निर्मांसाश्च ततो जाताः कृशा धमनिसंतताः तेषां तपःप्रभावेन प्रभावविधुतं यथा
त्या तपामुळे ते मांसहीन, कृश, आणि अंगावरील नसाही उठून दिसू लागल्या. त्यांच्या तपश्चर्येच्या प्रभावाने त्यांचा तेज जणू नाहीसा झाला.
निष्प्रभं तु जगत्सर्वं मन्दमेवाभिभाषितम् दह्यमानेषु लोकेषु तैस्त्रिभिर्दानवाग्निभिः
त्या तिघा दानवांच्या अग्नीने लोक जळू लागले, तेव्हा सगळे जग फिकट झाले आणि लोकांची वाणीही मंदावली.
तेषामग्रे जगद्बन्धुः प्रादुर्भूतः पितामहः ततः साहसकर्तारः प्राहुस्ते सहसागतम्
मग त्यांच्या समोर जगाचा पितामह प्रकट झाला; आणि हे शूरवीर त्याला अचानक आलेले पाहून त्याच्याशी बोलू लागले.
स्वकं पितामहं दैत्यास् तं वै तुष्टुवुरेव च अथ तान्दानवान्ब्रह्मा तपसा तपनप्रभान्
दैत्यांनी आपल्या पितामहाचे स्तुतीगीत गायले; आणि मग ब्रह्मदेवाने, त्यांच्या तपाच्या तेजाने उजळलेल्या त्या दानवांकडे पाहून,
उवाच हर्षपूर्णाक्षो हर्षपूर्णमुखस्तदा वरदो ऽहं हि वो वत्सास् तपस्तोषित आगतः
आनंदाने डोळे व तोंड फुलवून असे सांगितले: 'माझ्या मुलांनो, मी तुमच्या तपामुळे प्रसन्न होऊन वर देण्यासाठी आलो आहे.'
व्रियताम् ईप्सितं यच्च साभिलाषं तदुच्यताम् इत्येवमुच्यमानास्तु प्रतिपन्नं पितामहम्
‘जे काही तुम्हाला हवे आहे, ज्या गोष्टीची इच्छा आहे, ते मागा.’ असे म्हणून, ते पितामहाजवळ गेले.
विश्वकर्मा मयः प्राह प्रहर्षोत्फुल्ललोचनः देव दैत्याः पुरा देवैः संग्रामे तारकामये
विश्वकर्मा मया आनंदाने डोळे मोठे करून म्हणाला: 'देवा, पूर्वी तारकासुराच्या युद्धात दैत्य देवांकडून हरले होते.'
निर्जितास्ताडिताश्चैव हताश्चाप्यायुधैरपि देवैर्वैरानुबन्धाच्च धावन्तो भयवेपिताः
'ते देवांनी मारले, शस्त्रांनी जखमी केले, आणि वैरामुळे घाबरून थरथरत पळाले.'
शरणं नैव जानीमः शर्म वा शरणार्थिनः सो ऽहं तपःप्रभावेन तव भक्त्या तथैव च
'आम्हाला कुठे आश्रय मिळेल किंवा कुठे सुख मिळेल हेच माहीत नव्हते, जरी आम्ही आश्रय मागत होतो. या तपाच्या बळावर आणि तुझ्या भक्तीमुळे मी—'
इच्छामि कर्तुं तद्दुर्गं यद्देवैरपि दुस्तरम् तस्मिंश्च त्रिपुरे दुर्गे मत्कृते कृतिनां वर
'ते गड बांधायची इच्छा आहे, जे देवांनाही जिंकता येणार नाही. त्या त्रिपुर नावाच्या गडात, वरदाते, माझ्यासाठी—'
भूम्यानां जलजानां च शापानां मुनितेजसाम् देवप्रहरणानां च देवानां च प्रजापतेः
'तो गड पृथ्वीवरील, पाण्यातील, ऋषींच्या शापांनी, देवांच्या शस्त्रांनी आणि देवांनी देखील अजिंक्य असावा, हे प्रजापती.'
अलङ्घनीयं भवतु त्रिपुरं यदि ते प्रियम् विश्वकर्मा इतीवोक्तः स तदा विश्वकर्मणा
'त्रिपुर अजिंक्य असावा, जर तुला ते आवडत असेल.' असे विश्वकर्म्याने म्हटल्यावर, त्याने—
उवाच प्रहसन्वाक्यं मयं दैत्यगणाधिपम् सर्वामरत्वं नैवास्ति असद्वृत्तस्य दानव
तो हसत हसत मयाला, दैत्यांचा प्रमुख, म्हणाला — वाईट वागणाऱ्याला अमरत्व मिळत नाही, हे लक्षात ठेव, दानवा.
तस्माद्दुर्गविधानं हि क्षणादपि विधीयताम् पितामहवचः श्रुत्वा तदैवं दानवो मयः
म्हणून लगेच किल्ला बांधायला सुरुवात कर, असं पितामहाचं वचन ऐकून मया दानवाने तसंच केलं.
प्राञ्जलिः पुनरप्याह ब्रह्माणं पद्मसम्भवम् यस्तदेकेषुणा दुर्गं सकृन्मुक्तेन निर्दहेत्
मया पुन्हा हात जोडून कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्माजींना म्हणाला — जो कुणी एकाच बाणाने, एकदाच सोडून, हा किल्ला उद्ध्वस्त करेल—
समं स संयुगे हन्याद् अवध्यं शेषतो भवेत् एवमस्त्विति चाप्युक्त्वा मयं देवः पितामहः
तो युद्धात सगळ्यांना समानपणे मारू शकतो; उरलेले मग अमर असावेत. असं असो, असं देव पितामहाने मयाला सांगितलं.
स्वप्ने लब्धो यथार्थो वै तत्रैवादर्शनं ययौ गते पितामहे दैत्या गता मयरविप्रभाः
जसं स्वप्नात काहीतरी दिसतं आणि नाहीसं होतं, तसं तिथेच ते दर्शन मिळालं आणि नाहीसं झालं; पितामह निघून गेल्यावर, दैत्य मया यांच्या मागे गेले.
वरदानाद्विरेजुस्ते तपसा च महाबलाः स मयस्तु महाबुद्धिर् दानवो वृषसत्तमः
वर मिळाल्यामुळे आणि आपल्या तपामुळे ते महाबलवान दैत्य आनंदी झाले; पण मया हा मोठ्या बुध्दीचा दानव, सर्वांत श्रेष्ठ होता.
दुर्गं व्यवसितः कर्तुम् इति चाचिन्तयत्तदा कथं नाम भवेद्दुर्गं तन्मया त्रिपुरं कृतम्
किल्ला बांधायचं ठरवून, त्याने विचार केला — मीच त्रिपुर बांधलं होतं, तर आता कसा किल्ला उभारावा?
वत्स्यते तत्पुरं दिव्यं मत्तो नान्यैर्न संशयः यथाचैकेषुणा तेन तत्पुरं न हि हन्यते
तो दिव्य नगर फक्त मीच राहण्यासाठी असेल, इतर कुणासाठी नाही, यात शंका नाही; आणि एकाच बाणाने ते नगर नष्ट होणार नाही, तसंच होईल.
देवैस्तथा विधातव्यं मया मतिविचारणम् विस्तारो योजनशतम् एकैकस्य पुरस्य तु
माझ्या विचारानुसार, देवांनी तशीच व्यवस्था करावी; प्रत्येक नगराचं क्षेत्रफळ शंभर योजनांचं असावं.
कार्यस्तेषां च विष्कम्भश् चैकैकशतयोजनम् पुष्ययोगेण निर्माणं पुराणं च भविष्यति
प्रत्येकाचं रुंदीही शंभर योजनांची असावी; पुष्य नक्षत्राच्या वेळी बांधकाम पूर्ण होईल आणि ते नगर प्राचीन ठरेल.
पुष्ययोगेण च दिवि समेष्यन्ति परस्परम् पुष्ययोगेण युक्तानि यस्तान्यासादयिष्यति
पुष्य नक्षत्राच्या वेळी ती नगरं आकाशात एकत्र येतील; पुष्याच्या संयोगाने जी एकत्र येतील, जो त्यांना गाठेल—
पुराण्येकप्रहारेण शतानि निहनिष्यति आयसं तु क्षितितले राजतं तु नभस्तले
एकाच आघाताने शेकडो प्राचीन नगरं नष्ट होतील; त्यातील एक लोखंडाचं पृथ्वीवर, एक चांदीचं आकाशात असेल.
राजतस्योपरिष्टात्तु सौवर्णं भविता पुरम् एवं त्रिभिः पुरैर्युक्तं त्रिपुरं तद्भविष्यति शतयोजनविष्कम्भैर् अन्तरैस्तद्दुरासदम्
चांदीच्या नगरावर सोन्याचं नगर असेल; अशा या तीन नगरांनी मिळून त्रिपुर तयार होईल, शंभर योजनांच्या रुंदीने जोडलेलं, आणि ते गाठणं फार कठीण असेल.
अट्टालकैर् यन्त्रशतघ्निभिश्च सचक्रशूलोपलकम्पनैश्च द्वारैर्महामन्दरमेरुकल्पैः प्राकारशृङ्गैः सुविराजमानम्
उंच मनोऱ्यांनी, शेकडो अस्त्रफेक यंत्रांनी, चाकं, भाले, हालवणारी यंत्रं, आणि मोठ्या मंदार-मेरू पर्वतासारख्या भव्य दरवाजांनी, तटबंदीच्या शिखरांनी ते नगर शोभून दिसेल.
सतारकाख्येन मयेन गुप्तं स्वस्थं च गुप्तं तडिन्मालिनापि को नाम हन्तुं त्रिपुरं समर्थो मुक्त्वा त्रिनेत्रं भगवन्तमेकम्
सातारक नावाच्या मयाने ते नगर सुरक्षित केलं, वीजेच्या माळांनी वेढलेलं, पूर्णपणे सुरक्षित; अशा त्रिपुराचा नाश त्रिनेत्रधारी भगवंताशिवाय दुसरा कोण करू शकतो?
इति चिन्तायुतो दैत्यो दिव्योपायप्रभावजम् चकार त्रिपुरं दुर्गं मनःसंचारचारितम्
अशा विचारांनी भरून, त्या दैत्याने दिव्य उपायांच्या सामर्थ्याने, आपल्या मनाच्या इच्छेने चालणारा त्रिपुर किल्ला उभारला.
प्राकारो ऽनेन मार्गेण इह वामुत्र गोपुरम् इह चाट्टालकद्वारम् इह चाट्टालगोपुरम्
इथे तटबंदी आहे, हा रस्ता इथे किंवा तिकडे आहे, इथे प्रवेशद्वार आहे; इथे मनोऱ्यांचं द्वार, इथे मनोऱ्यांचं प्रवेशद्वार आहे.
राजमार्ग इतश्चापि विपुलो भवतामिति रथ्योपरथ्याः सत्त्रिका इह चत्वर एव च
इथे राजमार्गही मोठा आहे; रस्ते, गल्लीबोळ, सभागृहं आणि चौक सगळे इथेच आहेत.