कृतः पुराणां विष्कम्भो योजमानां शतं शतम् यथा चैकप्रहारेण हन्यते वै भवेन तु पुष्ययोगेण युक्तानि तानि चैकक्षणेन तु
पूर्वी प्राचीन लोकांनी शंभर योजन लांबीचा एक मोठा अडथळा उभारला होता. तो अडथळा भव एकाच घावात नष्ट करू शकतो, तसेच पुष्य नक्षत्राच्या योगाने हे सर्व काही एका क्षणात नष्ट होऊ शकते.
ततो देवैश्च सम्प्रोक्तो यास्याम इति दुःखितैः पितामहश्च तैः सार्धं भवसंसदमागतः
मग देवता दुःखी होऊन म्हणाले, 'चला जाऊया,' आणि पितामहासोबत ते सर्वजण भवाच्या सभेत गेले.
तं भवं भूतभव्येशं गिरिशं शूलपाणिनम् पश्यन्ति चोमया सार्धं नन्दिना च महात्मना
तेव्हा त्यांनी भूत, भविष्याचा स्वामी, गिरिश, त्रिशूळधारी भव, माझ्यासह आणि महानंदी यांच्यासोबत पाहिला.
अग्निवर्णमजं देवम् अग्निकुण्डनिभेक्षणम् अग्न्यादित्यसहस्राभम् अग्निवर्णविभूषितम्
त्यांनी अजन्मा, अग्निसारखा तेजस्वी, ज्याचे डोळे अग्निकुंडासारखे, हजार सूर्य आणि अग्नीच्या तेजाने उजळलेला, अग्निवर्ण अलंकारांनी शोभलेला असा देव पाहिला.
चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रसौम्यतराननम् आगम्य तमजं देवम् अथ तं नीललोहितम् अस्तुवन्गोपतिं शम्भुं वरदं पार्वतीपतिम्
चंद्रासारखा तेज असलेला, चंद्रापेक्षा अधिक सौम्य चेहरा असलेला, निळा व लाल वर्णाचा तो अजन्मा देव, गायींचा स्वामी, वर देणारा, पार्वतीचा पती शंभू याची त्यांनी स्तुती केली.
नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च पशूनां पतये नित्यम् उग्राय च कपर्दिने
भव, शर्व, रुद्र, वरद, पशूंचे नित्य स्वामी, उग्र, जटाधारी तुला नमस्कार असो.
महादेवाय भीमाय त्र्यम्बकाय च शान्तये ईशानाय भयघ्नाय नमस्त्वन्धकघातिने
महादेव, भीषण, त्र्यंबक, शांतिदायक, ईशान, भीती दूर करणारा, अंधकाचा संहार करणारा तुला नमस्कार.
नीलग्रीवाय भीमाय वेधसे वेधसा स्तुते कुमारशत्रुनिघ्नाय कुमारजनकाय च
नीलग्रीव, भीषण, सृष्टीकर्ता ब्रह्माद्वारे वंदिला गेलेला, कुमाराच्या शत्रूंचा संहार करणारा, कुमाराचा जनक तुला नमस्कार.
विलोहिताय धूम्राय वराय क्रथनाय च नित्यं नीलशिखण्डाय शूलिने दिव्यशायिने
रक्तवर्ण, धुरकट, श्रेष्ठ, कठोर, नेहमी निळ्या शिखराचा, त्रिशूळधारी, दिव्य शय्येवर विसावणारा तुला नमस्कार.
उरगाय त्रिनेत्राय हिरण्यवसुरेतसे अचिन्त्यायाम्बिकाभर्त्रे सर्वदेवस्तुताय च
सर्पस्वरूप, त्रिनेत्री, सुवर्णवीर्य असलेला, अगम्य, अंबिकेचा पती, सर्व देवांनी स्तुत्य तुला नमस्कार.
वृषध्वजाय मुण्डाय जटिने ब्रह्मचारिणे तप्यमानाय सलिले ब्रह्मण्यायाजिताय च
वृषध्वज, मुंडधारी, जटाधारी, ब्रह्मचारी, पाण्यात तप करणारा, धर्मप्रिय, अजिंक्य तुला नमस्कार.
विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते नमो ऽस्तु दिव्यरूपाय प्रभवे दिव्यशम्भवे
विश्वाचा आत्मा, विश्वाचा सर्जक, सर्वत्र व्यापून राहणारा, दिव्य रूपाचा, प्रभू, दिव्य शंभू तुला नमस्कार.
अभिगम्याय काम्याय स्तुत्यायार्च्याय सर्वदा भक्तानुकम्पिने नित्यं दिशते यन्मनोगतम्
सर्वांना सहज उपलब्ध, इच्छित, नेहमी स्तुत्य, पूज्य, भक्तांवर नेहमी कृपा करणारा, त्यांच्या मनातील इच्छा पूर्ण करणारा तुला नमस्कार.
ब्रह्माद्यैः स्तूयमानस्तु देवैर्देवो महेश्वरः प्रजापतिमुवाचेदं देवानां क्व भयं महत्
ब्रह्मा आणि इतर देवांनी स्तुती केल्यावर महेश्वर देवाने प्रजापतीला विचारले, 'देवतांमध्ये हे मोठे भय कुठे आहे?'
भो देवाः स्वागतं वो ऽस्तु ब्रूत यद्वो मनोगतम् तावदेव प्रयच्छामि नास्त्यदेयं मया हि वः
'देवतांनो, तुमचे स्वागत आहे! जे काही तुमच्या मनात आहे ते सांगा. मी ते लगेच देईन; कारण माझ्याकडून काहीही तुम्हाला नाकारले जाणार नाही.'
युष्माकं नितरां शं वै कर्ताहं विबुधर्षभाः चरामि महदत्युग्रं यच्चापि परमं तपः
'हे श्रेष्ठ देवहो, मी नक्कीच तुमचे कल्याण करीन. मी कठोर आणि श्रेष्ठ तप करतो.'
विद्विष्टा वो मम द्विष्टाः कष्टाः कष्टपराक्रमाः तेषामभावः संपाद्यो युष्माकं भव एव च
'जे तुम्हाला द्वेष करतात, त्यांचा मीही द्वेष करतो. जे अत्यंत कठोर आणि भयंकर आहेत, त्यांचा नाश भव तुमच्यासाठी करील.'
एवमुक्तास्तु देवेन प्रेम्णा सब्रह्मकाः सुराः रुद्रमाहुर्महाभागं भागार्हाः सर्व एव ते
देवाने प्रेमाने असे सांगितल्यावर, ब्रह्मासह सर्व देवांनी रुद्र हा सर्वात भाग्यवान, यज्ञभागास पात्र आहे असे मान्य केले.
भगवंस्तैस्तपस्तप्तं रौद्रं रौद्रपराक्रमैः असुरैर्वध्यमानाः स्म वयं त्वां शरणं गताः
भगवान, आम्ही भीषण तप केले, पण त्या रौद्र असुरांच्या अत्याचारामुळे त्रस्त होऊन तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत.
मयो नाम दितेः पुत्रस् त्रिनेत्र कलहप्रियः त्रिपुरं येन तद्दुर्गं कृतं पाण्डुरगोपुरम्
मय नावाचा, दितीचा मुलगा, तीन डोळ्यांचा आणि नेहमी भांडणाला तयार असणारा, त्याने पांढऱ्या मनोऱ्यांनी सजलेलं त्रिपुर नावाचं किल्ले बांधलं.
तदाश्रित्य पुरं दुर्गं दानवा वरनिर्भयाः बाधन्ते ऽस्मान्महादेव प्रेष्यमस्वामिनं यथा
त्या मजबूत किल्ल्यावर विसंबून, निर्भय असुर आमच्यावर सतत अत्याचार करतात, महादेव, तू आपल्या इच्छेनुसार एखाद्या सेवकाला पाठव.
उद्यानानि च भग्नानि नन्दनादीनि यानि च वराश्चाप्सरसः सर्वा रम्भाद्या दनुजैर्हृताः
नंदन वगैरे सर्व बागा उद्ध्वस्त झाल्या आहेत, आणि रंभा वगैरे सर्व अप्सरा असुरांनी पकडून नेल्या आहेत.
इन्द्रस्य वाह्याश्च गजाः कुमुदाञ्जनवामनाः ऐरावताद्या अपहृता देवतानां महेश्वर
इंद्राचे हत्ती — कुमुद, अंजन, वामन, ऐरावत आणि इतर — हे सर्व असुरांनी देवतांकडून हिरावून घेतले आहेत, महेश्वर.
ये चेन्द्ररथमुख्याश् च हरयो ऽपहृतासुरैः जाताश्च दानवानां ते रथयोग्यास्तुरंगमाः
इंद्राच्या रथातील प्रमुख घोडे असुरांनी पळवले, आणि ते घोडे आता दानवांच्या रथांना जोडले गेले आहेत.
ये रथा ये गजाश्चैव याः स्त्रियो वसु यच्च नः तन्नो व्यपहृतं दैत्यैः संशयो जीविते पुनः
आमचे जे रथ, हत्ती, स्त्रिया आणि धन होते, ते सर्व दैत्यांनी काढून घेतले; आता आमचं जीवनच धोक्यात आलं आहे.
त्रिनेत्र एवमुक्तस्तु देवैः शक्रपुरोगमैः उवाच देवान्देवेशो वरदो वृषवाहनः
शक्राच्या पुढाकाराने सर्व देवांनी असे सांगितल्यावर, तीन डोळ्यांचा वरदायी, वृषारूढ देवाधिदेव त्यांच्या बोलण्याला उत्तर देऊ लागला.
व्यपगच्छतु वो देवा महद्दानवजं भयम् तदहं त्रिपुरं धक्ष्ये क्रियतां यद्ब्रवीमि तत्
देवतांनो, असुरांपासून झालेलं तुमचं मोठं भय आता नाहीसं होईल; मी त्रिपुर जाळून टाकीन, तुम्ही माझ्या सांगण्याप्रमाणे वागा.
यदीच्छत मया दग्धुं तत्पुरं सहमानवम् रथमौपयिकं मह्यं सज्जयध्वं किमास्यते
जर तुम्हाला वाटत असेल की मी त्या नगरीसह तिच्या रहिवाशांना जाळावं, तर माझ्यासाठी योग्य असा रथ तयार करा; उशीर कशाला?
दिग्वाससा तथोक्तास्ते सपितामहकाः सुराः तथेत्युक्त्वा महादेवं चक्रुस्ते रथमुत्तमम्
महादेवाने असं सांगितल्यावर, देवता आणि त्यांच्या पितामहांनी 'तसं होवो' असं म्हणून महादेवासाठी उत्तम रथ तयार केला.
धरां कूबरकौ द्वौ तु रुद्रपार्श्वचरावुभौ अधिष्ठानं शिरो मेरोर् अक्षो मन्दर एव च
पृथ्वी आणि दोन कुबेर — हे दोघे रुद्राचे सेवक — हे रथाचे चाक झाले; मेरूचे शिखर पाया, आणि मंदार पर्वत अक्ष बनला.