इयं विहारवेला ते ह्य् अतिक्रामति साम्प्रतम् एह्येहि पृथुसुश्रोणि संभ्रान्ता केन हेतुना
ही तुझ्या विरंगुळ्याची वेळ आता संपत चालली आहे; ये, ये, रुंद नितंब असलेल्या स्त्री, तू एवढी घाबरलेली का आहेस, कोणत्या कारणासाठी?
इयं सायन्तनी वेला विहारस्येह वर्तते कृत्वोपलेपनं पुष्पैर् अलंकुरु गृहं मम
ही संध्याकाळची विरंगुळ्याची वेळ आहे; उटणे लावून, फुलांनी माझं घर सजव.
सा त्व् अब्रवीद् विरमृताहं सर्वमेतत्तपोधन आत्मानं त्वां च भर्तारं कुलं च वद मे ऽनघ
ती म्हणाली—मला यापैकी काहीच माहीत नाही, हे तपस्व्या. माझ्याबद्दल, तुझ्याबद्दल पती म्हणून, आणि माझ्या कुळाबद्दल सांग, हे निष्पाप.
बुधः प्रोवाच तां तन्वीम् इला त्वं वरवर्णिनी अहं च कामुको नाम बहुविद्यो बुधः स्मृतः
बुध म्हणाला—इला, तू सुंदर रूपाची आहेस; मी कामुक नावाने ओळखला जातो, आणि बुध म्हणून प्रसिद्ध आहे, अनेक विद्या जाणणारा.
तेजस्विनः कुले जातः पिता मे ब्राह्मणाधिपः इति सा तस्य वचनात् प्रविष्टा बुधमन्दिरम्
मी तेजस्वी कुळात जन्मलो, माझे वडील ब्राह्मणांचे प्रमुख आहेत. त्याच्या या शब्दांवर तिने बुधाच्या घरात प्रवेश केला.
रत्नस्तम्भसमायुक्तं दिव्यमायाविनिर्मितम् इला कृतार्थमात्मानं मेने तद्भवनस्थिता
रत्नांच्या खांबांनी सजलेलं, दिव्य मायेमुळे घडवलेलं ते सुंदर घर, त्यात राहून इलेला वाटलं की आपलं सर्व काही साध्य झालं आहे.
अहो वृत्तमहो रूपम् अहो धनमहो कुलम् मम चास्य च मे भर्तुर् अहो लावण्यम् उत्तमम्
अहो, माझं आणि माझ्या पतीचं वर्तन, रूप, संपत्ती, कुळ किती उत्तम! आणि त्याचं सौंदर्य किती अद्वितीय!
रेमे च सा तेन समम् अतिकालमिला ततः सर्वभोगमये गेहे यथेन्द्रभवने तथा
इला त्याच्यासोबत खूप काळ रमली, सर्व सुखांनी भरलेल्या घरात, जणू इंद्राच्या महालातच.
अथान्विषन्तो राजानं भ्रातरस् तस्य मानवाः इक्ष्वाकुप्रमुखा जग्मुस् तदा शरवणान्तिकम्
मग त्या राजाला शोधायला त्याचे भाऊ, म्हणजे मनुचे वंशज आणि इक्ष्वाकू यांच्या पुढाकाराने, शरवण या ठिकाणी गेले.
ततस्ते ददृशुः सर्वे वडबाम् अग्रतः स्थिताम् रत्नपर्याणकिरणदीप्तकायाम् अनुत्तमाम्
तेव्हा सर्वांनी समोर एक घोडी उभी आहे असे पाहिले, तिचे अंग रत्नांनी मढवलेल्या रथाच्या किरणांनी झळकत होते, आणि ती अतिशय सुंदर होती.
पर्याणप्रत्यभिज्ञानात् सर्वे विस्मयम् आगताः अयं चन्द्रप्रभो नाम वाजी तस्य महात्मनः
रथ ओळखून सर्वजण आश्चर्यचकित झाले—'हा तर चंद्रप्रभ नावाचा घोडा आहे, त्या महान पुरुषाचा.'
अगमद् वडबारूपम् उत्तमं केन हेतुना ततस् तु मैत्रावरुणिं पप्रच्छुस्ते पुरोधसम्
हा उत्तम घोडा घोडीच्या रूपात कसा गेला आणि कोणत्या कारणासाठी? मग त्यांनी पुरोहित मैत्रावरुणी यांना विचारले.
किमित्येतदभूच्चित्रं वद योगविदां वर वसिष्ठश्चाब्रवीत् सर्वं दृष्ट्वा तद्ध्यानचक्षुषा
'हे विचित्र घडले ते काय?' असे त्यांनी विचारले. 'योग जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आम्हाला सांग.' मग वसिष्ठांनी ध्यानाच्या डोळ्यांनी सर्व काही पाहून सांगितले.
समयः शम्भुदयिताकृतः शरवणे पुरा यः पुमान्प्रविशेद् अत्र स नारीत्वमवाप्स्यति
पूर्वी शरवणात शंकराच्या प्रिय व्यक्तीने असा संकल्प केला होता की, येथे जो कोणी पुरुष येईल तो स्त्री होईल.
अयमश्वो ऽपि नारीत्वम् अगाद्राज्ञा सहैव तु पुनः पुरुषतामेति यथासौ धनदोपमः
हा घोडाही राजासोबत स्त्री झाला, पण पुन्हा तो पुरुष होईल, जसा तो धनदासारखा आहे.
तथैव यत्नः कर्तव्यश् चाराध्यैव पिनाकिनम् ततस्ते मानवा जग्मुर् यत्र देवो महेश्वरः
त्याचप्रमाणे, पिनाकधारी शंकराची उपासना करून प्रयत्न करावा लागेल. मग मनुचे पुत्र जिथे महेश्वर देव आहेत तिथे गेले.
तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः पार्वतीपरमेश्वरौ ताव् ऊचतुर् अलङ्घ्यो ऽयं समयः किंतु साम्प्रतम्
त्यांनी पार्वती आणि परमेश्वराचे विविध स्तोत्रांनी स्तवन केले. ते दोघे म्हणाले, 'हा संकल्प मोडता येणार नाही, पण आता—'
इक्ष्वाकोरश्वमेधेन यत्फलं स्यात्तदावयोः दत्त्वा किम्पुरुषो वीरः स भविष्यत्यसंशयम्
इक्ष्वाकूच्या अश्वमेधातून जे फळ मिळेल ते आम्हा दोघांना मिळेल. त्यानंतर तो वीर किम्पुरुष नक्कीच पुन्हा पुरुष होईल.
तथेत्युक्तास्ततस्ते तु जग्मुर् वैवस्वतात्मजाः इक्ष्वाकोश्चाश्वमेधेन चेलः किम्पुरुषो ऽभवत्
'तसेच' असे मान्य करून वैवस्वताचे पुत्र निघून गेले. इक्ष्वाकूच्या अश्वमेधामुळे किम्पुरुष चेला झाला.
मासमेकं पुमान्वीरः स्त्री च मासमभूत्पुनः बुधस्य भवने तिष्ठन् निलो गर्भधरो ऽभवत्
एक महिना तो वीर पुरुष होता, दुसऱ्या महिन्यात स्त्री झाला. बुधाच्या घरी राहून नील गर्भवती झाला.
अजीजनत्पुत्रमेकम् अनेकगुणसंयुतम् बुधश्चोत्पाद्य तं पुत्रं स्वर्लोकम् अगमत्ततः
त्याने एक गुणी मुलगा जन्माला घातला. बुधाने तो मुलगा होऊन नंतर स्वर्गलोकात गेला.
इलस्य नाम्ना तद्वर्षम् इलावृतम् अभूत्तदा सोमार्कवंशयोर् आदाव् इलो ऽभून्मनुनन्दनः
त्या प्रदेशाला इलाच्या नावावर इलावृत म्हणू लागले. सोम आणि सूर्य वंशाच्या प्रारंभाला, मनुपुत्र इला जन्माला आला.
एवं पुरूरवाः पुंसोर् अभवद् वंशवर्धनः इक्ष्वाकुर् अर्कवंशस्य तथैवोक्तस्तपोधनाः
अशा प्रकारे पुरूरवा हा पुरुषांच्या वंशाचा वाढवणारा झाला. इक्ष्वाकू हा सूर्यवंशाचा तपस्वी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
इलः किम्पुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते पुनः पुत्रत्रयमभूत् सुद्युम्नस्यापराजितम्
इला जेव्हा किम्पुरुष होता तेव्हा त्याला सुध्युम्न असेही म्हणत. नंतर सुध्युम्नाला तीन अपराजित पुत्र झाले.
उत्कलो वै गहस् तद्वद् धरिताश्वश् च वीर्यवान् उत्कलस्योत्कला नाम गयस्य तु गया मता
उत्कल, गया आणि बलवान हरिताश्व. उत्कलाचे वंशज उत्कल म्हणून ओळखले जातात; गया यांचे वंशज गया म्हणून प्रसिद्ध आहेत.
हरिताश्वस्य दिक्पूर्वा विश्रुता कुरुभिः सह प्रतिष्ठाने ऽभिषिच्याथ स पुरूरवसं सुतम्
हरिताश्वाची पूर्व दिशा कुरुंसह प्रसिद्ध झाली. मग प्रतिष्ठान येथे त्याने पुरूरवाचा एक पुत्र राज्याभिषेक केला.
जगामेलावृतं भोक्तुं वर्षं दिव्यफलाशनम् इक्ष्वाकुर्ज्येष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान्
इक्ष्वाकू, ज्येष्ठ वारस, जगाचा मेळा व्यापलेला तो मध्यभाग मिळवून तिथे दिव्य फळांनी युक्त अन्नाचा आस्वाद घेत होता.
नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूच् छुचो नाम महाबलः नाभागस्याम्बरीषस्तु धृष्टस्य च सुतत्रयम्
नरिष्यंताचा शुचु नावाचा बलाढ्य मुलगा झाला; नाभागाचा मुलगा अंबरिष आणि धृष्टाचे तीन पुत्र होते.
धृतकेतुश्चित्रनाथो रणधृष्टश्च वीर्यवान् आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या चैव दारिका
धृतकेतू, चित्रनाथ आणि रणधृष्ट हा पराक्रमी, हे धृष्टाचे पुत्र होते. शर्यातीचा मुलगा अनर्त आणि त्याची कन्या सुकन्या होती.
आनर्तस्याभवत्पुत्रो रोचमानः प्रतापवान् आनर्तो नाभ देशो ऽभून् नगरी च कुशस्थली
अनर्ताचा रोचमान नावाचा पराक्रमी मुलगा झाला. त्या प्रदेशाला अनर्त असे नाव पडले आणि त्याची नगरी कुशस्थळी होती.