ऐरावतीति विख्यातां ददर्शातिमनोरमाम्
त्याने 'ऐरावती' नावाची अतिशय सुंदर आणि मनोहारी नदी पाहिली.
तुहिनगिरिभवां महौघवेगां तुहिनगभस्तिसमानशीतलोदाम्
ती नदी हिमालयातून उगम पावलेली, प्रचंड प्रवाह असलेली आणि हिमशिखराच्या किरणांसारखी थंडगार पाणी असलेली होती.
तुहिनसदृशहैमवर्णपुञ्जां तुहिनयशाः सरितं ददर्श राजा
राजाने ती नदी पाहिली, जी सोन्यासारख्या तेजाने झळकत होती आणि तिचा उज्वलपणा हिमशिखरासारखा होता.
स ददर्श नदीं पुण्यां दिव्यां हैमवतीं शुभाम् गन्धर्वैश्च समाकीर्णां नित्यं शक्रेण सेविताम्
त्याने ती पुण्यवान, दिव्य आणि शुभ 'हैमवती' नदी पाहिली, जी नेहमी गंधर्वांनी वेढलेली आणि इंद्राने पूजलेली आहे.
सुरेभमदसंसिक्तां समन्तात्तु विराजिताम् मध्येन शक्रचापाभां तस्मिन्नहनि सर्वदा
ती नदी सर्व बाजूंनी देवलोकातील हत्तींच्या मदाने ओतप्रोत भिजलेली आणि मध्ये नेहमी इंद्रधनुष्याच्या रंगांनी उजळलेली दिसत होती.
तपस्विशरणोपेतां महाब्राह्मणसेविताम् ददर्श तपनीयाभां महाराजः पुरूरवाः
महान राजा पुरूरवा यांनी ती नदी पाहिली, जी तपस्वींसाठी आश्रय, मोठ्या ब्राह्मणांनी पूजलेली आणि सोन्यासारखी चमकत होती.
सितहंसावलिच्छन्नां काशचामरराजिताम् साभिषिक्तामिव सतां पश्यन्प्रीतिं परां ययौ
ती नदी पांढऱ्या हंसांच्या रांगा आणि काश्मिरी चामरांनी सजलेली होती, जणू काही सत्पुरुषांनी अभिषेक केलेली आहे; हे पाहून राजाला अत्यंत आनंद झाला.
पुण्यां सुशीतलां हृद्यां मनसः प्रीतिवर्धिनीम् क्षयवृद्धियुतां रम्यां सोममूर्तिमिवापराम्
ती पुण्यवान, थंडगार, मनाला आनंद देणारी आणि हृदयात प्रीती वाढवणारी होती; तिच्यात वाढण्या-घटण्याचा सौंदर्य होता आणि ती सोमासारखी मोहक वाटत होती.
सुशीतशीघ्रपानीयां द्विजसंघनिषेविताम् सुतां हिमवतः श्रेष्ठां चञ्चद्वीचिविराजिताम्
ती नदी थंड, वेगाने वाहणारे पाणी असलेली, ब्राह्मणांच्या समूहांनी पूजलेली, हिमालयाची सर्वात श्रेष्ठ कन्या आणि लाटांनी नटलेली होती.
अमृतस्वादुसलिलां तापसैरुपशोभिताम् स्वर्गारोहणनिःश्रेणीं सर्वकल्मषनाशिनीम्
तिचे पाणी अमृतासारखे गोड, तपस्वींनी शोभलेली, स्वर्गाकडे नेणारी पायरी आणि सर्व पापांचा नाश करणारी होती.
अग्र्यां समुद्रमहिषीं महर्षिगणसेविताम् सर्वलोकस्य चौत्सुक्यकारिणीं सुमनोहराम्
ती नदी सर्वश्रेष्ठ, समुद्राची राणी, महर्षींच्या समूहांनी पूजलेली, अत्यंत मनोहारी आणि सर्व लोकांच्या मनात कुतूहल निर्माण करणारी होती.
हितां सर्वस्य लोकस्य नाकमार्गप्रदायिकाम् गोकुलाकुलतीरान्तां रम्यां शैवालवर्जिताम्
ती सर्व लोकांसाठी हितकारक, स्वर्गमार्ग देणारी, तिच्या काठावर गायींच्या कळपांनी गजबजलेली, सुंदर आणि शैवालरहित होती.
हंससारससंघुष्टां जलजैरुपशोभिताम् आवर्तनाभिगम्भीरां द्वीपोरुजघनस्थलीम्
ती नदी हंस आणि सारसांच्या कळपांनी गूंजणारी, जलपुष्पांनी सजलेली, भोवऱ्यांनी खोल आणि तिचे काठ जणू बेटाच्या सुडौल नितंबांसारखे होते.
नीलनीरजनेत्राभाम् उत्फुल्लकमलाननाम् हिमाभफेनवसनां चक्रवाकाधरां शुभाम् बलाकापङ्क्तिदशनां चलन्मत्स्यावलिभ्रुवम्
ती नदी निळ्या पाण्यासारख्या डोळ्यांनी, उमललेल्या कमळासारख्या चेहऱ्यांनी, हिमासारख्या फेसाचा वस्त्र घातलेली, चक्रवाकांनी शोभलेली, बगळ्यांच्या रांगांनी सजलेली आणि हालचाल करणाऱ्या माशांच्या रांगा जणू तिच्या भुवया होत्या.
स्वजलोद्भूतमातंगरम्यकुम्भपयोधराम् हंसनूपुरसंघुष्टां मृणालवलयावलीम्
तिच्या पाण्यातून जन्मलेल्या हत्तीच्या कपाळासारख्या उन्नत स्तनांनी, राजहंसांच्या नुपुरांच्या मंजुळ आवाजाने गूंजणाऱ्या, आणि कमळाच्या देठांच्या कड्यांनी सजलेल्या ती नदी शोभून दिसते.
तस्यां रूपमदोन्मत्ता गन्धर्वानुगताः सदा मध्याह्नसमये राजन् क्रीडन्त्यप्सरसां गणाः
त्या ठिकाणी, आपल्या सौंदर्यावर मोहित झालेल्या आणि गंधर्वांच्या संगतीत असलेल्या अप्सरा नेहमीच दुपारी खेळत असतात, राजन.
ताम् अप्सरोविनिर्मुक्तं वहन्तीं कुङ्कुमं शुभम् स्वतीरद्रुमसम्भूतनानावर्णसुगन्धिनीम्
ती नदी अप्सरांच्या शरीरावरून वाहून आलेल्या शुद्ध कुंकवाने आणि आपल्या काठावर उगवलेल्या विविध रंगांच्या, सुगंधी फुलांनी सुगंधित होते.
तरंगव्रातसंक्रान्तसूर्यमण्डलदुर्दृशम् सुरेभजनिताघातविकूलद्वयभूषिताम्
त्या नदीच्या लाटांनी व्यापलेल्या पृष्ठभागावर सूर्याचा तेजस्वी गोळा नीट दिसत नाही, आणि देवांच्या उत्सवाच्या गोंगाटाने ती सजलेली असते.
शक्रेभगण्डसलिलैर् देवस्त्रीकुचचन्दनैः संयुतं सलिलं तस्याः षट्पदैर् उपसेव्यते
त्या नदीचे पाणी, देव स्त्रियांच्या उरावरच्या चंदनाने आणि इंद्राच्या गालावरून आलेल्या पाण्याने मिसळलेले, मधमाशांनी सतत आस्वादले जाते.
तस्यास्तीरभवा वृक्षाः सुगन्धकुसुमाञ्चिताः तथापकृष्टसंभ्रान्तभ्रमरस्तनिताकुलाः
त्या नदीच्या काठावर सुगंधी फुलांनी भरलेली झाडे उगवलेली आहेत, आणि तिथे सतत गोंधळलेल्या, चंचल भुंग्यांच्या गुंजारवाने वातावरण भरलेले असते.
यस्यास्तीरे रतिं यान्ति सदा कामवशा मृगाः तपोवनाश्च ऋषयस् तथा देवाः सहाप्सराः
त्या काठावर, इच्छेच्या ओढीने नेहमीच प्राणी, तपोवनातील ऋषी आणि देवही अप्सरांसह आनंद घेतात.
लभन्ते यत्र पूताङ्गा देवेभ्यः प्रतिमानिताः स्त्रियश्च नाकबहुलाः पद्मेन्दुप्रतिमाननाः
त्या ठिकाणी, शुद्ध देह असलेल्या, देवांनीही सन्मानित केलेल्या, आणि कमळ व चंद्रासारख्या मुखवर्णाच्या स्वर्गसुंदऱ्या स्त्रिया मोठ्या संख्येने वावरतात.
या बिभर्ति सदा तोयं देवसंघैरपीडितम् पुलिन्दैर्नृपसंघैश्च व्याघ्रवृन्दैरपीडितम्
ती नदी नेहमीच देवांच्या समूहांनी, पुलिंदांनी, राजांच्या टोळ्यांनी आणि वाघांच्या झुंडीने दाबलेले पाणी वाहून नेते.
सतामरसपानीयां सतारगगनामलाम् स तां पश्यन्ययौ राजा सतामीप्सितकामदाम्
देवतांसाठी योग्य असलेले, तारकांनी भरलेल्या आकाशासारखे निर्मळ पाणी असलेल्या त्या नदीला, सत्पुरुषांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या, राजाने पाहिले.
यस्यास्तीररुहैः काशैः पूर्णैश्चन्द्रांशुसंनिभैः राजते विविधाकारै रम्यतीरं महाद्रुमैः या सदा विविधैर्विप्रैर् देवैश्चापि निषेव्यते
तिच्या काठावर चंद्राच्या किरणांसारख्या शुभ्र आणि भरगच्च काशा गवताने, विविध आकारांच्या मोठ्या झाडांनी शोभलेले रमणीय किनारे आहेत, आणि तिथे नेहमीच विविध ऋषी व देव येतात.
या च सदा सकलौघविनाशं भक्तजनस्य करोत्यचिरेण यानुगता सरितां हि कदम्बैर् यानुगता सततं हि मुनीन्द्रैः
ती नदी आपल्या भक्तांच्या सर्व दुःखांचा लवकरच नाश करते; तिच्या मागे नेहमीच अनेक नद्या आणि मोठमोठे ऋषी असतात.
या हि सुतानिव पाति मनुष्यान् या च युता सततं हिमसंघैः या च युता सततं सुरवृन्दैर् या च जनैः स्वहिताय श्रिता वै
ती नदी माणसांचे आपल्या मुलांसारखे रक्षण करते, नेहमीच हिमाच्या समूहांनी, देवांच्या झुंडीने वेढलेली असते, आणि लोक आपल्या कल्याणासाठी तिच्या आश्रयाला येतात.
प्रयुक्ता च केसरिगणैः करिवृन्दजुष्टा संतानयुक्तसलिलापि सुवर्णयुक्ता सूर्यांशुतापपरिवृद्धिविवृद्धशीता शीतांशुतुल्ययशसा ददृशे नृपेण
सिंहांच्या आणि हत्तींच्या झुंडीने आनंदलेली, तिच्या पाण्यात संतती भरपूर आहे, सोन्याने सजलेली, सूर्यकिरणांनी कधी उष्ण, कधी शीतल, आणि तिची कीर्ती चंद्रासारखी उज्ज्वल आहे, असे राजाने पाहिले.
आलोकयन्नदीं पुण्यां तत्समीरहृतश्रमः स गच्छन्नेव ददृशे हिमवन्तं महागिरिम्
ती पुण्यवान नदी पाहून, तिच्या वाऱ्याने सारा थकवा दूर झालेला राजा पुढे जात असताना हिमालय हा महान डोंगर त्याला दिसला.
खमुल्लिखद्भिर्बहुभिर् वृतं शृङ्गैस्तु पाण्डुरैः पक्षिणामपि संचारैर् विना सिद्धगतिं शुभाम्
अनेक फिकट शिखरांनी, जणू आकाशाला खरवडणाऱ्या, वेढलेला आणि जिथे पक्ष्यांनाही सहज जाता येत नाही, सिद्धांच्या शुभ मार्गांशिवाय असा तो डोंगर होता.