उत्पथान्मार्गमागच्छेन् मार्गाच्चेव विमार्गताम् विनाशस्तस्य निर्देश्य इति वेदविदो विदुः
जो योग्य मार्ग सोडून चुकीच्या वाटेवर जातो, किंवा मार्गातून भरकटतो, त्याचा नाश होतो, असे वेदज्ञ लोक सांगतात.
त्वमधर्मरथारूढः सहैभिर्मत्तदानवैः अपकारिषु देवानां कुरुषे त्वं सहायताम्
तू अधर्माच्या रथावर बसून, या मदमस्त दानवांसह, देवतांचे शत्रू बनून त्यांना मदत करतोस.
तदेतान्येवमादीनि उत्पातावेदितानि च वैनाशिकानि दृश्यन्ते दानवानां तथैव च
म्हणून हे आणि असे इतर अपशकुन दानवांच्या विनाशाचे लक्षण म्हणून दिसत आहेत.
एष रुद्रः समास्थाय महालोकमयं रथम् आयाति त्रिपुरं हन्तुं मय त्वामसुरानपि
रुद्राने मोठ्या लोकांनी बनवलेल्या रथावर आरूढ होऊन, त्रिपुराचा, मया आणि तुमचा नाश करण्यासाठी येतो आहे.
स त्वं महौजसं नित्यं प्रपद्यस्व महेश्वरम् यास्यसे सह पुत्रेण दानवैः सह मानद
म्हणून नेहमीच महाशक्तिमान महेश्वराच्या आश्रयाला जा; तू आपल्या मुलासह आणि दानवांसह या जगातून निघून जाशील, हे मानद.
इत्येवमावेद्य भयं दानवोपस्थितं महत् दानवानां पुनर्देवो देवेशपदमागतः
अशा प्रकारे दानवांवर येणाऱ्या मोठ्या संकटाची वार्ता सांगून, तो देव पुन्हा देवाधिदेवांच्या स्थानावर गेला.
नारदे तु मुनौ याते मयो दानवनायकः शूरसंमतमित्येवं दानवानाह दानवः
नारद मुनी निघून गेल्यावर, दानवांचा नायक मया, आपल्या शूर दानवांना असे संबोधू लागला.
शूराः स्थ जातपुत्राः स्थ कृतकृत्याः स्थ दानवाः युध्यध्वं दैवतैः सार्धं कर्तव्यं चापि नो भयम्
तुम्ही सर्व शूरवीर आहात, तुमच्याकडे संतती आहे, आणि कर्तव्यही पूर्ण केले आहे. दानवांनो, देवतांशी लढा, आपल्याला कोणत्याही गोष्टीची भीती नाही.
जित्वा वयं भविष्यामः सर्वे ऽमरसभासदः देवांश्च सेन्द्रकान्हत्वा लोकान्भोक्ष्यामहे ऽसुराः
आम्ही जिंकल्यावर सर्वजण अमरांच्या सभेत सामील होऊ. इंद्रासह देवांना मारून, आम्ही असुर लोक सगळ्या लोकांचा उपभोग घेऊ.
अट्टालकेषु च तथा तिष्ठध्वं शस्त्रपाणयः दंशिता युद्धसज्जाश्च तिष्ठध्वं प्रोद्यतायुधाः
म्हणून, तुम्ही सर्वजण बुरुजांवर शस्त्र हातात घेऊन उभे राहा. लढाईसाठी तयार राहा, शस्त्रं उंचावून सावध रहा.
पुराणि त्रीणि चैतानि यथास्थानेषु दानवाः तिष्ठध्वं लङ्घनीयानि भविष्यन्ति पुराणि च
दानवांनो, या तिन्ही नगरांमध्ये तुम्हाला ज्या जागा दिल्या आहेत तिथेच उभे राहा. ही जुनी नगरं कोणीही ओलांडू नयेत.
नमोगतास्तथा शूरा देवता विदिता हि वः ताः प्रयत्नेन वार्याश्च विदार्याश्चैव सायकैः
हे शूर देवता, जे इथे आले आहेत, ते तुम्हाला माहीत आहेतच. त्यांना पूर्ण प्रयत्नाने परतवा आणि बाणांनी छेदून टाका.
इति दनुतनयान्मयस्तथोक्त्वा सुरगणवारणवारणे वचांसि युवतिजनविषण्णमानसं तत् त्रिपुरपुरं सहसा विवेश राजा
मग मयाने, देवांच्या सैन्याला रोखणारा, दानवपुत्रांना अशा शब्दांनी सांगितले. त्या शब्दांनी युवतींच्या मनात चिंता निर्माण झाली आणि राजा मया पटकन त्रिपुराच्या नगरीत गेला.
अथ रजतविशुद्धभावभावो भवमभिपूज्य दिगम्बरं सुगीर्भिः शरणमुपजगाम देवदेवं मदनार्यन्धकयज्ञदेहघातम्
नंतर, चांदीसारख्या निर्मळ मनाने, त्याने दिगंबर असलेल्या भवाचे मधुर शब्दांनी पूजन केले आणि मदन, अरि, अंधक व यज्ञातील देहांचा संहार करणाऱ्या देवाधिदेवाचे आश्रय घेतले.
मयमभयपदैषिणं प्रपन्नं न किल बुबोध तृतीयदीप्तनेत्रः तदभिमतमदात्ततः शशाङ्की स च किल निर्भय एव दानवो ऽभूत्
तीन डोळ्यांनी तेजस्वी असलेल्या त्या महादेवाने, भयापासून संरक्षण मागणाऱ्या मायाला ओळखले नाही. तरीही त्याने त्याला हवी ती वरदान दिली आणि त्यामुळे तो चंद्रचिन्ह असलेला दानव खरोखर निर्भय झाला.
ततो रणे देवबलं नारदो ऽभ्यगमत्पुनः आगत्य चैव त्रिपुरात् सभायामास्थितः स्वयम्
मग युद्धात नारद पुन्हा देवांच्या सैन्याजवळ गेला. त्रिपुराहून परत येऊन तो स्वतः सभेत बसला.
इलावृतमिति ख्यातं तद्वर्षं विस्तृतायतम् यत्र यज्ञो बलेर्वृत्तो बलिर्यत्र च संयतः
ती विस्तीर्ण आणि प्रसिद्ध भूमी इलावृत म्हणून ओळखली जाते, जिथे बळीचा यज्ञ झाला आणि जिथे बळीला बांधून ठेवले होते.
देवानां जन्मभूमिर्या त्रिषु लोकेषु विश्रुता विवाहाः क्रतवश्चैव जातकर्मादिकाः क्रियाः
ती देवांची जन्मभूमी आहे, जी तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे. तिथे विवाह, यज्ञ आणि जन्मसंस्कारासारख्या विधी होत असतात.
देवानां यत्र वृत्तानि कन्यादानानि यानि च रेमे नित्यं भवो यत्र सहायैः पार्षदैर्गणैः
तिथे देवांचे कन्यादान आणि इतर कृत्ये घडली. तिथेच भव आपल्या सहाय्यक आणि गणांसह नेहमी आनंदी राहत असे.
लोकपालाः सदा यत्र तस्थुर्मेरुगिरौ यथा मधुपिङ्गलनेत्रस्तु चन्द्रावयवभूषणः देवानामधिपं प्राह गणपांश्च महेश्वरः
जशी मेरू पर्वतावर लोकपाल नेहमी उभे असतात, तशीच तिथेही ते होते. मधासारख्या पिंगट डोळ्यांनी, चंद्राच्या किरीटाने शोभलेले महेश्वराने देवांचा राजा आणि गणांना संबोधले.
वासवैतद् अरीणां ते त्रिपुरं परिदृश्यते विमानैश्च पताकाभिर् ध्वजैश्च समलंकृतम्
वाजवा, तुझ्या शत्रूंचे त्रिपुर नगर तिथे दिसत आहे, ते विमान, पताका आणि ध्वजांनी सजलेले आहे.
इदं वृत्तमिदं ख्यातं वह्निवद्भृशतापनम् एते जना गिरिप्रख्याः सकुण्डलकिरीटिनः
ही घटना अग्नीप्रमाणे तीव्र आणि सर्वत्र प्रसिद्ध आहे. हे लोक पर्वतासारखे भासतात, त्यांना कुंडल व मुकुट आहेत.
प्राकारगोपुराट्टेषु कक्षान्ते दानवाः स्थिताः इमे च तोयदाभासा दनुजा विकृताननाः
किल्ल्याच्या भिंती, दरवाजे आणि बुरुजांमध्ये दानव उभे आहेत. हे दानव मेघासारखे दिसतात आणि त्यांची तोंडे विकृत आहेत.
निर्गच्छन्ति पुरो दैत्याः सायुधा विजयैषिणः
हे दैत्य शस्त्र घेऊन विजयासाठी पुढे येत आहेत.
स त्वं सुरशतैः सार्धं ससहायो वरायुधः सहद्भिर्मामकैर्भृत्यैर् व्यापादय महासुरान्
म्हणून, तू शेकडो देवांसह, आपल्या निवडक शस्त्र व मित्रांसह, माझ्या सेवकांसह मिळून या महान असुरांचा नाश कर.
अहं च रथवर्येण निश्चलाचलवत्स्थितः पुरः पुरस्य रन्ध्रार्थी स्थास्यामि विजयाय वः
आणि मी, उत्तम रथावर स्थिर पर्वतासारखा उभा राहीन, नगरासमोर उभा राहून तुमच्या विजयासाठी संधी शोधीन.
यदा तु पुष्ययोगेण एकत्वं स्थास्यते पुरम् तदेतन्निर्दहिष्यामि शरेणैकेन वासव
पुष्य नक्षत्राच्या संयोगाने जेव्हा ती तीन नगरे एकत्र येतील, तेव्हा मी त्या एकाच बाणाने जाळून टाकीन, हे इंद्रा.
इत्युक्तो वै भगवता रुद्रेणेह सुरेश्वरः ययौ तत्त्रिपुरं जेतुं तेन सैन्येन संवृतः
भगवान रुद्रांनी असे सांगितल्यावर, देवांचा राजा आपल्या सैन्यासह त्रिपुरावर विजय मिळवायला निघाला.
प्रक्रान्तरथभीमैस्तैः सदेवैः पार्षदां गणैः कृतसिंहरवोपेतैर् उद्गच्छद्भिरिवाम्बुदैः
भयंकर रथांसह, देव आणि त्यांच्या सेवकांच्या गटांसह, सिंहासारखी गर्जना करत ते जणू काही आकाशात उठणाऱ्या ढगांसारखे पुढे सरसावले.
तेन नादेन त्रिपुराद् दानवा युद्धलालसाः उत्पत्य दुद्रुवुश्चेलुः सायुधाः खे गणेश्वरान्
त्या आवाजाने त्रिपुरातील दैत्य युद्धासाठी उत्सुक होऊन, शस्त्र घेऊन आकाशातून गणेश्वरांकडे धावले.