखा, उन्मत्त हत्तीप्रमाणे वेगाने धावत, रुद्राचा रथ पकडण्याचा प्रयत्न करू लागला, पण समुद्र जसा मर्यादेवर थांबतो तसा तो रोखला गेला.
शेषः सुधन्वा गिरिशश्च देवश् चतुर्मुखो यः स त्रिलोचनश्च ते तारकाख्याभिगता गताजौ क्षोभं यथा वायुवशात्समुद्राः
शेष, सुधन्वा, गिरिश आणि चतुर्मुख, त्रिनेत्री देव — हे सर्व तारकाजवळ गेले आणि युद्धात वाऱ्याने समुद्र हलतो तसा अस्वस्थ झाले.
शेषो गिरीशः सपितामहेशश् चोत्क्षुभ्यमाणः स रथे ऽम्बरस्थः बिभेद संधीषु बलाभिपन्नः कूजन्निनादांश्च करोति घोरान्
शेष, गिरिश आणि पितामहांचा स्वामी, हे तिघेही आकाशातील रथावर उभे राहिले, बलाने सांध्यांवर वार होत असताना फारच अस्वस्थ झाले आणि भीषण आवाज करू लागले.
एकं तु ऋग्वेदतुरंगमस्य पृष्ठे पदं न्यस्य वृषस्य चैकम् तस्थौ भवः सोद्यतबाणचापः पुरस्य तत्सङ्गसमीक्षमाणः
भव, उंचावलेला धनुष्य आणि बाण घेऊन, एक पाऊल ऋग्वेदाच्या घोड्याच्या पाठीवर आणि दुसरे वृषभावर ठेवून, त्या नगराच्या गर्दीचे निरीक्षण करत उभा राहिला.