मत्स्यपुराणम्

इलस्य नाम्ना तद्वर्षम् इलावृतम् अभूत्तदा सोमार्कवंशयोर् आदाव् इलो ऽभून्मनुनन्दनः

त्या प्रदेशाला इलाच्या नावावर इलावृत म्हणू लागले. सोम आणि सूर्य वंशाच्या प्रारंभाला, मनुपुत्र इला जन्माला आला.

एवं पुरूरवाः पुंसोर् अभवद् वंशवर्धनः इक्ष्वाकुर् अर्कवंशस्य तथैवोक्तस्तपोधनाः

अशा प्रकारे पुरूरवा हा पुरुषांच्या वंशाचा वाढवणारा झाला. इक्ष्वाकू हा सूर्यवंशाचा तपस्वी म्हणून प्रसिद्ध आहे.

इलः किम्पुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते पुनः पुत्रत्रयमभूत् सुद्युम्नस्यापराजितम्

इला जेव्हा किम्पुरुष होता तेव्हा त्याला सुध्युम्न असेही म्हणत. नंतर सुध्युम्नाला तीन अपराजित पुत्र झाले.

उत्कलो वै गहस् तद्वद् धरिताश्वश् च वीर्यवान् उत्कलस्योत्कला नाम गयस्य तु गया मता

उत्कल, गया आणि बलवान हरिताश्व. उत्कलाचे वंशज उत्कल म्हणून ओळखले जातात; गया यांचे वंशज गया म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

हरिताश्वस्य दिक्पूर्वा विश्रुता कुरुभिः सह प्रतिष्ठाने ऽभिषिच्याथ स पुरूरवसं सुतम्

हरिताश्वाची पूर्व दिशा कुरुंसह प्रसिद्ध झाली. मग प्रतिष्ठान येथे त्याने पुरूरवाचा एक पुत्र राज्याभिषेक केला.

जगामेलावृतं भोक्तुं वर्षं दिव्यफलाशनम् इक्ष्वाकुर्ज्येष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान्

इक्ष्वाकू, ज्येष्ठ वारस, जगाचा मेळा व्यापलेला तो मध्यभाग मिळवून तिथे दिव्य फळांनी युक्त अन्नाचा आस्वाद घेत होता.

नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूच् छुचो नाम महाबलः नाभागस्याम्बरीषस्तु धृष्टस्य च सुतत्रयम्

नरिष्यंताचा शुचु नावाचा बलाढ्य मुलगा झाला; नाभागाचा मुलगा अंबरिष आणि धृष्टाचे तीन पुत्र होते.

धृतकेतुश्चित्रनाथो रणधृष्टश्च वीर्यवान् आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या चैव दारिका

धृतकेतू, चित्रनाथ आणि रणधृष्ट हा पराक्रमी, हे धृष्टाचे पुत्र होते. शर्यातीचा मुलगा अनर्त आणि त्याची कन्या सुकन्या होती.

आनर्तस्याभवत्पुत्रो रोचमानः प्रतापवान् आनर्तो नाभ देशो ऽभून् नगरी च कुशस्थली

अनर्ताचा रोचमान नावाचा पराक्रमी मुलगा झाला. त्या प्रदेशाला अनर्त असे नाव पडले आणि त्याची नगरी कुशस्थळी होती.

रोचमानस्य पुत्रो ऽभूद् रेवो रैवत एव च ककुद्मी चापरं नाम ज्येष्ठः पुत्रशतस्य च

रोचमानाचा मुलगा रेवा, ज्याला रैवत असेही म्हणत, आणि त्याच्या शंभर मुलांपैकी ज्येष्ठ पुत्र ककुद्मी होता.

रेवती तस्य सा कन्या भार्या रामस्य विश्रुता करूषस्य तु कारूषा बहवः प्रथिता भुवि

त्याची कन्या रेवती ही प्रसिद्धपणे रामाची पत्नी झाली. करूषाचा अनेक करूष नावाचे सुप्रसिद्ध पुत्र पृथ्वीवर झाले.

पृषध्रो गोवधाच्छूद्रो गुरुशापादजायत इक्ष्वाकुवंशं वक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः

पृषध्राने गायीचा वध केल्यामुळे, गुरूच्या शापाने तो शूद्र झाला. आता मी इक्ष्वाकू वंश सांगतो, ऋषिसत्तमांनो, ऐका.

इक्ष्वाकोः पुत्रताम् आप विकुक्षिर् नाम देवराट् ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद् दश पञ्च च तत्सुताः

इक्ष्वाकूचा पुत्र म्हणून विकुक्षी, ज्याला देवराट म्हणत, झाला. तो शंभर मुलांपैकी ज्येष्ठ होता आणि त्याला पंधरा पुत्र होते.

मेरोरुत्तरतस्ते तु जाताः पार्थिवसत्तमाः चतुर्दशोत्तरं चान्यच् छतमस्य तथाभवत्

ते सर्वश्रेष्ठ राजे मेरू पर्वताच्या उत्तरेला जन्मले. आणखी चौदा, म्हणजे एकूण शंभर, तिथेच झाले.

मेरोर्दक्षिणतो ये ये राजानः संप्रकीर्तिताः ज्येष्ठः ककुत्स्थो नाम्नाभूत् तत्सुतस्तु सुयोधनः

मेरूच्या दक्षिणेला ज्या राजांची नावे सांगितली, त्यात ज्येष्ठ ककुत्स्थ होता आणि त्याचा मुलगा सुयोधन.

तस्य पुत्रः पृथुर्नाम विश्वगश्चपृथोः सुतः इन्दुस्तस्य च पुत्रो ऽभूद् युवनाश्वस्ततो ऽभवत्

त्याचा मुलगा पृथु, पृथुचा मुलगा विश्वग, त्याचा मुलगा इंदु आणि त्याच्यापासून युवनाश्व झाला.

श्रावस्तश्च महातेजा वत्सकस्तत्सुतो ऽभवत् निर्मिता येन श्रावस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः

महातेजस्वी श्रावस्त हा युवनाश्वाचा मुलगा, त्याचा मुलगा वत्सक. वत्सकाने गौडदेशात श्रावस्ती ही नगरी वसवली, हे द्विजश्रेष्ठांनो.

श्रावस्ताद्बृहदश्वो ऽभूत् कुवलाश्वस् ततो ऽभवत् धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुनाम्ना हतः पुरा

श्रावस्तापासून बृहदश्व झाला, त्याच्यापासून कुबलाश्व. त्याने प्राचीन काळी धुंधू नावाच्या राक्षसाचा वध केला म्हणून त्याला धुंधुमार म्हणतात.

तस्य पुत्रास् त्रयो जाता दृढाश्वो दण्ड एव च कपिलाश्वश्च विख्यातो धौन्धुमारिः प्रतापवान्

त्याला तीन पुत्र झाले – दृढाश्व, दंड आणि प्रसिद्ध कपिलाश्व. धुंधुमार हा पराक्रमी होता.

दृढाश्वस्य प्रमोदश्च हर्यश्वस्तस्य चात्मजः हर्यश्वस्य निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वस् ततो ऽभवत्

दृढाश्वाचा मुलगा प्रमोद, त्याचा मुलगा हर्यश्व. हर्यश्वाचा मुलगा निकुंभ आणि त्याच्यापासून संहताश्व झाला.

अकृताश्वो रणाश्वश्च संहताश्वसुताव् उभौ युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता च ततो ऽभवत्

सन्हताश्वाचे दोन पुत्र – अकृताश्व आणि रणाश्व. रणाश्वाचा मुलगा युवनाश्व आणि त्याच्यापासून मांधाता झाला.

मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूद् धर्मसेनश्च पार्थिवः मुचुकुन्दश्च विख्यातः शत्रुजिच्च प्रतापवान्

मांधाताचे पुत्र पुरुकुत्स आणि धर्मसेन हे राजा, प्रसिद्ध मुचुकुंद आणि पराक्रमी शत्रुजित.

पुरुकुत्सस्य पुत्रो ऽभूद् वसुदो नर्मदापतिः सम्भूतिस्तस्य पुत्रो ऽभूत् त्रिधन्वा च ततो ऽभवत्

पुरुकुत्साचा मुलगा वसुद, जो नर्मदापती होता. त्याचा मुलगा संभवूती आणि त्याच्यापासून त्रिधन्वा झाला.

त्रिधन्वनः सुतो जातस् त्रय्यारुण इति स्मृतः तस्मात्सत्यव्रतो नाम तस्मात्सत्यरथः स्मृतः

त्रिधन्वन यांचा मुलगा त्रैय्यारुण म्हणून ओळखला गेला. त्याच्यापासून सत्यव्रत नावाचा राजा झाला आणि सत्यव्रतापासून सत्यरथ म्हणून प्रसिद्ध राजा झाला.

तस्य पुत्रो हरिश्चन्द्रो हरिश्चन्द्राच्च रोहितः रोहिताच्च वृको जातो वृकाद्बाहुरजायत

त्यांचा मुलगा हरिश्चंद्र होता. हरिश्चंद्रापासून रोहित, रोहितापासून वृक आणि वृकापासून बाहू हा जन्मला.

सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद् राजा परमधार्मिकः द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा

सगर हा त्यांचा मुलगा होता, तो अत्यंत धर्मशील राजा होता. सगराच्या दोन पत्नी होत्या – प्रभा आणि भानुमती.

ताभ्यामाराधितः पूर्वम् और्वो ऽग्निः पुत्रकाम्यया और्वस्तुष्टस्तयोः प्रादाद् यथेष्टं वरमुत्तमम्

त्या दोघींनी पूर्वी पुत्रप्राप्तीसाठी और्व ऋषींची भक्ती केली. और्व ऋषी प्रसन्न होऊन दोघींना त्यांच्या इच्छेनुसार उत्तम वर दिला.

एका षष्टिसहस्राणि सुतमेकं तथापरा गृह्णातु वंशकर्तारं प्रभागृह्णाद् बहूंस्तदा

त्यातील एकीला साठ हजार मुले होतील आणि दुसरीला वंश चालवणारा एक मुलगा मिळेल, असा वर मिळाला. प्रभेने अनेक मुले मिळण्याचा वर स्वीकारला.

एकं भानुमती पुत्रम् अगृह्णादसमञ्जसम् ततः षष्टिसहस्राणि सुषुवे यादवी प्रभा

भानुमतीने एक मुलगा – असमंजस – जन्माला घातला, तर यादवकुळातील प्रभेने साठ हजार मुले जन्माला घातली.