प्रासादे तत्र भगवान् देवदेवो जनार्दनः भोगिभोगावलीसुप्तः सर्वालंकारभूषितः
त्या प्रासादात, सर्व देवतांचा देव, जनार्दन, सर्व अलंकारांनी सुशोभित होऊन, सर्पाच्या फेऱ्यांवर विसावलेला आहे.
जानुनाकुञ्चितस्त्वेको देवदेवस्य चक्रिणः फणीन्द्रसंनिविष्टो ऽङ्घ्रिर् द्वितीयश्च तथानघ
एक गुडघा वाकलेला आहे, पापरहित राजा, आणि चक्रधारी देवाधिदेवाचे पाय फणींद्राच्या फण्यावर ठेवलेले आहेत; दुसरा पायही तसाच आहे.
लक्षयुत्सङ्गगतो ऽङ्घ्रिस्तु शेषभोगप्रशायिनः फणीन्द्रभोगसंन्यस्तबाहुः केयूरभूषणः
एक पाय लक्ष्मीच्या मांडीवर ठेवलेला आहे, जी शेषाच्या फेऱ्या शांत करते; त्याचा हात, केयूरांनी सुशोभित, फणींद्राच्या फेऱ्यांवर ठेवलेला आहे.
अङ्गुलीपृष्ठविन्यस्तदेवशीर्षधरं भुजम् एकं वै देवदेवस्य द्वितीयं तु प्रसारितम्
देवाधिदेवाचा एक हात डोक्याच्या मागे ठेवलेला आहे, दुसरा हात सरळ पसरलेला आहे.
समाकुञ्चितजानुस्थमणिबन्धेन शोभितम् किंचिदाकुञ्चितं चैव नाभिदेशकरस्थितम्
त्याचा वाकलेला गुडघा रत्नांच्या कड्याने सुशोभित आहे; दुसरा हात किंचित वाकलेला असून, नाभीच्या जवळ ठेवलेला आहे.
तृतीयं तु भुजं तस्य चतुर्थं तु तथा शृणु आत्तसंतानकुसुमं घ्राणदेशानुसर्पिणम्
आता त्याच्या तिसऱ्या आणि चौथ्या हाताबद्दल ऐक: एक हात पारिजाताच्या फुलांच्या माळेला धरून आहे, जी नाकाच्या ओळीप्रमाणे जाते.
लक्ष्म्या संवाह्यमानाङ्घ्रिः पद्मपत्त्रनिभैः करैः संतानमालामुकुटं हारकेयूरभूषितम्
त्याचा पाय लक्ष्मी कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या हातांनी दाबत आहे; त्याने माळा, मुकुट, हार आणि केयूर घातले आहेत.
भूषितं च तथा देवम् अङ्गदैरङ्गुलीयकैः फणीन्द्रफणविन्यस्तचारुरत्नशिरोज्ज्वलम्
देव अंगद आणि अंगठ्या यांनी सुशोभित आहे, त्याचे सुंदर तेजस्वी डोके फणींद्राच्या रत्नजडित फण्यावर ठेवलेले आहे.
अज्ञातवस्तुचरितं प्रतिष्ठितम् अथात्रिणा सिद्धानुपूज्यं सततं संतानकुसुमार्चितम्
ज्याचे खरे स्वरूप कुणालाही माहीत नव्हते, असे ते स्थान अत्री ऋषींनी स्थापले होते. तेथे नेहमी सिद्ध लोकांनी पूजन केले जाई आणि वंशपरंपरेने आलेल्या फुलांच्या माळांनी ते सजलेले असे.
दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गं दिव्यधूपेन धूपितम् सुरसैः सुफलैर्हृद्यैः सिद्धैरुपहृतैः सदा
त्याचे अंग दिव्य सुवासिकांनी लावलेले होते, दिव्य धूपाने सुगंधित केलेले होते, आणि सिद्धांनी नेहमीच त्याला उत्तम, मधुर फळे अर्पण केली जात.
शोभितोत्तमपार्श्वं तं देवमुत्पलशीर्षकम् ततः सम्मुखम् उद्वीक्ष्य ववन्दे स नराधिपः
कमळाच्या आकाराचा मुकुट घातलेल्या त्या देवाचे दोन्ही बाजू सुंदरतेने उजळून निघाले होते. राजाने त्याच्याकडे तोंड करून पाहिले आणि आदराने वंदन केले.
जानुभ्यां शिरसा चैव गत्वा भूमिं यथाविधि नाम्नां सहस्रेण तदा तुष्टाव मधुसूदनम्
राजा योग्य पद्धतीने, गुडघ्यांनी आणि डोक्याने भूमीला स्पर्श करून, हजारो नावांनी मधुसूदनाचे स्तवन करू लागला.
प्रदक्षिणमथो चक्रे स तूत्थाय पुनः पुनः रम्यमायतनं दृष्ट्वा तत्रोवासाश्रमे पुनः
नंतर तो पुन्हा पुन्हा उठून त्या रम्य मंदिराची प्रदक्षिणा करू लागला आणि पुन्हा त्या आश्रमात जाऊन राहिला.
बिलाद्बहिर्गुहां कांचिद् आश्रित्य सुमनोहराम् तपश्चकार तत्रैव पूजयन्मधुसूदनम्
राजा गुहेबाहेर येऊन दुसऱ्या एका सुंदर गुहेत गेला आणि तिथेच कठोर तपश्चर्या करत मधुसूदनाची पूजा करू लागला.
नानाविधैस्तथा पुष्पैः फलमूलैः सगोरसैः नित्यं त्रिषवणस्नायी वह्निपूजापरायणः
तो विविध फुले, फळे, कंदमुळे आणि दूध याने पूजा करीत असे. नेहमी दिवसातून तीन वेळा स्नान करीत आणि अग्निपूजेला वाहून घेत असे.
देववापीजलैः कुर्वन् सततं प्राणधारणम् सर्वाहारपरित्यागं कृत्वा तु मनुजेश्वरः
तो देवतांच्या तळ्याचे पाणी वापरून नेहमी प्राणायाम करीत असे आणि सर्व प्रकारचे अन्न सोडून दिले.
अनास्तृतगुहाशायी कालं नयति पार्थिवः त्यक्ताहारक्रियश्चैव केवलं तोयतो नृपः न तस्य ग्लानिमायाति शरीरं च तदद्भुतम्
राजा कुठलाही आसन न घालता गुहेत झोपत असे, अन्नाचा त्याग करून फक्त पाण्यावर जगत असे, तरी त्याचे शरीर थकत नसे; हे खरोखरच अद्भुत होते.
एवं स राजा तपसि प्रसक्तः सम्पूजयन्देववरं सदैव तत्राश्रमे कालमुवास कंचित् स्वर्गोपमे दुःखम् अविन्दमानः
अशा प्रकारे राजा तपश्चर्येत मग्न राहून, नेहमी देवाची पूजा करत त्या आश्रमात काही काळ स्वर्गासारखा सुखात राहिला, त्याला कुठलाही दुःख जाणवले नाही.
स त्वाश्रमपदे रम्ये त्यक्ताहारपरिच्छदः क्रीडाविहारं गन्धर्वैः पश्यन्नप्सरसां सह
त्या रम्य आश्रमात, अन्न आणि वस्त्र त्यागून, तो गंधर्व आणि अप्सरांसोबत त्यांच्या खेळ आणि विहार पाहू लागला.
कृत्वा पुष्पोच्चयं भूरि ग्रन्थयित्वा तथा स्रजः अग्रं निवेद्य देवाय गन्धर्वेभ्यस्तदा ददौ
त्याने पुष्कळ फुले गोळा करून माळा विणल्या, त्यातील सर्वात सुंदर देवाला अर्पण केली आणि उरलेली गंधर्वांना दिली.
पुष्पोच्चयप्रसक्तानां क्रीडन्तीनां यथासुखम् चेष्टा नानाविधाकाराः पश्यन्नपि न पश्यति
फुले गोळा करण्यात आणि आनंदाने खेळण्यात मग्न असलेल्या त्या सर्वांच्या विविध हालचाली तो पाहत असला, तरी प्रत्यक्षात त्याचे मन तिथे नव्हते.
काचित्पुष्पोच्चये सक्ता लताजालेन वेष्टिता सखीजनेन संत्यक्ता कान्तेनाभिसमुज्झिता
एक अप्सरा फुले गोळा करण्यात गुंतली होती, वेलींमध्ये अडकली, मैत्रिणींनी तिला सोडून दिले आणि प्रियकरानेही तिला मागे टाकले.
काचित्कमलगन्धाभा निःश्वासपवनाहृतैः मधुपैराकुलमुखी कान्तेन परिमोचिता
दुसरी एक, कमळाच्या सुवासाने दरवळणारी, तिच्या श्वासामुळे मधमाशा तिच्या चेहऱ्यावर जमा झाल्या होत्या, तिला तिच्या प्रियकराने सोडवले.
मकरन्दसभाक्रान्तनयना काचिदङ्गना कान्तनिःश्वासवातेन नीरजस्ककृतेक्षणा
एक स्त्री, मधाने भरलेल्या मधमाशांनी तिच्या डोळ्यांवर बसल्या होत्या, प्रियकराच्या श्वासाच्या झुळुकीने तिच्या नजरेला अडथळा निर्माण झाला.
काचिद् उच्चीय पुष्पाणि ददौ कान्तस्य भामिनी कान्तसंग्रथितैः पुष्पै रराज कृतशेखरा
एक तेजस्विनी पुष्पे गोळा करून ती प्रियकराला दिली; त्याने विणलेल्या फुलांच्या माळेने शिर सजवून ती फुलांच्या मुकुटात शोभून दिसत होती.
उच्चीय स्वयम् उद्ग्रथ्य कान्तेन कृतशेखरा कृतकृत्यमिवात्मानं मेने मन्मथवर्धिनी
तिने स्वतः फुले गोळा करून माळा विणल्या आणि प्रियकराने तिच्या डोक्यावर मुकुट घातला. त्यामुळे तिला स्वतःचे जीवन पूर्णत्वास गेले असे वाटले आणि तिच्या मनात प्रेम अधिक वाढले.
अस्त्वस्मिन्गहने कुञ्जे विशिष्टकुसुमा लता काचिदेवं रहो नीता रमणेन रिरंसुना
या एकांत बागेत सुंदर फुलांनी सजलेली एक वेल तिच्या प्रियकराच्या उत्कटतेने गुपचूप नेली गेली.
कान्तसंनामितलता कुसुमानि विचिन्वती सर्वाभ्यः काचिदात्मानं मेने सर्वगुणाधिकम्
प्रियकरांनी वेढलेल्या वेलींमध्ये फुले शोधताना, एक स्त्री स्वतःला सर्वांत गुणी आणि सरस समजत होती.
काश्चित्पश्यति भूपालं नलिनीषु पृथक्पृथक् क्रीडमानास्तु गन्धर्वैर् देवरामा मनोरमाः
काहींनी कमळांच्या मध्ये राजाला वेगवेगळ्या ठिकाणी गंधर्व आणि सुंदर देवस्त्रियांसोबत खेळताना पाहिले.
काचिद् आताडयत् कान्तम् उदकेन शुचिस्मिता ताड्यमानाथ कान्तेन प्रीतिं काचिदुपाययौ
एक तेजस्वी हास्य असलेली स्त्री आपल्या प्रियकरावर पाणी फेकते; तोही तिला पाणी फेकतो, आणि ती आनंदाने भरून जाते.