वर्षाणि तस्य वक्ष्यामि नामतस्तु निबोधत क्रौञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः
आता मी त्या द्वीपातील प्रदेशांची नावे सांगतो; ऐका: क्रौंचाचा प्रदेश कुशल आहे, आणि वामनाचा मनोनुग आहे.
मनोनुगात्परे चोष्णास् तृतीयो ऽपि स उच्यते उष्णात्परे पावनकः पावनादन्धकारकः
मनोनुगानंतर उष्ण हा तिसरा प्रदेश आहे; उष्णानंतर पावनक, आणि पावनकानंतर अंधकारक प्रदेश आहे.
अन्धकारकदेशात्तु मुनिदेशस्तथा परः मुनिदेशात्परे चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः
अंधकारक प्रदेशानंतर मुनिदेश, आणि मुनिदेशानंतर दुंदुभिस्वन असे म्हणतात.
सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रायः शुचिर्जनः श्रुतास्तत्रैव नद्यस्तु प्रतिवर्षं गताः शुभाः
तेथे लोक शुद्ध, बहुतेक गोरे, सिद्ध आणि चारण यांच्या संगतीत आहेत; तिथे ऐकले जाणारे नद्या पवित्र असून, त्या प्रत्येक प्रदेशातून वाहतात.
गौरी कुमुद्वती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा ख्याती च पुण्डरीका च गङ्गा सप्तविधा स्मृता
गौरी, कुमुदवती, संध्या, रात्रि, मनोजवा, ख्याती, पुंडरीका आणि गंगा — या सात नद्यांची आठवण केली जाते.
तासां सहस्रशश्चान्या नद्यः पार्श्वसमीपगाः अभिगच्छन्ति ता नद्यो बहुलाश्च बहूदकाः
त्यांच्या शेजारी आणि काठावर हजारो इतर नद्या वाहतात; या नद्या फार आहेत आणि त्यात भरपूर पाणी आहे.
तेषां निसर्गो देशानाम् आनुपूर्व्येण सर्वशः न शक्यो विस्तराद्वक्तुम् अपि वर्षशतैरपि
या प्रदेशांचे स्वरूप, त्यांच्या क्रमाने, पूर्णपणे सांगता येणे शक्य नाही, अगदी शेकडो वर्षे जरी सांगितली तरी.
सर्गो यश्च प्रजानां तु संहारो यश्च तेषु वै अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि शाल्मलस्य निबोधत
तेथील प्रजांची उत्पत्ती आणि नाश — आता मी पुढे सांगतो, शाल्मलीबद्दल ऐका.
शाल्मलो द्विगुणो द्वीपः क्रौञ्चद्वीपस्य विस्तरात् परिवार्य समुद्रं तु दधिमण्डोदकं स्थितः
शाल्मलीद्वीपाचा विस्तार क्रौंचद्वीपाच्या दुप्पट आहे, आणि तो दही आणि पाण्याच्या समुद्राने वेढलेला आहे.
तत्र पुण्या जनपदाश् चिराच्च म्रियते जनः कुत एव तु दुर्भिक्षं क्षमातेजोयुता हि ते
तेथे पुण्यवान वस्ती आहेत; लोक खूप काळानंतरच मरतात, आणि तिथे कधीही दुष्काळ पडत नाही, कारण ते भूमी आणि तेजाने परिपूर्ण आहेत.
प्रथमः सूर्यसंकाशः सुमना नाम पर्वतः पीतस्तु मध्यमश्चासीत् ततः कुम्भमयो गिरिः
पहिला पर्वत सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असून, त्याचे नाव सुमना आहे; मधला पर्वत पिवळा आहे, त्यानंतर कुंभांनी बनलेला पर्वत आहे.
नाम्ना सर्वसुखो नाम दिव्यौषधिसमन्वितः तृतीयश्चैव सौवर्णो भृङ्गपत्त्रनिभो गिरिः
सर्वसुखो नावाचा, दिव्य औषधींनी युक्त तिसरा पर्वत आहे; आणि सुवर्णाचा, भृंगाच्या पंखांसारखा पर्वतही आहे.
सुमहान्रोहितो नाम दिव्यो गिरिवरो हि सः सुमनाः कुशलो देशः सुखोदर्कः सुखोदयः
रोहित नावाचा एक महान आणि दिव्य डोंगर आहे, तो खरोखरच सुंदर आणि भव्य आहे. तिथली भूमी सुखद, समजूतदार आणि आनंद देणारी आहे.
रोहितो यस्तृतीयस्तु रोहिणो नाम विश्रुतः तत्र रत्नान्यनेकानि स्वयं रक्षति वासवः
हा तिसरा रोहित, ज्याला रोहिण असे प्रसिद्ध नाव आहे, तिथे अनेक रत्नं सापडतात आणि त्या सर्वांचं संरक्षण इंद्र स्वतः करतो.
प्रजापतिमुपादाय प्रसन्नो विदधत्स्वयम् न तत्र मेघा वर्षन्ति शीतोष्णं च न तद्विधम्
प्रजापती तिथे प्रसन्नपणे उपस्थित असतो आणि सर्व काही स्वतःच व्यवस्थीत करतो; तिथे ढग पाऊस पाडत नाहीत, आणि तिथे ना थंडी असते ना उष्णता.
वर्णाश्रमाणां वार्त्ता वा त्रिषु द्वीपेषु विद्यते न ग्रहो न च चन्द्रो ऽस्ति ईर्ष्यासूया भयं तथा
त्या तिन्ही द्वीपांमध्ये वर्ण किंवा आश्रमांची चर्चा नाही, तिथे ग्रह नाहीत, चंद्र नाही, तसेच तिथे मत्सर, द्वेष किंवा भीतीही नाही.
उद्भिदान्युदकान्यत्र गिरिप्रस्रवणानि च भोजनं षड्रसं तत्र तेषां स्वयमुपस्थितम्
तिथे झाडं, पाणी आणि डोंगरातून येणारे झरे भरपूर आहेत; तिथल्या लोकांसाठी सहा रसांचं अन्न आपोआप मिळतं.
अधमोत्तमं न तेष्वस्ति न लोभो न परिग्रहः आरोग्यबलवन्तश्च एकान्तसुखिनो नराः
तिथे कोणी मोठा किंवा लहान नाही, ना लोभ आहे ना मालकी; लोक आरोग्यवान, बलवान आणि पूर्ण आनंदात राहतात.
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि मानसीं सिद्धिमास्थिताः सुखमायुश्च रूपं च धर्मैश्वर्यं तथैव च
तीस हजार वर्षे ते मानसिक सिद्धीत स्थिर राहतात, सुख, दीर्घायुष्य, सौंदर्य, धर्म आणि ऐश्वर्य यांचा उपभोग घेतात.
शाल्मलान्तेषु विज्ञेयं द्वीपेषु त्रिषु सर्वतः व्याख्यातः शाल्मलान्तानां द्वीपानां तु विधिः शुभः
शाल्मलाच्या शेवटी, त्या तिन्ही द्वीपांमध्ये हे समजावं; शाल्मलाच्या टोकांवरील द्वीपांची शुभ व्यवस्था सांगितली आहे.
परिमण्डलस्तु द्वीपस्य चक्रवत्परिवेष्टितः सुरोदेन समुद्रेण द्विगुणेन समन्वितः
हा द्वीप पूर्णपणे गोल आहे, चक्रासारखा वेढलेला आहे, आणि त्याभोवती सुरोड नावाचा समुद्र आहे, जो त्याच्या दुप्पट आहे.
गोमेदकं प्रवक्ष्यामि षष्ठं द्वीपं तपोधनाः सुरोदकसमुद्रस्तु गोमेदेन समावृतः
आता मी गोमेचक हा सहावा द्वीप सांगतो, हे तपस्वींनो; सुरोड समुद्र गोमेचकाने वेढलेला आहे.
शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणस्तस्य विस्तरः तस्मिन्द्वीपे तु विज्ञेयौ पर्वतौ द्वौ समाहितौ
शाल्मलाच्या विस्ताराच्या दुप्पट विस्तार या द्वीपाचा आहे; त्या द्वीपात दोन विशेष पर्वत आहेत.
प्रथमः सुमना नाम जात्यञ्जनमयो गिरिः द्वितीयः कुमुदो नाम सर्वौषधिसमन्वितः
पहिला पर्वत सुमना नावाचा आहे, तो नैसर्गिक काजळाचा बनलेला आहे; दुसरा कुमुद नावाचा असून, तो सर्व औषधींनी भरलेला आहे.
शातकौम्भमयः श्रीमान् विज्ञेयः सुमहाचितः समुद्रेक्षुरसोदेन वृतो गोमेदकश्च सः
तो शुद्ध सोन्याचा, तेजस्वी आणि फार पूज्य आहे; गोमेचक गोड पाण्याच्या समुद्राने वेढलेला आहे.
षष्ठेन तु समुद्रेण सुरोदाद्द्विगुणेन च धातकीकुमुदश्चैव हव्यपुत्रौ सुविस्तृतौ
सहाव्या समुद्राचा विस्तार सुरोडच्या दुप्पट आहे; तिथे विशाल धातकी आणि कुमुद, हे हव्याचे पुत्र आहेत.
सौमनं प्रथमं वर्षं धातकीखण्डमुच्यते धातकिनः स्मृतं तद्वै प्रथमं प्रथमस्य तु
पहिलं क्षेत्र सौमन नावाचं आहे, त्याला धातकी विभाग असं म्हणतात; ते प्रथम भाग धातकीचाच मानला जातो.
गोमेदं यत्स्मृतं वर्षं नाम्ना सर्वसुखं तु तत् कुमुदस्य द्वितीयस्य द्वितीयं कुमुदं ततः
गोमेद नावाचं क्षेत्र सर्व सुख देणारं म्हणून ओळखलं जातं; दुसऱ्या कुमुदानंतर कुमुदाचं दुसरं क्षेत्र येतं.
एतौ द्वौ पर्वतौ वृत्तौ शेषौ सर्वसमुच्छ्रितौ पूर्वेण तस्य द्वीपस्य सुमनाः पर्वतः स्थितः
हे दोन पर्वत गोलाकार आहेत, आणि बाकीचे सर्व उंच आहेत; त्या द्वीपाच्या पूर्वेला सुमना पर्वत आहे.
प्राक्पश्चिमायतैः पादैर् आसमुद्रादिति स्थितः पश्चार्धे कुमुदस्तस्य एवमेव स्थितस्तु वै
तो पर्वत पूर्वेकडून पश्चिमेकडे, समुद्रापर्यंत पसरलेला आहे; त्याच्या पश्चिम भागात कुमुद पर्वत तसाच आहे.