नागश्चैरावतश्चैव विश्रुतश्च धनंजयः सेनजिच्च सुषेणश्च सेनानीर् ग्रामणीस् तथा
नाग ऐरावत, प्रसिद्ध धनंजय, सेनाजित, सुसेण, सेनानी आणि ग्रामणी हे सर्व तिथे वसतात.
चारो वातश्च द्वावेतौ यातुधानावुभौ स्मृतौ वसन्त्येते च वै सूर्ये मासयोश्च त्विषोर्जयोः
चार आणि वात हे दोघेही यातुधान म्हणून ओळखले जातात. ते तविष आणि ऊर्जा या दोन महिन्यांत सूर्याच्या आत राहतात.
हैमन्तिकौ च द्वौ मासौ निवसन्ति दिवाकरे अंशो भगश्च द्वावेतौ कश्यपश्च क्रतुश्च तौ
हेमंत ऋतूतील दोन महिन्यांत अंश, भग, कश्यप आणि क्रतू हे सर्व सूर्याच्या आत वास करतात.
भुजंगश्च महापद्मः सर्पः कर्कोटकस्तथा चित्रसेनश्च गन्धर्वः पूर्णायुश्चैव गायनौ
महापद्म नावाचा सर्प, कर्कोटक, गंधर्व चित्रसेन, तसेच पूर्णायू आणि गायन हे दोघे गायक तिथे राहतात.
अप्सराः पूर्वचित्तिश्च गन्धर्वा ह्युर्वशी च या तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च सेनानीर् ग्रामणीश् च तौ
अप्सरा पूर्वचित्ती, गंधर्व उर्वशी, तार्क्ष्य, अरिष्टनेमि, सेनानी आणि ग्रामणी हे दोघे तिथे राहतात.
विद्युत्सूर्यश्च तावुग्रौ यातुधानौ तु तौ स्मृतौ सहे चैव सहस्ये च वसन्त्येते दिवाकरे
विद्युत्सूर्य आणि तावू हे दोघे उग्र यातुधान, तसेच सहे आणि सहस्य हे सर्व सूर्याच्या आत वसतात.
ततस्तु शिशिरे चापि मासयोर्निवसन्ति ते त्वष्टा विष्णुर्जमदग्निर् विश्वामित्रस्तथैव च
शिशिर ऋतूतील दोन महिन्यांत त्वष्टा, विष्णु, जमदग्नि आणि विश्वामित्र हे तिथे राहतात.
काद्रवेयौ तथा नागौ कम्बलाश्वतरावुभौ गन्धर्वौ धृतराष्ट्रश्च सूर्यवर्चाश्च तावुभौ
काद्रवेय आणि नाग, कंबळ आणि अश्वतर हे दोघे, तसेच गंधर्व धृतराष्ट्र आणि सूर्यवर्चस हे दोघे तिथे राहतात.
तिलोत्तमाप्सराश्चैव देवी रम्भा मनोरमा ग्रामणीर् ऋतजिच्चैव सत्यजिच्च महाबलः
अप्सरा तिलोत्तमा, रंभा, मनोरमा, ग्रामणी, ऋतजित, सत्यजित आणि महाबल हे तिथे वसतात.
ब्रह्मोपेतश्च वै रक्षो यज्ञोपेतस्तथैव च इत्येते निवसन्ति स्म द्वौ द्वौ मासौ दिवाकरे
ब्रह्मयुक्त राक्षस आणि यज्ञयुक्त राक्षस हे दोघे प्रत्येकी दोन महिन्यांसाठी सूर्याच्या आत राहतात.
स्थानाभिमानिनो ह्येते गणा द्वादश सप्तकाः सूर्यमापादयन्त्येते तेजसा तेज उत्तमम्
स्वतःच्या स्थानाचा अभिमान असलेल्या हे बारा सप्तक गण सूर्याला आपल्या तेजाने अत्युत्तम तेज देतात.
ग्रथितैस्तु वचोभिश्च स्तुवन्ति ऋषयो रविम् गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैरुपासते
रचलेल्या सुंदर शब्दांनी ऋषी सूर्याची स्तुती करतात. गंधर्व आणि अप्सरा गाणे व नृत्य याने त्याची उपासना करतात.
विद्याग्रामणिनो यक्षाः कुर्वन्त्याभीषुसंग्रहम् सर्पाः सर्पन्ति वै सूर्ये यातुधानानुयान्ति च
विद्येतील श्रेष्ठ यक्ष हव्या असणाऱ्या वस्तू गोळा करतात; सर्प सूर्याबरोबर फिरतात आणि यातुधानांचे अनुयायीही त्याच्याबरोबर असतात.
वालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद्रविम् एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः
वालखिल्य सूर्याच्या उदयावेळी त्याला वेढून घेऊन अस्ताला नेतात; या देवांमध्ये प्रत्येकजण आपल्या शक्तीप्रमाणे आणि तेजाप्रमाणे वागतो.
यथायोगं यथाधर्मं यथातत्त्वं यथाबलम् तथा तपत्यसौ सूर्यस् तेषामिद्धस्तु तेजसा
जशी त्यांची एकता, धर्म, खरी प्रकृती आणि ताकद तशीच सूर्याची जळणारी उष्णता असते; त्या सर्वांच्या तेजामुळे सूर्य प्रज्वलित होतो.
भूतानामशुभं सर्वं व्यपोहति स्वतेजसा मानवानां शुभैर्ह्येतैर् ह्रियते दुरितं तु वै
स्वतःच्या तेजाने तो सर्व जीवांतील अशुभता दूर करतो; माणसांच्या दुर्दैवावर हे शुभ शक्ती विजय मिळवतात.
दुरितं शुभचाराणां व्यपोहन्ति क्वचित्क्वचित् एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति सानुगा दिवि
सदाचार करणाऱ्यांचे दुर्दैव हे कधी कधी दूर करतात; हे सर्व सूर्याबरोबर आणि त्यांच्या अनुयायांसह आकाशात फिरतात.
तपन्तश्च जपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः गोपायन्ति स्म भूतानि ईहन्ते ह्यनुकम्पया
ते तेजाने झळकतात, जप करतात आणि सर्व प्रजांना आनंद देतात; सर्व जीवांचे रक्षण करतात आणि दयाळूपणे प्रयत्न करतात.
स्थानाभिमानिनां ह्येतत् स्थानं मन्वन्तरेषु वै अतीतानागतानां च वर्तन्ते साम्प्रतं च ये
प्रत्येक मन्वंतरात, भूतकाळातील, भविष्यातील आणि सध्याच्या काळातील, स्थानांचे अधिपती असणाऱ्यांचे हे स्थान आहे.
एवं वसन्ति वै सूर्ये सप्तकास्ते चतुर्दश चतुर्दशेषु वर्तन्ते गणा मन्वन्तरेषु वै
अशा प्रकारे, सात गट सूर्याबरोबर राहतात आणि एकूण चौदा गट आहेत; चौदा मन्वंतरांमध्ये हे सर्व गण अस्तित्वात असतात.
ग्रीष्मे हिमे च वर्षासु मुञ्चमाना यथाक्रमम् धर्मं हिमं च वर्षं च यथाक्रममहर्निशम्
उन्हाळ्यात, हिवाळ्यात आणि पावसाळ्यात, ते योग्य क्रमाने धर्म, थंडी आणि पाऊस दिवस-रात्र सोडतात.
गच्छत्यसावनुदिनं परिवृत्य रश्मीन् देवान्पितॄंश्च मनुजांश्च सुतर्पयन्वै शुक्ले च कृष्णे तदहःक्रमेण कालक्षये चैव सुराः पिबन्ति
तो सूर्य दररोज आपल्या किरणांना फिरवत पुढे जातो, देव, पितर आणि माणसांना पूर्णपणे तृप्त करतो; शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात, तसेच काळाच्या शेवटी, देव हे सार पितात.
मासेन तच्चामृतमस्य मृष्टं सुवृष्टये रश्मिषु रक्षितं तु सर्वे ऽमृतं तत्पितरः पिबन्ति देवाश्च सौम्याश्च तथैव काव्याः
मासभर, त्याच्या किरणांत साठवलेले, उत्तम पावसासाठी असलेले ते अमृत सर्व पितर पितात; देव, सौम्य आणि काव्यगणही त्याचा आस्वाद घेतात.
सूर्येण गोभिर्हि विवर्धिताभिर् अद्भिः पुनश्चैव समुच्छ्रिताभिः वृष्ट्याभिवृष्टाभिर् अथौषधीभिर् मर्त्या अथान्नेन क्षुधं जयन्ति
सूर्याच्या किरणांनी वाढलेल्या पाण्याने, पुन्हा वर नेलेल्या पाण्याने आणि पडणाऱ्या पावसाने, त्या औषधींमुळे माणसे अन्न मिळवून भूक भागवतात.
तृप्तिश्च तेनार्धमासं सुराणां मासं सुधाभिः स्वधया पितॄणाम् अन्नेन जीवन्त्यनिशं मनुष्याः सूर्यः श्रितं तद्धि बिभर्ति गोभिः
त्यामुळे देव अर्धा महिना तृप्त होतात, पितर एक महिना अमृत आणि स्वधा याने तृप्त होतात, आणि माणसे सतत अन्नावर जगतात; सूर्य हे सर्व गायींच्या सहाय्याने धारण करतो.
इत्येष एकचक्रेण सूर्यस्तूर्णं प्रसर्पति तत्र तैरक्रमैरश्वैः सर्पते ऽसौ दिनक्षये
असा हा सूर्य एकाच चाकावर वेगाने फिरतो; तिथे त्या अखंड घोड्यांनी तो दिवसाच्या शेवटी प्रवास करतो.
हरिर् हरिद्भिर् ह्रियते तुरंगमैः पिबत्यथापो हरिभिः सहस्रधा पुनः प्रमुञ्चत्यथ ताश्च यो हरिः स मुह्यमानो हरिभिस्तुरंगमैः
हरी हिरव्या घोड्यांनी वाहिला जातो; तो त्या हरिंसह पाणी पितो आणि पुन्हा हजारो प्रवाहांनी सोडतो; तो हरी, त्या वेगवान हरिंघोड्यांनी गोंधळून वाहिला जातो.
अहोरात्रं रथेनासाव् एकचक्रेण वै भ्रमन् सप्तद्वीपसमुद्रांश्च सप्तभिः सप्तभिर्द्रुतम्
तो एकचाकी रथाने दिवस-रात्र फिरतो, सात सात अशा सात संघांनी सात द्वीप आणि समुद्र झपाट्याने पार करतो.
छन्दोरूपैश्च तैरश्वैर् युतश्चक्रं ततः स्थितिः कामरूपैः सकृद्युक्तैः कामगैस्तैर्मनोजवैः
त्या छंदस्वरूप घोड्यांनी चाक जोडलेले आहे; इच्छेप्रमाणे रूप घेणारे, एकदाच जुंपलेले, मनासारखे वेगाने जाणारे त्याच्या स्थैर्याचे कारण आहेत.
हरितैरव्यथैः पिङ्गैर् ईश्वरैर् ब्रह्मवादिभिः बाह्यतो ऽनन्तरं चैव मण्डलं दिवसक्रमात्
हिरवे, न थकणारे, पिंगट रंगाचे, वेदज्ञ स्वामी असे घोडे बाहेरून आणि आतून सूर्याच्या मंडलात दिवसांच्या क्रमाने फिरतात.