ऋतुभिश्च कृतः षड्भिर् धनुः संवत्सरो ऽभवत् अजरा ज्याभवच्चापि साम्बिका धनुषो दृढा
रथाचे धनुष्य सहा ऋतूंनी बनवले होते; वर्ष हे धनुष्याची दोरी झाले, अजार ही ज्या झाली आणि सांबिका धनुष्याचा मजबूत भाग होती.
कालो हि भगवान्रुद्रस् तं च संवत्सरं विदुः तस्मादुमा कालरात्रिर् धनुषो ज्याजराभवत्
काल म्हणजेच भगवान रुद्र आहे; वर्ष त्याचेच रूप मानले जाते. म्हणूनच उमा काळरात्रि ही धनुष्याच्या ज्या अजार झाली.
सगर्भं त्रिपुरं येन दग्धवान्स त्रिलोचनः स इषुर्विष्णुसोमाग्नित्रिदैवतमयो ऽभवत्
ज्याने गर्भवती त्रिपुराचा दाह केला, त्या त्रिनेत्रधारी महादेवाचे बाण विष्णू, सोम, अग्नी आणि त्रिदेवांनी बनले होते.
आननं ह्यग्निरभवच् छल्यं सोमस्तमोनुदः तेजसः समवायो ऽथ चेषोस्तेजो रथाङ्गधृक्
त्या बाणाचा तोंड अग्नी, टोक सोम—अंधकार दूर करणारा, तेजाचा संयोग म्हणजे बाण आणि तेजच रथाचे चाक धरून होते.
तस्मिंश्च वीर्यवृद्ध्यर्थं वासुकिर्नागपार्थिवः तेजःसंवसनार्थं वै मुमोचातिविषो विषम्
तेथे वासुकी नागराजाने शक्ती वाढवण्यासाठी आपले अतिशय प्रखर विष सोडले, ज्यामुळे सगळीकडे तेज पसरले.
कृत्वा देवा रथं चापि दिव्यं दिव्यप्रभावतः लोकाधिपतिमभ्येत्य इदं वचनमब्रुवन्
देवतांनी दिव्य तेजाचा एक सुंदर रथ तयार केला आणि सर्व लोकांचा स्वामी जवळ जाऊन असे म्हणाले.
संस्कृतो ऽयं रथो ऽस्माभिस् तव दानवशत्रुजित् इदमापत्परित्राणं देवान्सेन्द्रपुरोगमान्
हे रथ आम्ही, दानवांचा पराभव करणारे, तुझ्यासाठी तयार केला आहे. हा इंद्रासह सर्व देवतांना संकटातून वाचवण्यासाठी असो.
तं मेरुशिखराकारं त्रैलोक्यरथमुत्तमम् प्रशस्य देवान्साध्विति रथं पश्यति शंकरः
तो रथ मेरूच्या शिखरासारखा, त्रैलोक्यात सर्वोत्तम होता. देवतांनी 'छान!' असे म्हणून त्याचे कौतुक केले, आणि शंकर त्या रथाकडे पाहत होते.
मुहुर्दृष्ट्वा रथं साधु साध्वित्युक्त्वा मुहुर्मुहुः उवाच सेन्द्रानमरान् अमराधिपतिः स्वयम्
शंकर वारंवार रथ पाहून 'छान!' असे पुन्हा पुन्हा म्हणाले आणि मग अमरांचा स्वामी स्वतः इंद्र व इतर देवतांना म्हणाले.
यादृशो ऽयं रथः कॢप्तो युष्माभिर्मम सत्तमाः ईदृशो रथसम्पत्त्या यन्ता शीघ्रं विधीयताम्
जसा हा सुंदर रथ तुम्ही माझ्यासाठी तयार केला आहे, तसेच या रथासाठी एक वेगवान सारथी नेमावा.
इत्युक्त्वा देवदेवेन देवा विद्धा इवेषुभिः अवापुर्महतीं चिन्तां कथं कार्यमिति ब्रुवन्
देवताधिपतीने असे सांगितल्यावर, देवता जणू काही बाणांनी घायाळ झाल्यासारखे, मोठ्या चिंतेत पडले आणि 'हे कसे करायचे?' असे म्हणू लागले.
महादेवस्य देवो ऽन्यः को नाम सदृशो भवेत् मुक्त्वा चक्रायुधं देवं सो ऽप्यस्येषुं समाश्रितः
महादेवासारखा दुसरा कोणता देव असू शकतो? चक्रधारी देवालाही वगळले, तरी तो देखील महादेवाच्या आश्रयाला गेला आहे.
धुरि युक्ता इवोक्षाणो घटन्त इव पर्वतैः निश्वसन्तः सुराः सर्वे कथमेतदिति ब्रुवन्
सर्व देवता जणू काही जड ओझ्याखाली जखडले गेलेले बैल, पर्वतांशी झुंज देत असल्यासारखे, खोल श्वास घेत म्हणू लागले, 'हे कसे साध्य करायचे?'
देवेष्वाह देवदेवो लोकनाथस्य धूर्गतान् अहं सारथिरित्युक्त्वा जग्राहाश्वांस्ततो ऽग्रजः
देवतांमध्ये, देवाधिदेवाने त्या लोकांना, जे लोकनाथाच्या ओझ्याने त्रस्त होते, सांगितले, 'मी सारथी होईन,' आणि मग ज्येष्ठाने घोडे हातात घेतले.
ततो देवैः सगन्धर्वैः सिंहनादो महान्कृतः प्रतोदहस्तं सम्प्रेक्ष्य ब्रह्माणं सूततां गतम्
मग देव आणि गंधर्वांसह मोठा सिंहगर्जना झाला, कारण त्यांनी ब्रह्माला चाबूक हातात घेऊन सारथ्य स्वीकारताना पाहिले.
भगवानपि विश्वेशो रथस्थे वै पितामहे सदृशः सूत इत्युक्त्वा चारुरोह रथं हरः
सर्व विश्वाचा स्वामी, भगवंत, पितामह रथावर बसलेला पाहून, त्याला योग्य सारथी म्हणत, हराने तो रथ चढला.
आरोहति रथं देवे ह्य् अश्वा हरभरातुराः जानुभिः पतिता भूमौ रजोग्रासश्च ग्रासितः
देव रथावर चढताच, हराच्या भाराने घोडे थकून गुडघ्यावर खाली पडले आणि धुळीचा मोठा ढग गिळला गेला.
देवो दृष्ट्वाथ वेदांस्तान् अभीरुग्रहयान् भयात् उज्जहार पितॄनार्तान् सुपुत्र इव दुःखितान्
देवाने भयाने थरथरणारे वेद पाहिले आणि त्याने दुःखी पितरांना जणू एखादा दुःखी पुत्र आपल्या आईवडिलांना वाचवतो तसे, वाचवले.
ततः सिंहरवो भूयो बभूव रथभैरवः जयशब्दश्च देवानां संबभूवार्णवोपमः
मग पुन्हा एकदा रथावरून सिंहगर्जना झाली आणि देवांचा जयजयकार समुद्रासारखा घुमू लागला.
तदोंकारमयं गृह्य प्रतोदं वरदः प्रभुः स्वयम्भूः प्रययौ वाहान् अनुमन्त्र्य यथाजवम्
वरदायक, स्वयंभू प्रभूने ओंकाराचा चाबूक घेतला आणि घोड्यांना त्यांच्या वेगानुसार हाक दिली.
ग्रसमाना इवाकाशं मुष्णन्त इव मेदिनीम् मुखेभ्यः ससृजुः श्वासान् उच्छ्वसन्त इवोरगाः
सर्प जणू आकाश गिळत आहेत, पृथ्वी ओरबाडत आहेत, असे त्यांच्या तोंडातून जोरात श्वास सोडू लागले.
स्वयम्भुवा चोद्यमानाश् चोदितेन कपर्दिना व्रजन्ति ते ऽश्वा जवनाः क्षयकाल इवानिलाः
स्वयंभू आणि कपर्दी यांनी हाक दिल्यावर, ते वेगवान घोडे जणू प्रलयकाळच्या वाऱ्यासारखे पुढे निघाले.
ध्वजोच्छ्रयविनिर्माणे ध्वजयष्टिमनुत्तमाम् आक्रम्य नन्दी वृषभस् तस्थौ तस्मिञ्छिवेच्छया
उंच ध्वज तयार झाल्यावर, नंदी वृषभाने शिवाच्या इच्छेने त्या उत्तम ध्वजदंडावर आपले स्थान घेतले.
भार्गवाङ्गिरसौ देवौ दण्डहस्तौ रविप्रभौ रथचक्रे तु रक्षेते रुद्रस्य प्रियकाङ्क्षिणौ
भृगु आणि अङ्गिरस हे तेजस्वी, काठी हातात घेऊन, रथाच्या चाकांची रक्षा करीत होते, रुद्राची कृपा मिळावी म्हणून.
शेषश्च भगवान्नागो ऽनन्तो ऽनन्तकरो ऽरिणाम् शरहस्तो रथं पाति शयनं ब्रह्मणस्तदा
शेष नावाचा पुण्यवान नाग, जो शत्रूंचा नाश करणारा आणि अनंत आहे, त्याने बाण हातात घेऊन त्या वेळी रथ आणि ब्रह्माचा पलंग यांचे रक्षण केले.
यमस्तूर्णं समास्थाय महिषं चातिदारुणम् द्रविणाधिपतिर्व्यालं सुराणामधिपो द्विपम्
यमाने वेगाने आपला भयंकर म्हैस चढवला; धनाचा अधिपतीने सर्पावर बसले; आणि देवांचा राजा आपल्या हत्तीवर आरूढ झाला.
मयूरं शतचन्द्रं च कूजन्तं किंनरं यथा गुह आस्थाय वरदो युगोपमरथं पितुः
वरदान देणारा गुह, शंभर चंद्रांसारखा चमकणारा आणि किंनरासारखा गाणारा मोरावर बसून, आपल्या वडिलांच्या रथावर योग्य जागी बसला.
नन्दीश्वरश्च भगवाञ् छूलमादाय दीप्तिमान् पृष्ठतश्चापि पार्श्वाभ्यां लोकस्य क्षयकृद्यथा
तेजस्वी आणि त्रिशूळ घेतलेला नंदीश्वर, मागे आणि दोन्ही बाजूंनी उभा राहिला, जणू जगाचा संहार करणारा आहे.
प्रमथाश्चाग्निवर्णाभाः साग्निज्वाला इवाचलाः अनुजग्मू रथं शार्वं नक्रा इव महार्णवम्
अग्निसारखे रंग असलेले आणि ज्वाळेसारखे स्थिर असलेले प्रमथगण, शर्वाच्या रथामागे मोठ्या समुद्रातील मगरांसारखे चालले.
भृगुर्भरद्वाजवसिष्ठगौतमाः क्रतुः पुलस्त्यः पुलहस्तपोधनाः मरीचिरत्रिर्भगवानथाङ्गिराः पराशरागस्त्यमुखा महर्षयः
भृगु, भरद्वाज, वसिष्ठ, गौतम, क्रतु, पुलस्त्य, पुलह, तपोधन, मरीचि, अत्रि, पुण्यवान अङ्गिरस, पराशर, अगस्त्य आणि इतर महर्षी तेथे उपस्थित होते.