पर्याणप्रत्यभिज्ञानात् सर्वे विस्मयम् आगताः अयं चन्द्रप्रभो नाम वाजी तस्य महात्मनः
रथ ओळखून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले—'हा तर चंद्रप्रभ नावाचा घोडा आहे, त्या महान पुरुषाचा.'
अगमद् वडबारूपम् उत्तमं केन हेतुना ततस् तु मैत्रावरुणिं पप्रच्छुस्ते पुरोधसम्
हा उत्तम घोडा घोडीच्या रूपात कसा गेला आणि कोणत्या कारणासाठी? मग त्यांनी पुरोहित मैत्रावरुणी यांना विचारले.
किमित्येतदभूच्चित्रं वद योगविदां वर वसिष्ठश्चाब्रवीत् सर्वं दृष्ट्वा तद्ध्यानचक्षुषा
'हे विचित्र घडले ते काय?' असे त्यांनी विचारले. 'योग जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आम्हाला सांग.' मग वसिष्ठांनी ध्यानाच्या डोळ्यांनी सर्व काही पाहून सांगितले.
समयः शम्भुदयिताकृतः शरवणे पुरा यः पुमान्प्रविशेद् अत्र स नारीत्वमवाप्स्यति
पूर्वी शरवणात शंकराच्या प्रिय व्यक्तीने असा संकल्प केला होता की, येथे जो कोणी पुरुष येईल तो स्त्री होईल.
अयमश्वो ऽपि नारीत्वम् अगाद्राज्ञा सहैव तु पुनः पुरुषतामेति यथासौ धनदोपमः
हा घोडाही राजासोबत स्त्री झाला, पण पुन्हा तो पुरुष होईल, जसा तो धनदासारखा आहे.
तथैव यत्नः कर्तव्यश् चाराध्यैव पिनाकिनम् ततस्ते मानवा जग्मुर् यत्र देवो महेश्वरः
त्याचप्रमाणे, पिनाकधारी शंकराची उपासना करून प्रयत्न करावा लागेल. मग मनुचे पुत्र जिथे महेश्वर देव आहेत तिथे गेले.
तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः पार्वतीपरमेश्वरौ ताव् ऊचतुर् अलङ्घ्यो ऽयं समयः किंतु साम्प्रतम्
त्यांनी पार्वती आणि परमेश्वराचे विविध स्तोत्रांनी स्तवन केले. ते दोघे म्हणाले, 'हा संकल्प मोडता येणार नाही, पण आता—'
इक्ष्वाकोरश्वमेधेन यत्फलं स्यात्तदावयोः दत्त्वा किम्पुरुषो वीरः स भविष्यत्यसंशयम्
इक्ष्वाकूच्या अश्वमेधातून जे फळ मिळेल ते आम्हा दोघांना मिळेल. त्यानंतर तो वीर किम्पुरुष नक्कीच पुन्हा पुरुष होईल.
तथेत्युक्तास्ततस्ते तु जग्मुर् वैवस्वतात्मजाः इक्ष्वाकोश्चाश्वमेधेन चेलः किम्पुरुषो ऽभवत्
'तसेच' असे मान्य करून वैवस्वताचे पुत्र निघून गेले. इक्ष्वाकूच्या अश्वमेधामुळे किम्पुरुष चेला झाला.
मासमेकं पुमान्वीरः स्त्री च मासमभूत्पुनः बुधस्य भवने तिष्ठन् निलो गर्भधरो ऽभवत्
एक महिना तो वीर पुरुष होता, दुसऱ्या महिन्यात स्त्री झाला. बुधाच्या घरी राहून नील गर्भवती झाला.
अजीजनत्पुत्रमेकम् अनेकगुणसंयुतम् बुधश्चोत्पाद्य तं पुत्रं स्वर्लोकम् अगमत्ततः
त्याने एक गुणी मुलगा जन्माला घातला. बुधाने तो मुलगा होऊन नंतर स्वर्गलोकात गेला.
इलस्य नाम्ना तद्वर्षम् इलावृतम् अभूत्तदा सोमार्कवंशयोर् आदाव् इलो ऽभून्मनुनन्दनः
त्या प्रदेशाला इलाच्या नावावर इलावृत म्हणू लागले. सोम आणि सूर्य वंशाच्या प्रारंभाला, मनुपुत्र इला जन्माला आला.
एवं पुरूरवाः पुंसोर् अभवद् वंशवर्धनः इक्ष्वाकुर् अर्कवंशस्य तथैवोक्तस्तपोधनाः
अशा प्रकारे पुरूरवा हा पुरुषांच्या वंशाचा वाढवणारा झाला. इक्ष्वाकू हा सूर्यवंशाचा तपस्वी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
इलः किम्पुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते पुनः पुत्रत्रयमभूत् सुद्युम्नस्यापराजितम्
इला जेव्हा किम्पुरुष होता तेव्हा त्याला सुध्युम्न असेही म्हणत. नंतर सुध्युम्नाला तीन अपराजित पुत्र झाले.
उत्कलो वै गहस् तद्वद् धरिताश्वश् च वीर्यवान् उत्कलस्योत्कला नाम गयस्य तु गया मता
उत्कल, गया आणि बलवान हरिताश्व. उत्कलाचे वंशज उत्कल म्हणून ओळखले जातात; गया यांचे वंशज गया म्हणून प्रसिद्ध आहेत.
हरिताश्वस्य दिक्पूर्वा विश्रुता कुरुभिः सह प्रतिष्ठाने ऽभिषिच्याथ स पुरूरवसं सुतम्
हरिताश्वाची पूर्व दिशा कुरुंसह प्रसिद्ध झाली. मग प्रतिष्ठान येथे त्याने पुरूरवाचा एक पुत्र राज्याभिषेक केला.
जगामेलावृतं भोक्तुं वर्षं दिव्यफलाशनम् इक्ष्वाकुर्ज्येष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान्
इक्ष्वाकू, ज्येष्ठ वारस, जगाचा मेळा व्यापलेला तो मध्यभाग मिळवून तिथे दिव्य फळांनी युक्त अन्नाचा आस्वाद घेत होता.
नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूच् छुचो नाम महाबलः नाभागस्याम्बरीषस्तु धृष्टस्य च सुतत्रयम्
नरिष्यंताचा शुचु नावाचा बलाढ्य मुलगा झाला; नाभागाचा मुलगा अंबरिष आणि धृष्टाचे तीन पुत्र होते.
धृतकेतुश्चित्रनाथो रणधृष्टश्च वीर्यवान् आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या चैव दारिका
धृतकेतू, चित्रनाथ आणि रणधृष्ट हा पराक्रमी, हे धृष्टाचे पुत्र होते. शर्यातीचा मुलगा अनर्त आणि त्याची कन्या सुकन्या होती.
आनर्तस्याभवत्पुत्रो रोचमानः प्रतापवान् आनर्तो नाभ देशो ऽभून् नगरी च कुशस्थली
अनर्ताचा रोचमान नावाचा पराक्रमी मुलगा झाला. त्या प्रदेशाला अनर्त असे नाव पडले आणि त्याची नगरी कुशस्थळी होती.
रोचमानस्य पुत्रो ऽभूद् रेवो रैवत एव च ककुद्मी चापरं नाम ज्येष्ठः पुत्रशतस्य च
रोचमानाचा मुलगा रेवा, ज्याला रैवत असेही म्हणत, आणि त्याच्या शंभर मुलांपैकी ज्येष्ठ पुत्र ककुद्मी होता.
रेवती तस्य सा कन्या भार्या रामस्य विश्रुता करूषस्य तु कारूषा बहवः प्रथिता भुवि
त्याची कन्या रेवती ही प्रसिद्धपणे रामाची पत्नी झाली. करूषाचा अनेक करूष नावाचे सुप्रसिद्ध पुत्र पृथ्वीवर झाले.
पृषध्रो गोवधाच्छूद्रो गुरुशापादजायत इक्ष्वाकुवंशं वक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः
पृषध्राने गायीचा वध केल्यामुळे, गुरूच्या शापाने तो शूद्र झाला. आता मी इक्ष्वाकू वंश सांगतो, ऋषिसत्तमांनो, ऐका.
इक्ष्वाकोः पुत्रताम् आप विकुक्षिर् नाम देवराट् ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद् दश पञ्च च तत्सुताः
इक्ष्वाकूचा पुत्र म्हणून विकुक्षी, ज्याला देवराट म्हणत, झाला. तो शंभर मुलांपैकी ज्येष्ठ होता आणि त्याला पंधरा पुत्र होते.
मेरोरुत्तरतस्ते तु जाताः पार्थिवसत्तमाः चतुर्दशोत्तरं चान्यच् छतमस्य तथाभवत्
ते सर्वश्रेष्ठ राजे मेरू पर्वताच्या उत्तरेला जन्मले. आणखी चौदा, म्हणजे एकूण शंभर, तिथेच झाले.
मेरोर्दक्षिणतो ये ये राजानः संप्रकीर्तिताः ज्येष्ठः ककुत्स्थो नाम्नाभूत् तत्सुतस्तु सुयोधनः
मेरूच्या दक्षिणेला ज्या राजांची नावे सांगितली, त्यात ज्येष्ठ ककुत्स्थ होता आणि त्याचा मुलगा सुयोधन.
तस्य पुत्रः पृथुर्नाम विश्वगश्चपृथोः सुतः इन्दुस्तस्य च पुत्रो ऽभूद् युवनाश्वस्ततो ऽभवत्
त्याचा मुलगा पृथु, पृथुचा मुलगा विश्वग, त्याचा मुलगा इंदु आणि त्याच्यापासून युवनाश्व झाला.
श्रावस्तश्च महातेजा वत्सकस्तत्सुतो ऽभवत् निर्मिता येन श्रावस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः
महातेजस्वी श्रावस्त हा युवनाश्वाचा मुलगा, त्याचा मुलगा वत्सक. वत्सकाने गौडदेशात श्रावस्ती ही नगरी वसवली, हे द्विजश्रेष्ठांनो.
श्रावस्ताद्बृहदश्वो ऽभूत् कुवलाश्वस् ततो ऽभवत् धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुनाम्ना हतः पुरा
श्रावस्तापासून बृहदश्व झाला, त्याच्यापासून कुबलाश्व. त्याने प्राचीन काळी धुंधू नावाच्या राक्षसाचा वध केला म्हणून त्याला धुंधुमार म्हणतात.
तस्य पुत्रास् त्रयो जाता दृढाश्वो दण्ड एव च कपिलाश्वश्च विख्यातो धौन्धुमारिः प्रतापवान्
त्याला तीन पुत्र झाले – दृढाश्व, दंड आणि प्रसिद्ध कपिलाश्व. धुंधुमार हा पराक्रमी होता.