वृषध्वजाय मुण्डाय जटिने ब्रह्मचारिणे तप्यमानाय सलिले ब्रह्मण्यायाजिताय च
वृषध्वज, मुंडधारी, जटाधारी, ब्रह्मचारी, पाण्यात तप करणारा, धर्मप्रिय, अजिंक्य तुला नमस्कार.
विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते नमो ऽस्तु दिव्यरूपाय प्रभवे दिव्यशम्भवे
विश्वाचा आत्मा, विश्वाचा सर्जक, सर्वत्र व्यापून राहणारा, दिव्य रूपाचा, प्रभू, दिव्य शंभू तुला नमस्कार.
अभिगम्याय काम्याय स्तुत्यायार्च्याय सर्वदा भक्तानुकम्पिने नित्यं दिशते यन्मनोगतम्
सर्वांना सहज उपलब्ध, इच्छित, नेहमी स्तुत्य, पूज्य, भक्तांवर नेहमी कृपा करणारा, त्यांच्या मनातील इच्छा पूर्ण करणारा तुला नमस्कार.
ब्रह्माद्यैः स्तूयमानस्तु देवैर्देवो महेश्वरः प्रजापतिमुवाचेदं देवानां क्व भयं महत्
ब्रह्मा आणि इतर देवांनी स्तुती केल्यावर महेश्वर देवाने प्रजापतीला विचारले, 'देवतांमध्ये हे मोठे भय कुठे आहे?'
भो देवाः स्वागतं वो ऽस्तु ब्रूत यद्वो मनोगतम् तावदेव प्रयच्छामि नास्त्यदेयं मया हि वः
'देवतांनो, तुमचे स्वागत आहे! जे काही तुमच्या मनात आहे ते सांगा. मी ते लगेच देईन; कारण माझ्याकडून काहीही तुम्हाला नाकारले जाणार नाही.'
युष्माकं नितरां शं वै कर्ताहं विबुधर्षभाः चरामि महदत्युग्रं यच्चापि परमं तपः
'हे श्रेष्ठ देवहो, मी नक्कीच तुमचे कल्याण करीन. मी कठोर आणि श्रेष्ठ तप करतो.'
विद्विष्टा वो मम द्विष्टाः कष्टाः कष्टपराक्रमाः तेषामभावः संपाद्यो युष्माकं भव एव च
'जे तुम्हाला द्वेष करतात, त्यांचा मीही द्वेष करतो. जे अत्यंत कठोर आणि भयंकर आहेत, त्यांचा नाश भव तुमच्यासाठी करील.'
एवमुक्तास्तु देवेन प्रेम्णा सब्रह्मकाः सुराः रुद्रमाहुर्महाभागं भागार्हाः सर्व एव ते
देवाने प्रेमाने असे सांगितल्यावर, ब्रह्मासह सर्व देवांनी रुद्र हा सर्वात भाग्यवान, यज्ञभागास पात्र आहे असे मान्य केले.
भगवंस्तैस्तपस्तप्तं रौद्रं रौद्रपराक्रमैः असुरैर्वध्यमानाः स्म वयं त्वां शरणं गताः
भगवान, आम्ही भीषण तप केले, पण त्या रौद्र असुरांच्या अत्याचारामुळे त्रस्त होऊन तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत.
मयो नाम दितेः पुत्रस् त्रिनेत्र कलहप्रियः त्रिपुरं येन तद्दुर्गं कृतं पाण्डुरगोपुरम्
मय नावाचा, दितीचा मुलगा, तीन डोळ्यांचा आणि नेहमी भांडणाला तयार असणारा, त्याने पांढऱ्या मनोऱ्यांनी सजलेलं त्रिपुर नावाचं किल्ले बांधलं.
तदाश्रित्य पुरं दुर्गं दानवा वरनिर्भयाः बाधन्ते ऽस्मान्महादेव प्रेष्यमस्वामिनं यथा
त्या मजबूत किल्ल्यावर विसंबून, निर्भय असुर आमच्यावर सतत अत्याचार करतात, महादेव, तू आपल्या इच्छेनुसार एखाद्या सेवकाला पाठव.
उद्यानानि च भग्नानि नन्दनादीनि यानि च वराश्चाप्सरसः सर्वा रम्भाद्या दनुजैर्हृताः
नंदन वगैरे सर्व बागा उद्ध्वस्त झाल्या आहेत, आणि रंभा वगैरे सर्व अप्सरा असुरांनी पकडून नेल्या आहेत.
इन्द्रस्य वाह्याश्च गजाः कुमुदाञ्जनवामनाः ऐरावताद्या अपहृता देवतानां महेश्वर
इंद्राचे हत्ती — कुमुद, अंजन, वामन, ऐरावत आणि इतर — हे सर्व असुरांनी देवतांकडून हिरावून घेतले आहेत, महेश्वर.
ये चेन्द्ररथमुख्याश् च हरयो ऽपहृतासुरैः जाताश्च दानवानां ते रथयोग्यास्तुरंगमाः
इंद्राच्या रथातील प्रमुख घोडे असुरांनी पळवले, आणि ते घोडे आता दानवांच्या रथांना जोडले गेले आहेत.
ये रथा ये गजाश्चैव याः स्त्रियो वसु यच्च नः तन्नो व्यपहृतं दैत्यैः संशयो जीविते पुनः
आमचे जे रथ, हत्ती, स्त्रिया आणि धन होते, ते सर्व दैत्यांनी काढून घेतले; आता आमचं जीवनच धोक्यात आलं आहे.
त्रिनेत्र एवमुक्तस्तु देवैः शक्रपुरोगमैः उवाच देवान्देवेशो वरदो वृषवाहनः
शक्राच्या पुढाकाराने सर्व देवांनी असे सांगितल्यावर, तीन डोळ्यांचा वरदायी, वृषारूढ देवाधिदेव त्यांच्या बोलण्याला उत्तर देऊ लागला.
व्यपगच्छतु वो देवा महद्दानवजं भयम् तदहं त्रिपुरं धक्ष्ये क्रियतां यद्ब्रवीमि तत्
देवतांनो, असुरांपासून झालेलं तुमचं मोठं भय आता नाहीसं होईल; मी त्रिपुर जाळून टाकीन, तुम्ही माझ्या सांगण्याप्रमाणे वागा.
यदीच्छत मया दग्धुं तत्पुरं सहमानवम् रथमौपयिकं मह्यं सज्जयध्वं किमास्यते
जर तुम्हाला वाटत असेल की मी त्या नगरीसह तिच्या रहिवाशांना जाळावं, तर माझ्यासाठी योग्य असा रथ तयार करा; उशीर कशाला?
दिग्वाससा तथोक्तास्ते सपितामहकाः सुराः तथेत्युक्त्वा महादेवं चक्रुस्ते रथमुत्तमम्
महादेवाने असं सांगितल्यावर, देवता आणि त्यांच्या पितामहांनी 'तसं होवो' असं म्हणून महादेवासाठी उत्तम रथ तयार केला.
धरां कूबरकौ द्वौ तु रुद्रपार्श्वचरावुभौ अधिष्ठानं शिरो मेरोर् अक्षो मन्दर एव च
पृथ्वी आणि दोन कुबेर — हे दोघे रुद्राचे सेवक — हे रथाचे चाक झाले; मेरूचे शिखर पाया, आणि मंदार पर्वत अक्ष बनला.
चक्रुश्चन्द्रं च सूर्यं च चक्रे काञ्चनराजते कृष्णपक्षं शुक्लपक्षं पक्षद्वयमपीश्वराः
रथाची दोन चाकं चंद्र आणि सूर्य, सोनं आणि चांदीची बनवली; कृष्णपक्ष आणि शुक्लपक्ष हे दोन बाजू ठरवल्या.
रथनेमिद्वयं चक्रुर् देवा ब्रह्मपुरःसराः आदिद्वयं पक्षयन्त्रं यन्त्रमेताश्च देवताः
ब्रह्मदेवाच्या पुढाकाराने देवांनी रथाच्या दोन नेम्या तयार केल्या; दोन प्रारंभ, बाजूंची यंत्रणा आणि इतर उपकरणे देवांनी घडवली.
कम्बलाश्वतराभ्यां च नागाभ्यां समवेष्टितम् भार्गवश्चाङ्गिराश्चैव बुधो ऽङ्गारक एव च
कंबळ आणि अश्वतार या दोन नागांनी आणि आणखी दोन सर्पांनी रथाला वेढलं होतं; भृगु, अंगिरस, बुध आणि मंगळ हेही तिथे होते.
शनैश्चरस्तथा चात्र सर्वे ते देवसत्तमाः वरूथं गगनं चक्रुश् चारुरूपं रथस्य ते
शनिदेव आणि इतर सर्व श्रेष्ठ देव तिथे होते; त्यांनी आकाशच त्या रथाचं सुंदर आवरण केलं.
कृतं द्विजिह्वनयनं त्रिवेणुं शातकौम्भिकम् मणिमुक्तेन्द्रनीलैश्च वृतं ह्यष्टमुखैः सुरैः
दोन जिभांचा, तीन वेणू असलेला, सोन्याचा ध्वज त्यांनी तयार केला; तो मणी, मोती, निळमणी यांनी सजवला होता आणि आठ मुख असलेल्या देवांनी वेढला होता.
गङ्गा सिन्धुः शतद्रुश्च चन्द्रभागा इरावती वितस्ता च विपाशा च यमुना गण्डकी तथा
गंगा, सिंधू, शतद्रू, चंद्रभागा, इरावती, वितस्ता, विपाशा, यमुना आणि गंडकी या नद्याही त्यात समाविष्ट केल्या.
सरस्वती देविका च तथा च सरयूरपि एताः सरिद्वराः सर्वा वेणुसंज्ञा कृता रथे
सरस्वती, देविका आणि सरयू या तिन्ही उत्तम नद्या त्या रथावर 'वेणु' नावाने ओळखल्या गेल्या.
धृतराष्ट्राश्च ये नागास् ते च वेश्यात्मकाः कृताः वासुकेः कुलजा ये च ये च रैवतवंशजाः
धृतराष्ट्र नावाचे नाग, तसेच वेश्या कुळातील नाग, वासुकीच्या घराण्यातील आणि रैवत वंशातील नाग—
ते सर्पा दर्पसम्पूर्णाश् चापतूणेष्व् अनूनगाः अवतस्थुः शरा भूत्वा नानाजातिशुभाननाः
हे सर्व सर्प गर्वाने भरलेले, वेगवान आणि विविध जातींच्या सुंदर मुखांनी युक्त, बाणांच्या रूपात उभे राहिले.
सुरसा सरमा कद्रूर् विनता शुचिरेव च तृषा बुभुक्षा सर्वोग्रा मृत्युः सर्वशमस्तथा
सुरसा, सरमा, कद्रू, विनता, शुचि, तसेच तृषा, भूक, सर्वोग्रा, मृत्यू आणि सर्वशम हे सुद्धा—