नूपुरारावरम्याणि त्रिपुरे तत्पुराण्यपि स्वर्गातिरिक्तश्रीकाणि तत्र कन्यापुराणि च
त्रिपुरातील ती नगरं नूपुरांच्या मंजुळ आवाजांनी गूंजत होती, त्यांच्या शोभेला स्वर्गही फिका पडावा अशी श्रीमंती होती. तिथे कुमारिकांचीही स्वतंत्र नगरं होती.
आरामैश्च विहारैश्च तडागवटचत्वरैः सरोभिश्च सरिद्भिश्च वनैश्चोपवनैरपि
त्यात सुंदर बागा, रमणीय उद्याने, तलाव, वटवृक्षांची मोकळी जागा, मोठी सरोवरे, नद्या, घनदाट अरण्ये आणि लहान वनश्रीही होती.
दिव्यभोगोपभोगानि नानारत्नयुतानि च पुष्पोत्करैश्च सुभगास् त्रिपुरस्योपनिर्गमाः परिखाशतगम्भीराः कृता मायानिवारणैः
त्रिपुराच्या बाहेरच्या वाटा आणि प्रवेशद्वार शंभर खोल खंदकांनी वेढलेली होती, जणू काही मायेनं केलेली जादूची तटबंदी. तिथे दैवी सुखसोयी, विविध रत्नांनी मढवलेली वस्तू आणि फुलांचे ढीग होते.
निशम्य तद्दुर्गविधानमुत्तमं कृतं मयेनाद्भुतवीर्यकर्मणा दितेः सुता दैवतराजवैरिणः सहस्रशः प्रापुरनन्तविक्रमाः
मयाच्या अद्भुत कौशल्याने बांधलेल्या त्या अप्रतिम किल्ल्याची बातमी ऐकून, दितीचे पुत्र—देवतांचे आणि राजांचे शत्रू—असंख्य, अपार शौर्य असलेले, तिथे येऊन पोहोचले.
तदासुरैर्दर्पितवैरिमर्दनैर् जनार्दनैः शैलकरीन्द्रसंनिभैः बभूव पूर्णं त्रिपुरं तथा पुरा यथाम्बरं भूरिजलैर् जलप्रदैः
तेव्हा गर्विष्ठ आणि शत्रूंचा संहार करणारे असुर, डोंगरासारखे बलाढ्य, त्रिपुरात भरून राहिले. जसे पावसाळ्यात आकाश जलदांनी भरून जातं.
निर्मिते त्रिपुरे दुर्गे मयेनासुरशिल्पिना तद्दुर्गं दुर्गतां प्राप बद्धवैरैः सुरासुरैः
मय या असुर शिल्पकाराने त्रिपुराचा किल्ला बांधला, तेव्हा तो किल्ला देव आणि असुर यांच्या शत्रुत्वामुळे आश्रयस्थान बनला.
सकलत्राः सपुत्राश्च शस्त्रवन्तो ऽन्तकोपमाः मयादिष्टानि विविशुर् गृहाणि हृषिताश्च ते
पत्नी आणि मुलांसह, हातात शस्त्र घेऊन, मृत्यूसारखे भयंकर असुर, मयाच्या आज्ञेने आनंदाने त्या घरांत गेले.
सिंहा वनमिवानेके मकरा इव सागरम् रोषैश्चैवातिपारुष्यैः शरीरमिव संहतैः
जसे जंगलात अनेक सिंह असतात, समुद्रात मगर असतात, तसेच प्रचंड राग आणि कठोरतेने त्यांच्या शरीरांचा समूह एकत्र झाला.
तद्वद्बलिभिरध्यस्तं तत्पुरं देवतारिभिः त्रिपुरं संकुलं जातं दैत्यकोटिशताकुलम्
त्याचप्रमाणे, बलाढ्य देवद्रोही असुरांनी ते नगर व्यापले. त्रिपुरा असंख्य दैत्यांनी गजबजून गेली.
सुतलादपि निष्पत्य पातालाद्दानवालयात् उपतस्थुः पयोदाभा ये च गिर्युपजीविनः
सुतलातून, पाताळातील दानवांच्या वसाहतीतून, आणि डोंगराजवळ राहणारे असुर, हे सर्व मेघांसारखे एकत्र जमले.
यो यं प्रार्थयते कामं सम्प्राप्तस्त्रिपुराश्रयात् तस्य तस्य मयस्तत्र मायया विदधाति सः
जो जो जे काही इच्छित असे, त्रिपुरात आश्रय घेतल्यावर, मया आपल्या मायेनं प्रत्येकाची ती इच्छा पूर्ण करायचा.
सचन्द्रेषु प्रदोषेषु साम्बुजेषु सरःसु च आरामेषु सचूतेषु तपोधनवनेषु च
चंद्रप्रकाशातल्या संध्याकाळी, कमळांनी भरलेल्या सरोवरात, आंब्याच्या बागांमध्ये आणि तपस्व्यांच्या अरण्यात ते रमायचे.
स्वङ्गाश्चन्दनदिग्धाङ्गां मातंगाः समदा इव मृष्टाभरणवस्त्राश्च मृष्टस्रगनुलेपनाः
त्यांच्या अंगाला चंदनाचा लेप लावलेला असे. मदमस्त हत्ती, सुंदर दागिने व वस्त्रे, मनोहर हार आणि सुगंधी उटणे घालून सजलेले असायचे.
प्रियाभिः प्रियक्रामाभिर् हावभावप्रसूतिभिः नारीभिः सततं रेमुर् मुदिताश्चैव दानवाः
प्रिय स्त्रियांबरोबर, हावभावांनी आणि लीलांनी आनंद देणाऱ्या, दैत्य नेहमीच आपल्या प्रियतमेबरोबर आनंदात रमायचे.
मयेन निर्मिते स्थाने मोदमाना महासुराः अर्थे धर्मे च कामे च निदधुस्ते मतीः स्वयम्
मयाने बांधलेल्या त्या स्थळी, मोठे असुर आनंदात होते. त्यांनी आपला मन धन, धर्म आणि काम या तिन्ही गोष्टींमध्ये स्वतःहून गुंतवले.
तेषां त्रिपुरयुक्तानां त्रिपुरे त्रिदशारिणाम् व्रजति स्म सुखं कालः स्वर्गस्थानां यथा तथा
त्रिपुराशी एकरूप झालेल्या, देवांचे शत्रू असलेल्या त्या असुरांना, त्रिपुरात वेळ स्वर्गातील लोकांसारखा सुखात जात होता.
शुश्रूषन्ते पितॄन्पुत्राः पत्न्यश्चापि पतींस्तथा विमुक्तकलहाश्चापि प्रीतयः प्रचुराभवन्
मुलंनी आपल्या वडिलांची सेवा केली आणि बायका आपल्या नवऱ्यांची देखील काळजी घेत होत्या. घराघरात भांडणं नव्हती आणि सर्वत्र प्रेम आणि आपुलकी भरपूर होती.
नाधर्मस्त्रिपुरस्थानां बाधते वीर्यवानपि अर्चयन्तो दितेः पुत्रास् त्रिपुरायतने हरम्
त्रिपुरातील लोकांना, कितीही बलाढ्य असले तरी, अधर्माचा त्रास होत नव्हता. दितीचे पुत्र त्रिपुराच्या मंदिरात हराचे भक्तिभावाने पूजन करत होते.
पुण्याहशब्दानुच्चेरुर् आशीर्वादांश्च वेदगान् स्वनूपुररवोन्मिश्रान् वेणुवीणारवानपि
पुण्याचा दिवस जाहीर करणारे शब्द मोठ्याने ऐकू येत होते, आशीर्वाद आणि वेदपठणाचा गजर होत होता, पैंजणांचा आवाज आणि वेणू-वीणेच्या सूरांमध्ये हे सगळं मिसळून गूंजत होतं.
हासश्च वरनारीणां चित्तव्याकुलकारकः त्रिपुरे दानवेन्द्राणां रमतां श्रूयते सदा
सुंदर स्त्रियांचा हसरा आवाज, जो मनाला हलवणारा होता, त्रिपुरात नेहमी ऐकू येत असे आणि त्यामुळे दानवराजांना मोठा आनंद मिळत असे.
तेषामर्चयतां देवान् ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् धर्मार्थकाममन्त्राणां महान्कालो ऽभ्यवर्तत
ते देवांची पूजा करत आणि ब्राह्मणांना मान देत, धर्म, संपत्ती आणि कामासाठी मंत्र म्हणत, त्यांचा काळ आनंदात आणि मोठ्या समाधानात गेला.
अथालक्ष्मीरसूया च तृड्बुभुक्षे तथैव च कलिश्च कलहश्चैव त्रिपुरं विविशुः सह
मग त्रिपुरात एकत्रच दारिद्र्य, मत्सर, तहान, भूक, आणि भांडण, कलह हे सगळे शिरले.
संध्याकालं प्रविष्टास्ते त्रिपुरं च भयावहाः समध्यासुः समं घोराः शरीराणि यथामयाः
संध्याकाळी हे भयंकर दोष त्रिपुरात आले आणि लोकांमध्ये मिसळले, जसे रोग शरीरात पसरतात.
सर्व एते विशन्तस्तु मयेन त्रिपुरान्तरम् स्वप्ने भयावहा दृष्टा आविशन्तस्तु दानवान्
हे सगळे मायेनं त्रिपुराच्या आत गेले आणि दानवांना स्वप्नात भयंकर रूपात दिसले, आणि मग त्यांच्यात शिरले.
उदिते च सहस्रांशौ शुभभासाकरे रवौ मयः सभामाविवेश भास्कराभ्यामिवाम्बुदः
सहस्त्र किरणांचा, शुभ प्रकाश देणारा सूर्य उगवल्यावर, माया सभागृहात गेला, जणू दोन सूर्यांसमोर मेघ जाऊन बसला.
मेरुकूटनिभे रम्य आसने स्वर्णमण्डिते आसीनाः काञ्चनगिरेः शृङ्गे तोयमुचो यथा
सोन्याने मढवलेल्या, मेरूच्या शिखरासारख्या सुंदर आसनावर, ते जणू सोन्याच्या पर्वताच्या टोकावर बसले होते, जिथून पाणी वाहतं.
पार्श्वयोस्तारकाख्यश्च विद्युन्माली च दानवः उपविष्टौ मयस्यान्ते हस्तिनः कलभाविव
मायाच्या दोन्ही बाजूला तारक आणि विद्युत्माळी हे दानव बसले होते, जणू हत्तींच्या राजाच्या शेजारी लहान हत्तींप्रमाणे.
ततः सुरारयः सर्वे ऽशेषकोपा रणाजिरे उपविष्टा दृढं विद्धा दानवा देवशत्रवः
मग सगळे देवांचे शत्रू, मनात प्रचंड राग घेऊन, सभेत ठामपणे बसले होते. हे दानव, जे युद्धात जखमी झाले होते, तेथे एकत्र जमले होते.
तेष्वासीनेषु सर्वेषु सुखासनगतेषु च मयो मायाविजनक इत्युवाच स दानवान्
सर्वजण सुखाने आसनावर बसले असताना, मायाने, जो मायांचा जनक आहे, दानवांना असे सांगितले.
खेचराः खेचरारावा भो भो दाक्षायणीसुताः निशामयध्वं स्वप्नो ऽयं मया दृष्टो भयावहः
"आकाशात फिरणाऱ्यांनो, दक्षकन्येचे पुत्रांनो, ऐका! मी एक भयंकर स्वप्न पाहिलं आहे."